NCEA Level 1 Pūtaiao flashcards
NCEA Level 1 Pūtaiao · Build recall with a focused review session.
32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.
- Whakapae
- He kōrero ka taea te whakamātau, e kī ana he aha te pānga o tētahi āhuatanga ki tētahi atu; me whakahua i ngā taurangi e rua.
- Taurangi ka huri
- Ko te āhuatanga ka whakarerekētia e te kairangahau i roto i te whakamātau, kia kitea ai he aha tōna pānga ki te putanga.
- Taurangi ka ine
- Ko te āhuatanga ka inea i roto i te whakamātau hei whakaatu i te putanga; ka whakawhirinaki ki te taurangi ka huri.
- Taurangi ka puritia
- Ko ngā āhuatanga ka ōrite tonu i roto i ngā whakamātau katoa, kia kore ai e pā ki te putanga, kia tika ai te whakatairite.
- Whakamātau whakahaere
- He whakamātau kāore he taurangi ka huri, engari ka inea tonu te taurangi ka ine, hei whakatairite i te hua o te āhuatanga noa.
- Tirohanga
- Ko te mātakitaki me te tuhi i ngā āhuatanga e kitea ana, e rangona ana rānei, kāore e whakarerekē i te pūnaha e tirohia ana.
- Kauwhata
- He whakaaturanga tirohanga o ngā putanga; ko te taurangi ka huri kei te tūāpapa whakapae, ko te taurangi ka ine kei te tūāpapa poutū.
- Inenga tika
- Ko te whakamahi taputapu me ngā waeine e tika ana, me te tuhi i te maha o ngā inenga, kia pono ai te whakatairite i ngā putanga.
- Taunakitanga
- Ko ngā putanga, ngā inenga, ngā tirohanga rānei ka whakamahia hei tautoko, hei whakahē rānei i tētahi whakapae, kōrero rānei.
- Whakatau pūtaiao
- He whakatau ka puta i te tātari i ngā taunakitanga; me whakaatu mēnā ka tautokotia te whakapae, ā, he aha ngā here o te rangahau.
- Mātauranga Māori
- He puna mōhio nō te iwi Māori, ka tuku iho mā ngā kōrero, ngā waiata, ngā tikanga, me te mātakitaki i te taiao mō ngā whakatupuranga.
- Kaitiakitanga
- Ko te manaaki me te whakahaere i te taiao me ōna rawa, kia ora tonu ai mō ngā whakatupuranga e heke mai ana, i raro i te mana o te iwi.
- Ripanga putanga
- He hanganga pou me ngā rārangi hei whakaatu i ngā inenga; me whai ingoa ngā pou me ngā waeine, ā, me whakariterite ngā raraunga.
- Whakamātautanga anō
- Ko te tukurua i te whakamātau kia kitea ai mēnā ka ōrite tonu ngā putanga; ka piki te pono o ngā taunakitanga mēnā ka tukurua.
- Pūnaha hauropi
- He pūnaha e hono ana ngā rauropi ki tō rātou taiao, ā, ka rere te pūngao me te matū i waenganui i ngā wāhanga katoa o te pūnaha.
- Aho kai
- He raupapa e whakaatu ana ko wai e kai ana i a wai i roto i tētahi hapori; ka rere te pūngao mai i ngā tipu ki ngā kaiwhāngai.
- Kaihanga
- He rauropi ka hanga i tōna ake kai mā te whakapōtaetanga, pērā i te tipu me te pūkotu; koia te tūāpapa o te aho kai.
- Kaiwhāngai tuatahi
- He rauropi ka kai i ngā kaihanga, pērā i te ngarara e kai ana i te rau; koia te taumata tuarua o te aho kai.
- Whakapōtaetanga
- Ko te hākari o te pūngao o te marama ki te matū: ka huri te hauhā me te wai hei huka me te hāora i roto i ngā tipu.
- Whakangā
- Ko te tukanga e puta ai te pūngao mai i te huka me te hāora, ā, ka puta te hauhā me te wai hei otaota mō te tinana.
- Kaiwāwāhi
- He rauropi ka wāwāhi i ngā mea kua mate, ka whakahoki i te matū ki te oneone me te wai, kia taea anō te whakamahi.
- Kaiwhakapirau
- He rauropi ka kai i ngā toenga mate o ētahi atu, ā, ka huri i aua toenga hei matū māmā mō te taiao.
- Whakapōauau
- Ko te rerekētanga o ngā momo rauropi katoa i roto i tētahi wāhi; ka ngaro i te ngaronga o te nohoanga me te parahanga.
- Momo rāwaho
- He momo i kawea mai ki tētahi wāhi hou, ā, ka whakataetae ki ngā momo taketake mō te kai me te nohoanga, ka piki tonu.
- Momo taketake
- He momo i tae māori mai ki tētahi wāhi, kāore i kawea mai e te tangata; ka noho hei wāhanga o te pūnaha hauropi o reira.
- Nohoanga
- Ko te wāhi me ngā āhuatanga e noho ai tētahi rauropi, pērā i te ngahere, te repo, te moana; ka ngaro ka huri te whenua.
- Rāhui
- He here e ārai ana i te tangohanga rawa i tētahi wāhi mō tētahi wā, hei whakarauora i te taiao me te tiaki i ngā rawa.
- Whakapau rawa
- Ko te whakamahi i ngā rawa o te taiao mō ngā hiahia o te tangata; me whakahaere kia kore ai e pau mō ngā whakatupuranga e heke mai ana.
- Parahanga
- Ko te whakauru i ngā matū, i te pūngao rānei ki te taiao e kino ai ki ngā rauropi, pērā i te tuku para ki te awa.
- Pūngao rere
- Ka rere te pūngao mā te aho kai, engari ka ngaro te nuinga hei mahana i ia taumata, nō reira he iti ake ki runga.
- Huringa āhuarangi
- Ko ngā huringa roa o te mahana me te āhuarangi o te ao, e pā ana ki te taiao, ki ngā rauropi, ki ngā hapori tangata.
- Whakatau kaitiaki
- He whakatau mō te taiao ka whai taunakitanga, ka whakatairite i ngā hua me ngā mate, ā, ka whai whakaaro ki ngā wawata o te hapori.