HAVO Italiaans (elementair) cheat sheet

Vraagtype eerst bepalen: hoofdgedachte (titel/dekking), detailvraag (letterlijk in de tekst), inferentie (tussen de regels), woordbetekenis uit context, of schrijversdoel/toon.

Hoofdgedachte staat vaak in de eerste of laatste alinea; tussenkopjes en de eerste zin van elke alinea geven samen de structuur.

Signaalwoorden sturen het verband: ma (maar), però (echter), quindi (dus), perché (omdat), infatti (inderdaad), tuttavia (niettemin), inoltre (bovendien), mentre (terwijl).

Antwoordopties die woorden uit de tekst herhalen zijn niet automatisch goed; controleer of de strekking klopt, niet alleen het woord.

Onbekend woord: bepaal de woordsoort (zelfstandig naamwoord, werkwoord, bijvoeglijk naamwoord) en leid de betekenis af uit de omringende zin.

Bij 'waar/onwaar'-items elk deel van de bewering apart verifiëren; één fout detail maakt de hele bewering onwaar.

Cijfers, namen, plaatsen en data zijn detailvragen: scan de tekst op het cijfer of de hoofdletter en lees alleen die zin plus één zin ervoor en erna.

Tijdsdruk: lees eerst de vragen, dan de tekst; markeer per alinea één kernwoord en beantwoord vragen in de volgorde van de tekst.

Lees de vraag en de opties vóór het fragment begint; zo weet je op welke informatie je moet wachten (naam, tijd, prijs, plaats).

Eerste luisterbeurt: globale strekking en sprekersrelatie (formeel/informeel, klant/winkelier, vrienden). Tweede beurt: details en getallen.

Let op ontkenningen en nuanceringen: non (niet), mai (nooit), nessuno (niemand), niente (niets), mica, quasi (bijna), appena (net).

Getallen verwarren: tre (3) vs tredici (13), sessanta (60) vs settanta (70), cento (100) vs mille (1000); let op enkel/dubbel uitgesproken medeklinkers.

Telefoonnummers en tijden worden vaak gecorrigeerd ('no, facciamo alle otto e mezza'): het laatste genoemde getal is meestal het juiste antwoord.

Italiaanse intonatie: stijgend aan het eind = vraag of onzekerheid; dalend = bevestiging of mededeling.

Bij multiple choice: elimineer opties die informatie bevatten die niet genoemd is; 'niet genoemd' is geen bewijs voor 'onwaar'.

Noteer tijdens het luisteren alleen steekwoorden en symbolen; volledige zinnen opschrijven kost tijd en leidt af van de volgende informatie.

Standaardopbouw brief/e-mail: aanhef (Caro/Cara + naam, of Gentile + achternaam), korte inleiding met doel, kern met details, afsluiting, slotgroet (Cordiali saluti / A presto / Un caro saluto) + naam.

Formeel vs informeel: Lei + derde persoon (Come sta? Le scrivo per...) tegenover tu + tweede persoon (Come stai? Ti scrivo per...). Nooit mengen binnen één brief.

Verbindingswoorden tillen het niveau op: innanzitutto (allereerst), inoltre (bovendien), poi (dan), quindi (dus), però (maar), infine (ten slotte).

Accenten zijn betekenisonderscheidend en verplicht: è (is) vs e (en), sì (ja) vs si (zich), perché, città, più, già, così.

Bezittelijke voornaamwoorden krijgen een lidwoord behalve bij enkelvoudige familiewoorden: la mia casa, maar mia madre / mio fratello.

Woordvolgorde en congruentie controleren: bijvoeglijk naamwoord in geslacht en getal met het zelfstandig naamwoord (una bella città, due belle città).

Woordenaantal en taakdoel eerst afvinken: alle gevraagde punten (wie, wat, wanneer, waarom) moeten expliciet in de tekst staan.

Passato prossimo: avere of essere kiezen; essere-werkwoorden krijgen participium-congruentie (sono andato/andata, siamo partiti).

