VMBO GL Media, vormgeving en ICT flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Zender

De persoon of organisatie die een boodschap maakt en verstuurt. De zender bepaalt inhoud, toon en kanaal en hoopt dat de ontvanger de boodschap begrijpt zoals bedoeld.

Ontvanger

De persoon of groep die een mediaboodschap interpreteert. De ontvanger decodeert de boodschap met eigen kennis en ervaring, waardoor de betekenis kan afwijken van wat de zender bedoelde.

Ruis

Elke storing die de overdracht van een boodschap verstoort, zoals technische problemen, lawaai, taalbarrière of afleiding. Ruis kan optreden bij de zender, in het kanaal of bij de ontvanger.

Feedback

De reactie van de ontvanger terug naar de zender. Feedback sluit de communicatieketting en laat de zender weten of de boodschap is overgekomen en goed is begrepen.

Doelgroep

De groep mensen op wie een mediaboodschap of product zich richt. Je beschrijft een doelgroep demografisch (leeftijd, geslacht, opleiding) en psychografisch (interesses, waarden, leefstijl).

Framing

Het bewust of onbewust kiezen van woorden, beelden en context waardoor dezelfde feiten een ander beeld oproepen. Framing stuurt de interpretatie van de ontvanger zonder feiten te veranderen.

Sluikreclame

Betaalde promotie die niet herkenbaar is als advertentie, bijvoorbeeld een merk dat in een programma of vlog voorkomt zonder vermelding. Sluikreclame is misleidend en daarom aan regels gebonden.

Massamedia

Media die een groot en breed publiek tegelijk bereiken, zoals krant, televisie, radio en grote online platforms. De boodschap is meestal eenrichtingsverkeer met weinig directe feedback.

Mediawijsheid

Het vermogen om media bewust te kiezen, te begrijpen, te gebruiken en zelf te maken. Mediawijsheid omvat ook kritisch omgaan met bronnen, algoritmes en online veiligheid.

Visuele hiërarchie

De volgorde waarin de kijker elementen van een ontwerp ziet. Je stuurt dit met grootte, kleur, contrast, positie en witruimte, zodat het belangrijkste element als eerste opvalt.

Contrast

Het verschil tussen elementen in kleur, licht-donker, grootte of dikte. Contrast trekt de aandacht naar het belangrijkste element en verbetert de leesbaarheid van tekst op een achtergrond.

Nabijheid (proximity)

Een ontwerpprincipe waarbij elementen die bij elkaar horen dicht bij elkaar worden geplaatst. Nabijheid schept rust en logica, omdat de kijker verwante informatie als één groep ziet.

Witruimte

De lege ruimte tussen en rond elementen in een ontwerp. Witruimte is geen verspilling maar een ontwerpelement dat rust, overzicht en focus geeft aan de belangrijkste inhoud.

RGB

Een additief kleurmodel met rood, groen en blauw licht, gebruikt voor schermen. Door lichtsterktes te mengen ontstaan alle kleuren; volledige menging geeft wit.

CMYK

Een subtractief kleurmodel met cyaan, magenta, geel en zwart, gebruikt voor drukwerk. De inkten absorberen licht; mengen geeft donkere kleuren en uiteindelijk bijna zwart.

HEX-code

Een kleurcode voor web met een hekje en zes tekens, bijvoorbeeld #FF0000 voor rood. De code bestaat uit drie paren voor rood, groen en blauw, elk met waarden van 00 tot FF.

Schreefloze letter

Een lettertype zonder kleine dwarsstreepjes aan de uiteinden van letters, ook wel sans-serif genoemd. Schreefloze letters zijn rustig en goed leesbaar op schermen en in kleine formaten.

Regel van derden

Een compositieregel waarbij je het beeld in een raster van drie bij drie verdeelt en het onderwerp op een snijpunt plaatst. Dit geeft een dynamischer en prettiger beeld dan een onderwerp precies in het midden.

Afloop (bleed)

Extra beeld of kleur buiten de snijlijn van een drukwerk, meestal 3 mm. Zo voorkom je witte randen als het papier na het snijden iets verschuift.

Resolutie

Het aantal beeldpunten per lengte-eenheid, uitgedrukt in dpi. Voor schermen is 72 dpi gebruikelijk, voor drukwerk 300 dpi; een te lage resolutie geeft zichtbare pixelvorming.

IP-adres

Een uniek nummer waarmee een apparaat in een netwerk wordt geïdentificeerd, bijvoorbeeld 192.168.1.1. Apparaten gebruiken dit adres om gegevens naar elkaar te versturen.

DNS

Het domeinnaamsysteem dat een leesbare domeinnaam zoals voorbeeld.nl vertaalt naar het bijbehorende IP-adres. Zonder DNS zou je websites alleen via nummers kunnen bereiken.

HTTPS

Een beveiligde versie van het protocol waarmee een browser webpagina's ophaalt. HTTPS versleutelt de verbinding, zodat gegevens niet eenvoudig zijn af te luisteren; het slotje in de adresbalk geeft dit aan.

Phishing

Een vorm van online oplichting waarbij een aanvaller zich voordoet als betrouwbare organisatie om gegevens of geld te verkrijgen. Signalen zijn een onverwachte afzender, dringende toon en links naar afwijkende domeinen.

Tweestapsverificatie

Een beveiligingsmethode waarbij je naast het wachtwoord een tweede bewijs geeft, zoals een code op je telefoon. Zo blijft een account beschermd als het wachtwoord toch bekend wordt.

Back-up

Een tweede kopie van gegevens op een andere locatie of medium. Met een back-up kun je gegevens herstellen na verlies of schade; de 3-2-1-regel beschrijft een veilige aanpak.

3-2-1-regel

Een vuistregel voor back-ups: bewaar drie kopieën van gegevens, op twee verschillende media, waarvan één op een andere locatie. Zo ben je beschermd tegen schijfuitval, diefstal en brand.

Celverwijzing

De aanduiding van een cel in een spreadsheet met kolomletter en rijnummer, zoals A1. Met dollartekens ($A$1) maak je de verwijzing vast, zodat die niet verschuift bij kopiëren.

Programma van eisen

Een overzicht van eisen en wensen waaraan een product of dienst moet voldoen. Eisen zijn verplicht, wensen optioneel; meetbare criteria maken het mogelijk het eindresultaat te controleren.

Prototype

Een eenvoudige, vroege versie van een product waarmee je ontwerpkeuzes test met gebruikers. Met een prototype ontdek je problemen voordat je veel tijd en geld in de uitwerking steekt.

Iteratief werken

Een werkwijze waarbij je herhaaldelijk ontwerpt, test en verbetert. Elke ronde levert feedback op, die je verwerkt in een nieuwe versie tot het product aan de eisen voldoet.

Mijlpaal

Een controleerbaar moment in een planning waarop een tussenproduct klaar moet zijn. Een mijlpaal is geen taak maar eenijkpunt, waarmee je voortgang bewaakt en op tijd kunt bijsturen.

Bronvermelding

Het vermelden van de herkomst van gebruikte informatie of beelden, met auteur, titel, website of uitgever, datum en raadpleegdatum. Bronvermelding maakt beweringen controleerbaar en voorkomt plagiaat.