VMBO GL Media, vormgeving en ICT key terms

De groep mensen voor wie een mediaboodschap, product of ontwerp bedoeld is. Je beschrijft hen met kenmerken zoals leeftijd, interesses en leefstijl, zodat je keuzes in vorm en inhoud kunt onderbouwen.

Elke boodschap die via een medium bij publiek komt, zoals een poster, vlog, podcast of advertentie. Je let op wie de zender is, wat het doel is en hoe het publiek reageert.

Het model dat communicatie beschrijft als een boodschap van een afzender naar een ontvanger via een kanaal. Ruis kan de boodschap verstoren; feedback laat zien of de boodschap goed is aangekomen.

De manier waarop je een onderwerp presenteert, waardoor bepaalde aspecten extra opvallen en andere wegvallen. Een nieuwsbericht over een feest kan bijvoorbeeld nadruk leggen op gezelligheid of juist op overlast.

Het streven om feiten te scheiden van mening en om meerdere kanten van een verhaal te laten zien. Bij nieuws verwacht je hoor en wederhoor; bij reclame is objectiviteit juist niet het doel.

Betaalde communicatie met als doel mensen iets te laten kopen, doen of vinden. Je herkent haar aan een duidelijke zender en een beroep op behoeften, emoties of status.

Een zin of knop die de ontvanger vraagt iets concreets te doen, zoals 'Meld je nu aan' of 'Bekijk de video'. Een sterke call-to-action is kort, duidelijk en past bij het doel van de uiting.

Het moment waarop een ontvanger de gewenste actie uitvoert, bijvoorbeeld een aankoop, aanmelding of download. Je meet conversie om te zien of een campagne of website werkt.

Een kort, feitelijk bericht waarmee een organisatie nieuws deelt met journalisten, in de hoop dat zij erover publiceren. Het bevat meestal een kop, datum, kernboodschap en contactgegevens.

Een herkenbaar teken of logo dat een merk of organisatie vertegenwoordigt, vaak zonder of met weinig tekst. Het werkt alleen als het ook op klein formaat en in één kleur herkenbaar blijft.

De vaste afspraken over hoe een organisatie zich visueel presenteert: kleuren, lettertypen, logo en beeldgebruik. Zo herkent het publiek de organisatie meteen, ongeacht het medium.

De keuze en toepassing van lettertypen, lettergroottes, regelafstand en uitlijning. Goede typografie maakt tekst prettig leesbaar en versterkt de sfeer die je wilt overbrengen.

Hoe makkelijk tekst te lezen is op een bepaald scherm of op papier. Contrast, lettergrootte, regellengte en rustige achtergrond bepalen samen of de lezer de tekst snel begrijpt.

Het verschil tussen licht en donker of tussen kleuren. Sterk contrast tussen tekst en achtergrond maakt lezen makkelijker; te weinig contrast maakt tekst onleesbaar, zeker op kleine schermen.

De kennis over hoe kleuren samenhangen en welke gevoelens ze oproepen. Primaire en secundaire kleuren, warme en koude tinten en kleurcombinaties helpen je bewuste ontwerpkeuzes te maken.

De ordening van beeldelementen binnen een kader: waar staat het onderwerp, hoe lopen lijnen, waar blijft ruimte leeg. Een sterke compositie stuurt de blik van de kijker naar wat belangrijk is.

Een hulpmiddel bij compositie waarbij je het beeld in drieën verdeelt met twee horizontale en twee verticale lijnen. Belangrijke punten leg je op of bij die lijnen, wat vaak rustiger en spannender oogt.

De begrenzing van wat je wel en niet in beeld brengt. Met een close-up of een totaalbeeld bepaal je wat de kijker ziet en daarmee ook hoe hij het onderwerp ervaart.

Het centrale idee achter een ontwerp of campagne, waaruit alle keuzes logisch volgen. Een goed concept is in één zin uit te leggen en past bij doelgroep en doel.

