Presentatie en marktbezoek in Palermo: strategieën in het echt
Tim (16) doet mee aan een uitwisseling in Palermo. 's Ochtends moet hij voor de klas een presentatie van twee minuten houden over La mia città, met steekwoorden: Groningen, 200.000 inwoners, universiteit, fietsen, markt op woensdag. Hij wil iets zeggen over 'gezellig' maar kent het Italiaanse woord niet en wil de presentatie niet onderbreken met een woordenboek. 's Middags gaat hij naar de markt van Ballarò. Hij wil anderhalve kilo tomaten kopen (hij rekent op ongeveer 4 euro). Hij heeft een briefje van 20 euro en 3 euro contant bij zich, en hij wil eigenlijk ook olijven meenemen. De marktkoopman spreekt snel en zegt na de bestelling: «Va bene, ma non ho spiccioli, mi dispiace.» Tim weet niet goed wat hij moet antwoorden en wil vooral niet onbeleefd overkomen.
1. Hoe lost Tim het probleem met 'gezellig' op tijdens zijn presentatie? Noem twee strategieën en geef bij elke strategie een Italiaanse formulering die hij kan gebruiken.
Read the worked answer
Strategie 1 - omschrijven (parafraseren). Tim kent het woord niet, maar wel woorden die de betekenis benaderen. Hij kan zeggen: Groningen è una città accogliente: c'è sempre gente per strada e ci si sente bene. Of: È un posto dove si sta volentieri insieme. De klas begrijpt de bedoeling; dat is het doel van spreken.
Strategie 2 - hulp vragen in het Italiaans. Bijvoorbeeld: Come si dice... in italiano? of Come si dice 'gezellig' in italiano? Dit is geen zwakte: het is een herstelstrategie die het gesprek in de doeltaal houdt.
Wat Tim níet moet doen: stoppen, in het Nederlands verdergaan of het woord gewoon weglaten zonder vervanging. Dan verliest hij de inhoud die hij wilde overbrengen.
Nuttige woorden: accogliente (sfeervol, gastvrij), piacevole (aangenaam), c'è sempre gente (er is altijd volk). Deze dekken samen een groot deel van wat 'gezellig' betekent.
2. Welke openingszin op de markt past het best en waarom? Kies uit: (a) «Voglio un chilo e mezzo di pomodori.» (b) «Buongiorno, mi dà un chilo e mezzo di pomodori, per favore?» (c) «Ehi, pomodori!»
Read the worked answer
Antwoord (b). De zin bevat drie elementen die het gesprek soepel laten verlopen: een groet (Buongiorno), een beleefd verzoek (mi dà - 'geeft u mij', een vaste formule in winkels en op markten) en per favore.
Waarom (a) minder goed is: Voglio is grammaticaal correct maar klinkt als een eis. Op een Italiaanse markt is de toon informeel, maar beleefdheid wordt gewaardeerd; vorrei of mi dà is de veilige keuze.
Waarom (c) fout is: Ehi is een roep om aandacht die als onbeschoft overkomt, zeker tegen een verkoper. Ook het losse woord pomodori zonder werkwoord is geen bestelling.
Belangrijk principe: op de markt hoef je geen formeel Lei te gebruiken, maar een groet en een verzoekvorm zijn nooit verkeerd. Wie te familiair begint, kan een koele reactie krijgen; wie te stijf begint, wordt meestal gewoon vriendelijk geholpen.
3. Wat betekent «non ho spiccioli» en welke twee reacties van Tim zijn passend? Betrek het briefje van 20 euro en de olijven in je antwoord.
Read the worked answer
Betekenis: spiccioli = kleingeld, munten of kleine biljetten. De verkoper zegt: 'Ik heb geen wisselgeld.' Dat is geen weigering om te verkopen, maar een praktisch probleem: met een briefje van 20 euro kan hij 4 euro tomaten niet terugbetalen.
Passende reactie 1 - combineren. Tim koopt ook de olijven, zodat het bedrag hoger wordt en het wisselgeld beter uitkomt: Allora mi dia anche un etto di olive, così facciamo un prezzo unico.
Passende reactie 2 - clear vragen. Ho solo venti euro: va bene lo stesso? of Può cambiare venti euro? Zo weet Tim meteen of betalen lukt.
Wat hij moet vermijden: zwijgend het briefje van 20 overhandigen en boos worden als het niet kan, of weglopen zonder iets te zeggen. Een korte vraag lost het probleem op en houdt de sfeer goed. Let ook op: un etto = 100 gram, een handige maateenheid op de markt.