HAVO Informatica flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Binair getal

Getal in het tweetallig stelsel met alleen de cijfers 0 en 1; elke positie is een macht van 2. Het binaire 1011 is decimaal 8+2+1 = 11.

Hexadecimaal getal

Getal in het zestientallig stelsel met cijfers 0-9 en A-F. Elk hexadecimaal cijfer komt overeen met precies vier bits, zodat één byte als twee hexadecimale cijfers wordt geschreven.

ASCII en Unicode

ASCII codeert 128 tekens in 7 bits, vooral Latijns schrift. Unicode is een veel grotere tekenset die alle schriften omvat; UTF-8 is een veelgebruikte codering van Unicode met variabele lengte.

AND-poort

Logische poort met twee of meer ingangen waarvan de uitgang alleen 1 is als alle ingangen 1 zijn. In waarheidstabellen: 0 AND 0 = 0, 0 AND 1 = 0, 1 AND 1 = 1.

XOR-poort

Logische poort waarvan de uitgang 1 is als precies één ingang 1 is en de andere 0. Bij twee gelijke ingangen is de uitgang 0; XOR wordt gebruikt in optellers en checksums.

Von Neumann-architectuur

Computeropbouw waarbij programma-instructies en gegevens in hetzelfde geheugen staan en de processor ze via dezelfde bus ophaalt. Dit veroorzaakt de von Neumann-flessenhals bij gegevensoverdracht.

CPU en klokfrequentie

De processor voert instructies uit in cycli van ophalen, decoderen en uitvoeren. De klokfrequentie in hertz geeft het aantal cycli per seconde; meer kernen betekent parallel werk, niet automatisch snellere enkele taken.

RAM en ROM

RAM is vluchtig werkgeheugen dat gegevens verliest zonder stroom en vrij beschrijfbaar is. ROM is permanent geheugen met vaste gegevens, zoals firmware, dat normaal niet gewijzigd wordt.

Besturingssysteem

Software die hardware beheert en programma's een abstractie biedt: processen plannen, geheugen toewijzen, bestanden beheren en toegang tot randapparaten regelen via stuurprogramma's.

IP-adres en subnetmasker

Een IP-adres identificeert een netwerkinterface. Het subnetmasker bepaalt welk deel het netwerkadres is en welk deel het hostadres, bijvoorbeeld /24 betekent 24 netwerkbits en 8 hostbits.

DNS

Domain Name System vertaalt leesbare domeinnamen zoals example.org naar IP-adressen. Een DNS-resolver bevraagt hiërarchische servers en bewaart antwoorden tijdelijk in een cache.

TCP versus UDP

TCP is verbindingsgeoriënteerd, bevestigt ontvangst en herstelt verloren pakketten, geschikt voor bestanden en websites. UDP stuurt zonder verbinding of bevestiging en is sneller, geschikt voor streaming en spellen.

Client-servermodel

Architectuur waarbij een client een verzoek stuurt en een server dat verwerkt en antwoordt. De server heeft een vast adres en poort; meerdere clients kunnen dezelfde dienst gebruiken.

HTTP en HTTPS

HTTP is een tekstueel protocol met methoden zoals GET en POST voor vraag en antwoord op het web. HTTPS is HTTP binnen TLS, waardoor inhoud versleuteld en de server geauthenticeerd is.

Symmetrische encryptie

Versleuteling waarbij verzender en ontvanger dezelfde geheime sleutel gebruiken, bijvoorbeeld AES. Het is snel, maar de sleutel moet veilig worden uitgewisseld voordat communicatie mogelijk is.

Asymmetrische encryptie

Versleuteling met een publieke sleutel om te versleutelen en een bijbehorende private sleutel om te ontsleutelen, zoals RSA. Het lost sleuteluitwisseling op, maar is rekenintensief.

Hashfunctie

Functie die invoer omzet in een vaste lengte uitvoer. Een cryptografische hash is eenrichtingsverkeer en botsingsbestendig; hashes controleren integriteit en slaan wachtwoorden op met salt.

SQL SELECT

Query die kolommen kiest uit een tabel met SELECT kolom FROM tabel WHERE voorwaarde. ORDER BY sorteert, GROUP BY groepeert en JOIN combineert rijen uit verwante tabellen op een sleutel.

Primaire sleutel

Kolom of combinatie van kolommen die elke rij in een tabel uniek identificeert. Een primaire sleutel mag niet leeg zijn en moet uniek blijven, zodat rijen betrouwbaar te verwijzen zijn.

Foreign key

Kolom die verwijst naar de primaire sleutel van een andere tabel en zo een relatie legt. De database kan hiermee referentiële integriteit afdwingen: geen verwijzing naar een niet-bestaande rij.

Normalisatie

Het structureren van databasetabellen om redundantie en update-anomalieën te voorkomen. Eerste normaalvorm eist atomaire waarden; latere vormen verwijderen partiële en transitieve afhankelijkheden.

Binair zoeken

Zoekalgoritme dat in een gesorteerde lijst steeds de helft weglaat en daardoor O(log n) stappen nodig heeft. Lineair zoeken bekijkt elementen één voor één en kost in het slechtste geval O(n).

Bubblesort

Sorteeralgoritme dat herhaald aangrenzende paren vergelijkt en verwisselt tot de lijst gesorteerd is. Het is eenvoudig maar inefficiënt: O(n²) vergelijkingen in het slechtste geval.

Iteratie en recursie

Iteratie herhaalt stappen met een lus en expliciete teller. Recursie laat een functie zichzelf aanroepen met een kleinere invoer en heeft altijd een basisgeval nodig om oneindige aanroepen te stoppen.

Variabele en datatype

Een variabele is een benoemde plaats in het geheugen met een waarde. Het datatype, zoals integer, float, string of boolean, bepaalt welke bewerkingen geldig zijn en hoeveel ruimte nodig is.

Scope van een variabele

Het bereik waarin een variabele zichtbaar is. Een lokale variabele bestaat alleen binnen een functie of blok; een globale variabele is buiten dat blok toegankelijk en kan onbedoeld worden gewijzigd.

Array en index

Een array is een geordende reeks waarden van hetzelfde type, benaderd via een index. In veel talen begint de index bij 0, dus het eerste element heeft index 0 en het laatste index lengte min 1.

API

Application Programming Interface is een afgesproken koppeling waarmee programma's functies of gegevens van een andere dienst gebruiken. Bij web-API's worden verzoeken en antwoorden vaak in JSON-formaat verstuurd.

JSON

Tekstformaat voor gestructureerde gegevens met objecten tussen accolades en sleutel-waardeparen. Het ondersteunt strings, getallen, booleans, null, arrays en geneste objecten, maar geen commentaar.

Relationeel model

Gegevensmodel met tabellen van rijen en kolommen, waarbij relaties via sleutels worden gelegd. Een querytaal zoals SQL bevraagt en wijzigt de tabellen zonder vast te leggen hoe de opslag is georganiseerd.

AVG en persoonsgegevens

De Algemene verordening gegevensbescherming eist een rechtmatige grondslag, doelbinding en dataminimalisatie bij persoonsgegevens. Betrokkenen hebben recht op inzage, correctie en verwijdering van hun gegevens.

Auteursrecht op software

De maker van broncode heeft auteursrecht op de uitdrukking daarvan. Een licentie, zoals open source of proprietary, bepaalt of anderen de code mogen gebruiken, wijzigen en verspreiden.