Przychody z umowy budowlanej – aneks, aktualizacja kosztów i kary umowne
Spółka budowlana Mosty Sp. z o.o. realizuje od stycznia 2025 r. kontrakt na budowę hali o wartości 24 000 000 zł. Pierwotny budżet kosztów wynosił 19 200 000 zł, a czas realizacji 18 miesięcy. Na 31 grudnia 2025 r. poniesiono koszty 8 400 000 zł; według aktualizacji z 20 grudnia pozostałe koszty wynoszą 12 600 000 zł. W grudniu podpisano aneks na dodatkową elewację za 1 200 000 zł, której nie można wydzielić jako odrębnego dobra; szacowany koszt to 900 000 zł. Inwestor zgłosił roszczenie o kary umowne 600 000 zł za opóźnienie. Zarząd uważa, że kara jest bezpodstawna, ale radca prawny ocenia, że prawdopodobne jest potrącenie 200 000 zł. Spółka stosuje MSSF 15 i metodę kosztów poniesionych do całkowitych. Do listopada ujmowała przychód według pierwotnego budżetu. Czy na 31 grudnia 2025 r. ujęcie przychodu i wyniku jest poprawne? Wszystkie kwoty są netto.
1. Oblicz przychód i wynik brutto na kontrakcie za 2025 r. oraz wyjaśnij ujęcie aneksu i kar umownych.
Read the worked answer
Aneks nie jest odrębnym dobrem, ponieważ elewacja jest zintegrowana z halą i nie można jej wydzielić. Zgodnie z MSSF 15 modyfikację ujmuje się jako zmianę istniejącej umowy, ze skumulowaną korektą (catch-up).
Nowa cena transakcyjna: 24 000 000 + 1 200 000 − 200 000 = 25 000 000 zł. Z roszczenia 600 000 zł do ceny włącza się tylko 200 000 zł, bo taki wynik jest najbardziej prawdopodobny i podlega ograniczeniu (constraint). Nie można ująć ani 0, ani 600 000 zł bez odpowiednich dowodów.
Nowy całkowity koszt: 8 400 000 + 12 600 000 + 900 000 = 21 900 000 zł. Stopień zaawansowania: 8 400 000 / 21 900 000 = 38,36%. Przychód narastająco: 25 000 000 × 38,36% = 9 589 000 zł. Koszt narastająco: 8 400 000 zł, więc wynik brutto na kontrakcie wynosi około 1 189 000 zł.
Przed korektą, według pierwotnego budżetu, przychód narastająco wynosiłby 24 000 000 × 8 400 000 / 19 200 000 = 10 500 000 zł. Oznacza to ujemną korektę przychodu około 911 000 zł i wyniku około 71 000 zł, jeżeli wcześniejsze okresy były już zamknięte. Korektę ujmuje się w 2025 r., a nie przez zmianę okresów poprzednich.
2. Jakie procedury badania i pytania do zarządu powinien zaplanować biegły, aby ocenić te szacunki?
Read the worked answer
Biegły powinien potraktować przychód i koszt kontraktu jako istotny szacunek objęty ISA 540. Konieczne jest uzyskanie umowy, aneksu, dokumentacji zatwierdzenia modyfikacji oraz dowodów, że elewacja nie jest odrębnym dobrem. Należy prześledzić budżet kosztów do aktualnych ofert podwykonawców, zamówień, protokołów i historii trafności szacunków zarządu.
Dalej trzeba ocenić metodę zaawansowania, kompletność kosztów poniesionych, cut-off kosztów i przychodów oraz ryzyko zawyżenia stopnia zaawansowania. W zakresie kar umownych biegły powinien przejrzeć korespondencję z inwestorem, opinię radcy prawnego, historię podobnych roszczeń i ocenić, czy 200 000 zł jest właściwą kwotą ograniczoną. Warto wykonać analizę wrażliwości dla kar i kosztów oraz zapytać zarząd, dlaczego wcześniej stosowano inny budżet i kiedy stwierdzono zmianę.
Dokumentacja powinna zawierać ocenę przesłanek MSSF 15, wyliczenia, źródła danych i wnioski. Jeżeli dowody są sprzeczne, biegły rozważa modyfikację opinii lub ujawnienie niepewności, zależnie od charakteru i istotności.