Van samenvatting naar reflectie: Yara's kunstdossier
Yara zit in 4 vmbo-kb en moet over twee weken haar kunstdossier voor CKV inleveren. Ze heeft drie culturele activiteiten gedaan: een grote musical in het theater, een bezoek aan een museum voor moderne kunst en een straattheaterfestival in de stad. In haar dossier staat per activiteit ongeveer 200 woorden die vooral de inhoud samenvatten: wie speelde er, hoeveel mensen waren er, wat gebeurde er op het podium. Er staan geen foto's, bonnetjes of programma's bij, er is geen enkele eigen reactie te vinden en nergens legt ze een verband met haar eigen ervaring of met haar eigen werkstukken. Over het straattheaterfestival, de voor haar onbekendste kunstvorm, schrijft ze het minst: drie zinnen. De docent eist dat elke activiteit beschreven, geïnterpreteerd en gereflecteerd wordt en dat minstens één activiteit een voor Yara nieuwe kunstvorm laat zien. Yara zegt: 'Ik vond het vooral saai, wat moet ik daar nog over schrijven?'
1. Wat is het verschil tussen beschrijven, interpreteren en reflecteren? Pas de drie niveaus toe op de musical.
Read the worked answer
Beschrijven is feitelijk weergeven wat er te zien en te horen was: twaalf dansers, een live orkest, een decor met een grote trap, twee uur speeltijd. Je kunt het controleren en een ander die er ook was, kan het ermee eens zijn.
Interpreteren is uitleggen wat die keuzes betekenen: de trap wordt gebruikt om machtsverschil te tonen, de hoofdpersoon zingt alleen als hij alleen is, het orkest valt weg op het moment dat hij liegt. Interpretatie onderbouw je met wat je zag: 'Volgens mij wilden de makers ... , omdat ...'.
Reflecteren gaat over jezelf: wat deed het met jou, wat viel je op aan je eigen kijk, wat zou je zelf anders doen en waarom. Bijvoorbeeld: 'Ik merkte dat ik vooral naar de dansers keek en het orkest nauwelijks hoorde; dat verbaast me, want zelf speel ik keyboard.' Reflectie hoeft niet positief te zijn, maar moet wel over je eigen ervaring en leerproces gaan.
In Yara's dossier staat vooral niveau één. Niveau twee en drie ontbreken, en juist die maken van een verslag een kunstdossier.
2. Yara heeft twee weken. Stel een plan op: welke activiteit pakt ze eerst aan, waarom, en welke drie concrete verbeteringen voert ze door?
Read the worked answer
Ze begint met het straattheaterfestival. Dat is de voor haar onbekendste kunstvorm, ze heeft er het minst over geschreven en de eis 'nieuwe kunstvorm' wordt juist daar zichtbaar. Daar valt dus de meeste winst te behalen. Daarna de musical, die makkelijker te interpreteren is, en tot slot het museum als ze tijd over heeft.
Drie verbeteringen, voor elke activiteit: ten eerste minstens drie concrete waarnemingen toevoegen met tijd, plaats en een specifiek moment in plaats van algemeenheden. Ten tweede een interpretatie toevoegen met 'volgens mij' plus bewijs uit wat ze zag. Ten derde een reflectie toevoegen over haar eigen ervaring of smaak, gekoppeld aan haar eigen werk, bijvoorbeeld haar eigen dans of een filmpje dat ze maakte.
Verder voegt ze bewijs toe: een zelfgemaakte foto, een programma of een kaartje. Planning: dag 1 tot 3 straattheater, dag 4 tot 6 musical, dag 7 tot 9 museum, dag 10 controle langs de eisenlijst van de docent. De prioriteit volgt dus uit de eisen en de achterstand, niet uit wat ze het leukst vond.
3. Yara schrijft: 'Ik vond het saai.' Hoe maak je daar een bruikbare reflectie van?
Read the worked answer
'Saai' is een oordeel zonder bewijs; het zegt nog niets over de activiteit en niets over Yara. Maak het concreet met vier vragen: wat verwachtte ik, wat gebeurde er precies, wanneer verveelde ik me voor het eerst en waardoor, en wat zegt dat over mijn voorkennis of smaak?
Een bruikbare uitwerking zou zijn: 'Na ongeveer tien minuten stopte ik met kijken, omdat dezelfde scène drie keer terugkwam. Ik verwachtte een verhaal en kreeg herhaling. Daardoor merk ik dat ik bij theater vooral verhaal wil, terwijl straattheater werkt met herkenbare beelden en herhaling.' Dan volgt de stap naar zichzelf: wat zou ik een volgende keer anders bekijken, en wat neem ik mee naar mijn eigen werk?
Zo wordt 'saai' een reflectie die iets over haar verwachtingen en smaak laat zien. Dat is precies wat CKV vraagt: niet dat je alles mooi vindt, maar dat je kunt uitleggen wat je oordeel is, waar het vandaan komt en wat je ervan leert.