NCEA Level 2 Te Reo Rangatira cheat sheet

Te Reo Rangatira (Level 2)

• Tika o te reo: ko te kupu mahi e whai ana i te kupu ingoa; ko te 'e' ka noho hei tohu i te ahua o te mahi (e noho ana, e haere ana).

• Ko te 'kei te' ka whakamahia mō te wā e haere tonu ana i te wā o te kōrero; ko te 'i te' mō te wā o mua; ko te 'ka' mō te wā o mua kua oti, mō te wā o mua rānei.

• Ko te 'kua' e tohu ana i te mahi kua oti; ko te 'e ... ana' e tohu ana i te mahi e haere tonu ana; ko te 'i te ... e ... ana' mō te mahi e haere tonu ana i te wā o mua.

• Ko te 'kia' e whakamahia ana mō te whakahau, mō te hiahia, mō te tūmanako rānei; ko te 'me' e tohu ana i te tikanga, i te tika rānei o tētahi mahi.

• Ko te 'nā' me te 'mā' e tohu ana i te tangata nāna te mahi (nā) me te tangata māna te mahi (mā); ko te 'i' e tohu ana i te wāhi, i te wā, i te take rānei.

• Ko te 'a' me te 'o' ngā kupu hono: ko te 'a' mō te tangata, mō te mahi a te tangata; ko te 'o' mō te wāhi, mō te whanaungatanga, mō te kaupapa.

• Ko te whakamāoritanga o te rerenga kōrero e whai ana i te raupapa: kupu mahi, kupu ingoa, kupu āhua, kupu wāhi; ko te 'e' ka haere ki mua i te kupu mahi i te wā o nāianei.

• Ko te 'kāore' e whakamahia ana mō te whakakore; ko te 'kāore anō' mō te mahi kāore anō kia oti; ko te 'kaua' mō te whakahau whakakore.

• Ko te 'ai' me te 'nei' me te 'rā' ngā kupu tohu wāhi: ko te 'nei' mō te wāhi e tata ana ki te kaikōrero, ko te 'rā' mō te wāhi e tawhiti ana.