Te mihi ki te pōwhiri: ko te 'koutou', ko te 'kōrua' rānei?
Ko Mere, he tauira o Ngāpuhi, kei te tū ia hei kaikōrero mō tana kura i te pōwhiri o Te Kura Tuarua o Ngāti Porou. E rua noa iho ngā manuhiri matua: ko Kuia Rangi rāua ko tana tama, ko Hōne, nō Tainui. E toru ngā kaumātua o te marae, ā, e 40 ngā tauira e noho ana i muri. Kua hoatu e te kaiako kia 2 meneti noa iho te roa o te mihi, ā, me kōrero ia mō te hunga kua mate, mō te mana whenua, mō ngā manuhiri hoki. Kua tuhia e Mere tana mihi ki te pepa: 'Tēnā koutou ngā manuhiri o Tainui, tēnā koutou ngā kaumātua o Ngāti Porou, tēnā koutou ngā tauira katoa. Ko Mere ahau, nō Ngāpuhi. Kia ora.' Ka mutu, ka kī atu a Kuia Rangi: 'E hika, e rua noa iho māua ko taku tama, he aha koe i kī ai "koutou"?' Ka noho pōuri a Mere, ā, ka hiahia ia ki te whakatika i tana mihi i mua i te hui āpōpō.
1. He aha te hē o te rerenga 'Tēnā koutou ngā manuhiri o Tainui'? Whakamāramatia te take, ā, tuhia te rerenga e tika ana mō te tokorua.
Read the worked answer
E rua noa iho ngā manuhiri matua, arā, ko Kuia Rangi rāua ko Hōne. I te reo Māori, he rerekē te kupu mō te tokorua me te tokotoru neke atu: ko te 'kōrua' mō te tokorua, ko te 'koutou' mō te tokotoru neke atu, ā, ko te 'koutou' hoki mō te huihuinga nui. Nā te mea i kī a Mere 'Tēnā koutou ngā manuhiri o Tainui', kua rite ia ki te mihi atu ki te tokotoru, engari e rua noa iho. Kāore i te hē te 'koutou' mēnā e mihi ana ia ki te tira katoa o Tainui, engari ko tana rerenga e pā ana ki ngā manuhiri matua anake. Nō reira, ko te rerenga tika: 'Tēnā kōrua, e Kuia, e Hōne.' He mea nui tēnei i te pōwhiri, nā te mea ko te tika o te reo he whakaatu i te whakaute ki te hunga e mihi ana. Ka mutu, ko te 'koutou' mō te tokorua e whakaatu ana i te noho māngere o te kaikōrero, ā, ka kitea e ngā kaumātua.
2. Me pēhea a Mere e whakarite i tana mihi kia whakaute i te hunga kua mate, i te mana whenua, i ngā manuhiri hoki i roto i te 2 meneti? Whakamāramatia tō whakatau.
Read the worked answer
Me tīmata te mihi ki te hunga kua mate, kātahi ki te mana whenua, kātahi ki ngā manuhiri, ā, ko te whakamutunga ko te tangata ake. Ko te take, ko tēnei te rārangi o te mihi i runga i te marae: ka tangihia te mate i mua, kātahi ka mihia te hunga ora, ā, ko te whenua me te iwi o te marae i mua i te manuhiri. Ka taea e Mere: 'E ngā mate o te wā, e moe mai rā i te moenga roa. E ngā mana, e ngā reo, e ngā karangatanga maha, tēnā koutou. Ki te mana whenua o tēnei marae, ki a koutou ngā kaumātua o Ngāti Porou, tēnā koutou. Ki a kōrua ngā manuhiri o Tainui, tēnā kōrua. Ko Mere ahau, nō Ngāpuhi, he tauira o tēnei kura.' He mea nui kia kaua e whakamānawa i a ia anō i mua i te hunga kua mate me te mana whenua. Ka mutu, kia poto noa iho te kōrero mō te kaupapa, kia wātea ai te wā mō te waiata.
3. Ka taea e Mere te whakamahi i te 'Kia ora' hei whakamutunga mō tana mihi? Whiriwhiria, ā, whakamāramatia.
Read the worked answer
Ka taea, engari me whiriwhiri i runga i te horopaki. He kupu māmā noa iho te 'Kia ora' i ēnei rā, ā, ka taea te whakamahi i waenga i ngā hoa, i te toa, i te īmēra noa iho. Engari i te pōwhiri, he wā ōkawa tēnei, ā, ko te 'Tēnā koutou' te kupu e tika ana hei whakamutunga mō te mihi. Ko te take: ko te reo o te pōwhiri he reo whakaute; mēnā ka mutu te mihi i te 'Kia ora', ka pōhēhē pea te hunga whakarongo he mihi noa iho, kāore i te hōhonu. Otirā, kāore i te hē kē te 'Kia ora' - he mea nui kē te whakaaro ki te hunga e whakarongo ana me te tikanga o te wā. Ko te whiringa haumaru mō tēnei pōwhiri: 'Nō reira, tēnā koutou, tēnā koutou, tēnā tātou katoa.'