VWO Muziek key terms

De hoogte van een klank, bepaald door de frequentie van de trilling: hoe sneller de trilling, hoe hoger de toon die je hoort.

De afstand in toonhoogte tussen twee tonen, uitgedrukt in een naam zoals terts, kwint of octaaf, groot of klein.

Het interval tussen een toon en de eerstvolgende toon met dezelfde naam, waarbij de frequentie precies verdubbelt of halveert.

Een vaste reeks tonen binnen een octaaf die als basis dient voor melodie en harmonie, bijvoorbeeld majeur, mineur of chromatisch.

Een toonladder met een vaste opeenvolging van hele en halve afstanden waarbij de derde toon een grote terts boven de grondtoon ligt.

Een toonladder met een kleine terts boven de grondtoon; komt voor in natuurlijke, harmonische en melodische vorm met verschillende vaste afstanden.

Een toonreeks met een eigen patroon van hele en halve afstanden, zoals dorisch of lydisch, die een eigen klankkleur geeft aan melodie en harmonie.

Een akkoord van drie tonen bestaande uit een grondtoon, een terts en een kwint, die samen groot of klein kunnen zijn.

Een vaste opeenvolging van akkoorden aan het slot van een muzikale zin, bijvoorbeeld dominant naar tonica, die een gevoel van afsluiting geeft.

De grondtoon van een toonaard of toonladder, die als rustpunt fungeert en waarnaar melodie en harmonie vaak terugkeren.

De vijfde toon boven de tonica en het akkoord op die toon, dat sterke spanning oproept en vaak naar de tonica oplost.

Het systeem van tonen en akkoorden rond één centrale grondtoon, vastgelegd in de voortekens en de keuze van majeur of mineur.

Kruisen of mollen direct na de sleutel aan het begin van een notenbalk, die de toonaard aangeven en gelden voor de hele regel.

Een teken voor een noot dat de toonhoogte met een halve toon verhoogt; het staat in de maat of bij de voortekens.

Een teken voor een noot dat de toonhoogte met een halve toon verlaagt; het staat in de maat of bij de voortekens.

De aanduiding bovenaan een stuk, zoals 3/4 of 6/8, die aangeeft hoeveel tellen een maat heeft en welke nootwaarde één tel is.

Een afgebakend groepje tellen tussen twee maatstrepen, waarvan de lengte door de maatsoort wordt bepaald.

De ordening van klankduur en accenten in de tijd, die samen met het tempo het ritmische verloop van een stuk bepaalt.

Een ritmisch effect waarbij een beklemtoonde toon valt op een onbeklemtoonde tel of tussen tellen, waardoor het accent verschuift.

De snelheid waarmee een stuk wordt uitgevoerd, vaak aangeduid met een Italiaans woord of een metronoomgetal in slagen per minuut.

De variatie in luidheid binnen een uitvoering, genoteerd met tekens als p, f, crescendo en decrescendo, of bewust nagelaten.

De manier waarop opeenvolgende tonen worden verbonden of gescheiden, bijvoorbeeld legato, staccato of accent, weergegeven met tekens boven de noten.

Het indelen van een melodie in muzikale zinnen met adempauzes en accenten, zodat de muziek als samenhangend geheel klinkt.

Een kort, herkenbaar muzikaal gegeven van enkele tonen of akkoorden dat in een stuk wordt herhaald, veranderd of ontwikkeld.

Een uitgewerkte muzikale gedachte, meestal een melodie met begeleiding, die als uitgangspunt dient voor herhaling en variatie.

De grotere opbouw van een stuk in delen of secties, zoals liedvorm, sonatevorm of rondo, die de luisteraar houvast geeft.

Het terugkeren van eerder gehoord muzikaal materiaal, bijvoorbeeld de herhaling van het eerste deel in een liedvorm of de terugkeer in een sonatevorm.

Een meerledige vorm met expositie, doorwerking en reprise, waarin thema's worden gepresenteerd, verwerkt en herhaald.

De manier waarop stemmen of lagen in een stuk zijn gecombineerd, bijvoorbeeld homofoon, polyfoon of als melodie met begeleiding.

Een textuur waarin meerdere zelfstandige melodische stemmen tegelijk klinken, elk met een eigen lijn en beweging.

Een textuur waarin één melodie de hoofdrol speelt en de overige stemmen gelijktijdig als begeleiding meeklinken in akkoorden.

Een techniek waarbij een stem een melodie of motief van een andere stem kort daarna nabootst, vaak op een andere toonhoogte.

De combinatie van instrumenten en stemmen waarvoor een stuk is geschreven of waarmee het wordt uitgevoerd, van solist tot orkest.

De klankkleur die een instrument of stem onderscheidt van andere, ook bij dezelfde toonhoogte en luidheid, door boventonen en klankvorming.

Het kiezen en verdelen van muzikaal materiaal over de instrumenten van een ensemble, zodat klankkleur en balans optimaal uitkomen.

Een notatie waarin alle stemmen van een ensemble onder elkaar staan, zodat de uitvoerder het totale verloop kan overzien.

Het systeem van tekens waarmee muziek op papier wordt vastgelegd, zoals notenbalk, sleutel, nootwaarden en rusten.