Beleefdheidsvormen voor formeel contact: Lei, scusi (pardon), per favore, mi scusi, potrebbe ripetere? (kunt u herhalen?), non ho capito.

Beurt nemen en houden: allora (nou), dunque (dus), comunque (hoe dan ook), appunto (precies), vediamo (eens kijken), mi spiego? (begrijpt u mij?).

Om hulp of herformulering vragen: come si dice...? (hoe zeg je...), cioè (dat wil zeggen), in altre parole (met andere woorden).

Presentatie-opbouw: opening met onderwerp (Oggi vi parlo di...), signaalwoorden per deel (prima, poi, in seguito, infine), afsluiting met conclusie en bedankje.

Uitspraakvalkuilen: klinkers helder en kort/lang onderscheiden (casa vs cassa), dubbele medeklinkers echt verlengen, klemtoon op de juiste lettergreep.

Reageren op een gesprekspartner: gebruik instemmende en vragende reacties (davvero? certo, capisco, e tu?) in plaats van stilte.

Vermijd letterlijk vertaalde Nederlandse zinnen; leer vaste formules (Che bello! Non c'è problema, Mi dispiace, Auguri!).

Bij een rollenspel: eerst de situatie en rollen vaststellen, dan de informatie uitwisselen, dan afronden met een passende slotformule.

Valse vrienden: burro (boter, niet ezel), camera (kamer, niet fototoestel), firma (handtekening), salire (omhooggaan), parente (familielid), morbido (zacht).

Vaste uitdrukkingen: in gamba (bekwaam), avere fame/sete/sonno (honger/dorst/slaap hebben), fare una passeggiata (wandelen), andare d'accordo (goed overweg kunnen).

Werkwoord + voorzetsel als vaste combinatie: pensare a, parlare di, dipendere da, credere in, iniziare a, finire di.

Dagelijkse domeinen die terugkomen: famiglia, scuola, lavoro, tempo libero, viaggi, salute, casa, cibo, meteo, mezzi di trasporto.

Synoniemen en tegenstellingen kennen helpt bij multiple choice: grande/grosso, bello/carino, difficile/complicato, veloce/rapido, chiudere/aprire.

Idioom met kleuren en lichaamsdelen: essere al verde (blut zijn), in bocca al lupo (succes), costare un occhio della testa (heel duur zijn).

Woordfamilie-strategie: van zelfstandig naamwoord naar werkwoord naar bijvoeglijk naamwoord (lavoro, lavorare, lavoratore, lavorativo).

Leenwoorden en internationalismen herkennen (computer, turismo, stazione) om snel lees- en luistersnelheid te winnen.

Bepaald lidwoord: il/lo/l'/i/gli (mannelijk), la/l'/le (vrouwelijk); onbepaald: un/uno/una/un'. uno voor s+medeklinker, z, gn, ps, x, y.

Werkwoordvervoeging -are/-ere/-ire: parl-o/-i/-a/-iamo/-ate/-ano; prend-o/-i/-e/-iamo/-ete/-ono; dorm-o/-i/-e/-iamo/-ite/-ono (met -isc- bij capire, finire: capisco).

Essere en avere als hulpwerkwoorden: essere bij beweging, wederkerend en onpersoonlijk (sono andato, si è alzato), avere bij de meeste overige werkwoorden.

Passato prossimo vs imperfetto: passato prossimo voor afgeronde gebeurtenissen, imperfetto voor gewoontes, achtergrond en beschrijving.

Wederkerende werkwoorden met reflexief pronomen: mi, ti, si, ci, vi, si (mi alzo, ti lavi, si chiama).

Congiuntivo na uitdrukkingen van mening, twijfel en wens: penso che sia, credo che venga, spero che tu stia bene.

Voorzetsels combineren met lidwoorden: di + il = del, a + la = alla, da + i = dai, in + il = nel, su + le = sulle.

Toekomende tijd en conditioneel: parlerò, parlerai; vorrei, potresti, sarebbe - conditioneel voor beleefdheid in plaats van het presens.