Te whakamāori i te kīanga 'break a leg' mō te whakaari o te kura
Ko Hēmi, he tauira o Te Reo Rangatira, kei te whakamāori i ngā tuhinga poto mō te whakaari a te kura. Kua tae mai te kaiwhakahaere whakaari ki a ia: 'Me whakamāori e koe te kīanga "break a leg" mō te pānui o te hunga whakaari. Kei te hiahia mātou kia Māori te reo, engari kia mārama tonu te tikanga.' E toru ngā whiringa kua hoatu: (a) 'Whati te waewae'; (b) 'Kia waimarie'; (c) 'Kia kaha'. E 12 ngā tauira o te whakaari, ā, ko te nuinga he tauira o te reo Ingarihi, kāore e tino mōhio ki te reo Māori. E 30 ngā tāngata ka tae mai ki te whakaari. Kua tuhia e Hēmi te (a) ki te pānui, engari kua āhua māharahara ia. Ka pātai atu tana hoa ki a ia: 'He aha koe i whiriwhiri ai i tēnā?' Kāore a Hēmi i te mōhio me pēhea te whakamārama atu ki te kaiwhakahaere.
1. He aha te take e hē ai te whiringa (a) 'Whati te waewae'? Whakamāramatia te rerekētanga o te whakamāori kupu-ki-kupu me te whakamāori i te tikanga.
Read the worked answer
Ko te take, kāore i te whakamāoritia te tikanga, engari te kupu. I te reo Ingarihi, he kīanga tūāhuatanga te 'break a leg' - kāore e kōrero ana mō te whati o te waewae, engari he kupu manaaki i mua i te whakaari. He mea nui tēnei i roto i te ao whakaari, nā te mea e kī ana te hunga whakaari, kāore e pai te kī 'good luck' - he mea poka noa. Nō reira, mēnā ka whakamāoritia kupu-ki-kupu, ka puta he kupu whakamataku ki te hunga whakarongo: 'whati tō waewae' - kāore e pai. Ko te mahi a te kaiwhakamāori, ko te whakaputa i te wairua o te kīanga, kāore ko te kupu. Me whiriwhiri i tētahi kupu e mārama ana ki te hunga, e rite ana te wairua ki te taketake. He mea nui hoki te whakaaro ki te hunga e pānui ana: mēnā e 12 ngā tauira, ā, ko te nuinga he reo Ingarihi noa iho, me māmā te kupu.
2. Whiriwhiria te whiringa pai rawa atu mō te pānui a te whakaari, ā, whakamāramatia tō whakatau.
Read the worked answer
Ko te (b) 'Kia waimarie' te pai rawa atu mō tēnei horopaki. Ko te take: e mārama ana te tikanga ki te hunga o te reo Māori, ā, kāore e hē te wairua - he kupu manaaki i mua i te mahi. Heoi, ko te nuinga o ngā tauira o te whakaari he reo Ingarihi noa iho, nō reira ka taea te tuhi i te reo Māori me te whakamārama poto i te reo Ingarihi i raro: 'Kia waimarie (good luck)'. Ko te (c) 'Kia kaha' he kupu whakahau, kāore e pā ana ki te waimarie; ka taea mēnā e hiahia ana te kaiwhakahaere ki te whakahau i te hunga, engari kāore i te rite ki te 'break a leg'. He mea nui te whakaaro ki te hunga e pānui ana, kāore ko te whakaaro ki te kupu anake. Ka mutu, ko te pānui he mea whakatairanga i te whakaari, nō reira me pai te wairua o ngā kupu katoa.
3. Me pēhea a Hēmi e whakamārama atu ki te kaiwhakahaere i tana whiringa? Tuhia ngā kōrero e tika ana.
Read the worked answer
Me kī atu: 'Kāore e taea te whakamāori kupu-ki-kupu, nā te mea he kīanga tūāhuatanga tēnei. Ko te tikanga o te "break a leg" ko te "kia waimarie", kāore ko te whati o te waewae. Nō reira, ko taku whiringa ko te "Kia waimarie".' He mea nui kia kaua e whakapāha noa iho, engari kia whakamārama i te take. Ka mutu, me whakaatu e Hēmi he mōhio ia ki te reo Ingarihi me te reo Māori, ā, he mea nui tērā i te mahi whakamāori. Me kī hoki e ia: 'Mēnā e hiahia ana koe kia kaha ake te wairua o te pānui, ka taea te tāpiri i te "Kia kaha" ki te taha, engari ko te "Kia waimarie" te mea e tika ana mō te manaaki i te hunga whakaari.' Mā tēnei kōrero e whakaatu ana i te whakaaro nui ki te kaupapa, kāore ko te whakaaro ki a ia anō.