VWO Muziek flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

G-sleutel

Vioolsleutel die de tweede lijn van de notenbalk vastlegt als de toon g boven de centrale c; gebruikt voor hoge stemmen en instrumenten zoals viool en fluit.

Rein interval

Interval met een zuivere verhouding, namelijk prime, kwart, kwint en octaaf; bij omkering blijft het rein en de toonafstand verandert niet van kwaliteit.

Authentieke cadens

Slotformule waarin de dominant (V) naar de grondtoon (I) gaat; deze cadens geeft het sterkste gevoel van afsluiting in een toonsoort.

Harmonisch mineur

Mineurtoonladder waarbij de zevende trap met een halve toon is verhoogd, zodat een leidtoon ontstaat en de dominant drieklank groot wordt.

Sonatevorm

Vorm met expositie van eerste en tweede themagroep, doorwerking van het materiaal, reprise en eventueel coda; kenmerkend voor klassieke eerste delen.

Syncope

Beklemtoning op een onbeklemtoonde maatpositie of tussen de tellen, waardoor het verwachte maataccent wordt verschoven en het ritme spanning krijgt.

Basso continuo

Begeleidingsgroep in de barok bestaande uit een akkoordinstrument en een basinstrument, die boven een genoteerde baslijn akkoorden realiseert.

Motief

Kortste muzikale eenheid met herkenbaar karakter, bestaande uit enkele tonen en een ritme, die in een stuk herhaald of gevarieerd wordt.

Strijkkwartet bezetting

Ensemble van twee violen, een altviool en een cello; de vier stemmen zijn gelijkwaardig en wisselen melodie en begeleiding af.

Programmamuziek

Instrumentale muziek die een verhaal, tafereel of idee buiten de muziek uitbeeldt, vaak met een programmatitel of toelichting bij het werk.

Sforzando

Dynamisch teken dat een plotselinge, sterke beklemtoning van één toon of akkoord aangeeft, zonder dat het hele verloop sterker wordt.

Rubato

Het vrij nemen en teruggeven van tempo binnen een stuk, waarbij de grondpuls blijft bestaan maar frasering tijdelijk wordt uitgerekt of versneld.

Pizzicato

Speelwijze waarbij strijkinstrumenten de snaren tokkelen in plaats van strijken, wat een korte, droge en percussieve klank geeft.

Gamelan

Indonesisch ensemble van vooral metallofonen en gongs; gebruikt de toonladders slendro en pelog en kent een gelaagde, colotomische structuur.

Raga en tala

In de Indiase klassieke muziek het melodische kader van een raga en het ritmische cyclische patroon van een tala, waarop wordt geïmproviseerd.

Call-and-response

Muzikaal gesprek waarbij een voorzanger of solist een frase zingt en een groep of koor daarop antwoordt, veel voorkomend in Afrikaanse en gospelmuziek.

Blues schema

Twaalfmatig akkoordschema met akkoorden op de eerste, vierde en vijfde trap, met blue notes en een kenmerkende AAB-tekstvorm.

Leitmotiv

Herkenbaar muzikaal motief dat aan een personage, voorwerp of idee is gekoppeld en bij terugkeer die betekenis in het werk oproept.

MIDI

Digitaal protocol dat informatie vastlegt over toonhoogte, duur, dynamiek en klankkeuze, zonder de eigenlijke audio op te slaan.

Kwintencirkel

Rangschikking van toonsoorten in kwinten; bij majeur met kruizen is de laatste kruis de leidtoon, bij mollen is de laatste mol de subdominant.

Transponerend instrument

Instrument waarbij de genoteerde toonhoogte afwijkt van de klinkende, zoals klarinet in Bes die een grote secunde lager klinkt dan genoteerd.

Omkering van akkoord

Akkoord waarbij niet de grondtoon maar de terts of kwint in de bas ligt; dit geeft een vloeiender baslijn in een begeleiding.

Sequens

Herhaling van een motief of frase op een andere toonhoogte, vaak trapsgewijs stijgend of dalend, als middel om spanning op te bouwen.

Ostinato

Kort ritmisch of melodisch patroon dat steeds wordt herhaald terwijl andere stemmen daarboven veranderen, als basis van een stuk.

Opmaat

Onvolledige beginmaat vóór de eerste volledige maat; het aantal tellen van de opmaat wordt aan het einde van het stuk gecompenseerd.

Themagecentreerde luistervraag

Vraag bij een luisterfragment waarbij eerst bezetting, tempo en karakter worden vastgesteld en daarna vorm, harmonie en dynamiek worden geanalyseerd.

Programmatoelichting

Schriftelijke uitleg bij een uitvoering met keuze van stukken, stijlperioden en muzikale overwegingen, bedoeld als onderbouwing van het programma.

Vergelijkende muziekanalyse

Systematische vergelijking van twee werken op bezetting, vorm, harmonie, ritme en context, afgesloten met een onderbouwde conclusie over verschillen.

Recitatief

Zangdeel in opera dat spreektaalnabij de handeling voortstuwt, met weinig melodische versiering en begeleiding die de tekst ondersteunt.

Suite

Reeks gestileerde dansen zoals allemande, courante, sarabande en gigue, vaak in dezelfde toonsoort en bedoeld als concertmuziek.

Mickeymousing

Filmmuziek die bewegingen en handelingen van personages precies muzikaal nabootst, waardoor beeld en klank synchroon lopen.

Gamelaninvloed

Het overnemen van pentatoniek, gongachtige klankkleuren en gelaagde texturen uit Indonesische muziek door westerse componisten rond 1900.