Kunst en cultuur: functie, context en opdrachtgever
Wat dit domein toetst
Kunst bestaat nooit los van de samenleving waarin ze gemaakt is. Dit domein toetst of je kunt uitleggen welke functie een kunstwerk vervulde, voor wie het gemaakt werd en welke maatschappelijke factoren vorm en onderwerp beïnvloedden.
Functies die je moet kunnen onderscheiden
- Religieuze functie: verering, onderwijs aan ongeletterden, liturgie.
- Representatieve functie: status en macht van de opdrachtgever (vorst, kerk, gilde, burgerij).
- Politieke functie: propaganda en legitimatie van gezag.
- Educatieve of herdenkingsfunctie: een verhaal doorgeven, een monument oprichten.
- Vermaak en esthetische functie: genoegen, decoratie, spel.
Contextfactoren
Kijk altijd naar: opdrachtgever, publiek, plaats (kerk, paleis, markt, museum), geld en economie (handel, mecenaat), techniek (drukkunst, fotografie, digitale media), levensbeschouwing en wetenschap.
Werkvoorbeeld
Een levensgroot staatsieportret van een zeventiende-eeuwse vorst: frontale houding, scepter en kroon, zware gordijnen, hoog geplaatst. Functie: representatie van absolute macht. De factoren: opdrachtgever is het hof, publiek bestaat uit diplomaten en adel, de plaats is het paleis. De vormgeving is dus geen toeval maar een middel om gezag te tonen.
Waar punten verloren gaan
- Denken dat 'kunst vroeger altijd religieus was': ook in de middeleeuwen bestonden wereldlijke en hofkunst.
- Functie verwarren met onderwerp: een religieus onderwerp betekent niet automatisch een religieuze functie (denk aan een museumstuk of propaganda).
- Context noemen zonder die te koppelen aan wat je in het werk zelf ziet.