Gijzelsoftware bij de volleybalvereniging, drie dagen voor de competitie
Bij volleybalvereniging Smash doen zes vrijwilligers de administratie op één clubcomputer met een gedeelde mailbox (info@smash...). Een vrijwilliger krijgt een mail namens 'de leverancier' met een link naar een factuur en vult daar het wachtwoord van de clubmailbox in.
Twee dagen later blijkt: in de verzonden items staan vreemde mails, en op de gedeelde schijf hebben 340 bestanden een nieuwe naam gekregen met de uitgang .locked. Er staat een bericht dat de vereniging moet betalen om de bestanden terug te krijgen. De enige back-up is een USB-schijf die permanent in de clubcomputer zit; de laatste back-up is van vijf maanden geleden. De competitie begint over drie dagen en de teamindeling staat in een van de versleutelde bestanden.
De penningmeester wil de leden zo snel mogelijk mailen via het clubadres. De voorzitter wil gewoon betalen, 'dan zijn we er vanaf'. Niemand weet wie de wachtwoorden nog meer gebruikt. Er is geen ICT'er in de vereniging.
1. De penningmeester wil meteen de leden mailen. Wat zijn de eerste vier stappen, in welke volgorde, en waarom niet eerst mailen?
Read the worked answer
1. Afkoppelen. Haal de clubcomputer van het netwerk (netwerkkabel eruit, wifi uit) zodat de versleuteling niet verder gaat. Laat het apparaat aan staan; uitzetten kan sporen wissen die later nodig zijn.
2. Wachtwoorden wijzigen vanaf een ander, schoon apparaat. Mailbox, en alles wat hergebruikt is. Meteen tweestapsverificatie aanzetten en alle actieve sessies uitloggen. Zolang de indringer nog in de mailbox zit, is elke mail die de club stuurt verdacht.
3. Back-up veiligstellen. De USB-schijf uit de computer halen en apart leggen. Controleer of daar geen .locked-bestanden op staan; is de schijf meegenomen in de versleuteling, dan is er niets meer om op terug te vallen.
4. Melden en hulp halen. Fraudehelpdesk, en bij persoonsgegevens die mogelijk gestolen zijn de Autoriteit Persoonsgegevens (binnen 72 uur). Verder: deskundige of leverancier inschakelen, en niet betalen.
Waarom niet eerst mailen: mailen vanuit een besmet account kan de leden juist in gevaar brengen. Bovendien weet je nog niet welke gegevens weg zijn, dus je kunt niets zinnigs zeggen. Communiceer pas als de feiten op tafel liggen, en dan via een schoon kanaal.
2. Beoordeel de back-upstrategie van de vereniging en doe een concreet voorstel dat binnen een vereniging met vrijwilligers haalbaar is.
Read the worked answer
Wat er mis is:
- De enige back-up is een USB-schijf die permanent in de computer zit. Gijzelsoftware versleutelt precies zulke aangesloten schijven, dus de back-up is in dit geval hoogstwaarschijnlijk ook besmet.
- De laatste back-up is vijf maanden oud. Zelfs met een goede schijf was de teamindeling van vorige week er niet op terug te vinden.
- Er is niemand die controleert of terugzetten werkt. Een back-up die je nooit hebt getest, is geen back-up.
Voorstel volgens 3-2-1: drie kopieën, op twee verschillende soorten media, waarvan één buiten de deur. Praktisch: een automatische cloudback-up van de gedeelde map (dagelijks), plus een externe schijf die na elke ronde wordt losgekoppeld en door een tweede vrijwilliger thuis wordt bewaard. Minstens één kopie is dus nooit met de computer verbonden.
Afspraken: wie doet het, wanneer, en één keer per kwartaal samen een bestand terugzetten als test. Leg dat vast, anders verslapt het binnen een paar maanden.
3. Hoe en waarover communiceert de vereniging met de leden, en wat betekent dit voor de teamindeling die nu versleuteld is?
Read the worked answer
Kanaal: niet de clubmailbox, want die is mogelijk nog in handen van de indringer. Gebruik de website, de socials van de club, de WhatsApp-groepen per team en een briefje in de kantine.
Inhoud, in gewone taal:
- wat er is gebeurd;
- welke gegevens geraakt kunnen zijn (namen, telefoonnummers, e-mailadressen, mogelijk IBAN's);
- dat de club nooit per mail om wachtwoorden of betaalgegevens vraagt, dus dat leden alert moeten zijn op mail namens de club met linken;
- wat leden zelf moeten doen: wachtwoord wijzigen als ze hetzelfde wachtwoord elders gebruiken, en verdachte mail melden;
- bij wie ze terechtkunnen met vragen.
Teamindeling: dat is voor de leden het meest urgente punt. De organisatie maakt een nieuw schema op basis van de inschrijvingen en zet dat op de website, en vertelt er eerlijk bij dat het oude bestand weg is. Zo voorkom je dat iedereen gaat bellen.
Privacy: deel niet meer gegevens dan nodig. IBAN's horen niet in een groepsapp of op de website.