Een verzameling beelden, kleuren, materialen en woorden die de sfeer van een ontwerp laat zien. Je gebruikt het om ideeën te verkennen en om met opdrachtgever of team af te stemmen.

Een schematische tekening van een scherm of pagina zonder kleuren en echte tekst. Het laat zien waar titel, tekst, knoppen en afbeeldingen komen, zodat je de indeling eerst kunt testen.

Een eenvoudige, werkende versie van een product of scherm waarmee je kunt testen. Gebruikers proberen het uit en hun reacties laten zien wat je moet verbeteren voordat je echt gaat bouwen.

De mate waarin mensen een product of website zonder uitleg en zonder fouten kunnen gebruiken. Duidelijke knoppen, herkenbare termen en snelle feedback verhogen de gebruiksvriendelijkheid.

Het geheel van menu's, knoppen en links waarmee een gebruiker door een website of app beweegt. Goede navigatie maakt duidelijk waar je bent en waar je naartoe kunt.

Het ontwerpen van een website of app zodat de inhoud zich aanpast aan het schermformaat, van telefoon tot desktop. Tekst, beelden en menu's schuiven mee zonder dat iets onbruikbaar wordt.

Het verzamelen en bekijken van cijfers over het gebruik van een website of app, zoals bezoekersaantallen, klikken en conversies. Deze gegevens helpen je om keuzes te verbeteren op basis van feiten.

Kleine bestanden die een website op je apparaat zet om bijvoorbeeld instellingen of bezoekgedrag te bewaren. Voor veel cookies is toestemming nodig, en je moet kunnen zien en wissen wat er is opgeslagen.

Het recht om zelf te bepalen welke persoonlijke gegevens je deelt en wie ze mag zien. Bij websites en apps hoort daarbij duidelijke uitleg over wat er wordt verzameld en waarom.

Het recht van de maker van een tekst, foto, video, muziek of ontwerp om te bepalen hoe anderen het werk gebruiken. Zonder toestemming of een geldige licentie mag je werk niet zomaar overnemen.

Een systeem van standaardlicenties waarmee een maker vooraf aangeeft hoe anderen het werk mogen gebruiken, bijvoorbeeld met naamsvermelding of alleen niet-commercieel. Je controleert altijd de exacte licentie.

Het duidelijk vermelden waar informatie of beeldmateriaal vandaan komt, zodat de lezer het kan controleren en de maker eer krijgt. Dit geldt voor tekst, cijfers, foto's en video's.

De mate waarin je een bron of bericht kunt vertrouwen. Je let op de auteur, de datum, de herkomst en of andere bronnen hetzelfde melden voordat je informatie gebruikt.

Onjuiste informatie die bewust wordt verspreid om mensen te misleiden, bijvoorbeeld nepnieuws of gemanipuleerde beelden. Je herkent het onder meer door vreemde bronnen en opvallend emotionele toon.

Een reeks getekende beeldjes die de volgorde van scènes in een video of animatie laat zien, met korte aantekeningen over camerastandpunt en tekst. Zo stem je het plan af voordat je gaat filmen.

Een planning waarin staat wie wat doet, wanneer en met welk materiaal, bijvoorbeeld bij een video-opname of evenement. Het voorkomt dat taken vergeten worden en houdt het team op één lijn.

Een overzicht van taken, volgorde en tijd waarbinnen een project af moet zijn. Met tussenmomenten en ruimte voor tegenslag houd je een praktische opdracht haalbaar en op tijd af.

Het achteraf beoordelen van je project: wat ging goed, wat ging mis en wat zou je de volgende keer anders doen. Je onderbouwt dit met resultaten, feedback van anderen en je eigen waarneming.

Een reactie op werk of gedrag van iemand anders, bedoeld om te helpen verbeteren. Goede feedback is concreet, gaat over het werk en niet over de persoon, en noemt ook wat al goed gaat.

Het herhaald verbeteren van een ontwerp of product in rondes: maken, testen, aanpassen en opnieuw bekijken. Elke ronde levert nieuwe inzichten op die je in de volgende versie verwerkt.