Badanie grupy – komponent zagraniczny i ograniczony dostęp do dokumentacji
Grupa N S.A. sporządza skonsolidowane sprawozdanie za 2025 r. Spółka dominująca działa w Polsce, a grupa ma spółkę zależną w Niemczech i spółkę zależną na Ukrainie. Ukraiński komponent odpowiada 35% skonsolidowanych przychodów i 40% aktywów. Grupa zatrudnia biegłego do badania jednostki dominującej i komponentu niemieckiego, natomiast komponent ukraiński bada lokalna firma audytorska. Grupowy poziom istotności wynosi 1 200 000 zł, a istotność dla komponentu 600 000 zł. Lokalny biegły wydał opinię bez zastrzeżeń, ale odmówił udostępnienia dokumentacji roboczej, powołując się na przepisy krajowe. Zespół grupowy nie może też przeprowadzić wizyty z powodu ograniczeń podróży. Nie ma alternatywnych dowodów dla przychodów i należności ukraińskich. Komponent ma należności wewnątrzgrupowe 8 mln zł od jednostki dominującej oraz przesłanki kontynuacji działalności; zarząd dominujący podpisał list wsparcia.
1. Oceń, czy biegły grupowy uzyskał wystarczające i odpowiednie dowody badania oraz jaki to ma wpływ na opinię.
Read the worked answer
Komponent ukraiński jest znaczący: 35% przychodów i 40% aktywów to wartości istotne dla skonsolidowanego sprawozdania. Samo otrzymanie opinii lokalnego biegłego nie wystarcza. Biegły grupowy musi mieć odpowiedni udział w pracy komponentu, ocenić kompetencje i niezależność lokalnej firmy, przekazać instrukcje, przeanalizować dokumentację oraz uzyskać dowody na kluczowe salda i ujawnienia.
Odmowa udostępnienia dokumentacji roboczej nie zwalnia z obowiązku uzyskania dowodów. Biegły powinien spróbować alternatywnych procedur: wideokonferencji z lokalnym zespołem, przesłania wyciągów z dokumentacji, potwierdzeń bankowych, analizy obrotów i sald, testów cut-off, potwierdzenia należności wewnątrzgrupowych, oceny listu wsparcia i planu finansowania. Jeżeli te procedury nie dadzą wystarczających dowodów, powstaje ograniczenie zakresu badania.
Skutek dla opinii zależy od oceny wszechobecności. Przy 35% przychodów i 40% aktywów skutek jest co najmniej istotny. Jeżeli biegły nie może potwierdzić kluczowych sald, przychodów i przesłanek kontynuacji, skutek może być wszechobecny i wtedy właściwa jest odmowa wyrażenia opinii. Jeśli skutek jest istotny, ale nie wszechobecny, właściwa jest opinia z zastrzeżeniem. Nie wolno wydać opinii bez zastrzeżeń tylko na podstawie czystej opinii lokalnego biegłego.
2. Jakie działania komunikacyjne i dokumentacyjne powinien podjąć biegły grupowy przed wydaniem opinii?
Read the worked answer
Biegły powinien udokumentować ocenę znaczenia komponentu, zastosowane istotności, zakres instrukcji dla lokalnego biegłego oraz ocenę jego kompetencji i niezależności. Konieczne jest opisanie prób dostępu do dokumentacji, przyczyn odmowy, przeprowadzonych procedur alternatywnych i wniosków. Należy też ocenić, czy ograniczenie dostępu dotyczy tylko dokumentacji, czy także możliwości uzyskania dowodów merytorycznych.
Przed wydaniem opinii biegły grupowy powinien komunikować się z komitetem audytu lub organem nadzoru jednostki dominującej. Tematem powinny być: zakres ograniczenia, jego możliwy wpływ na skonsolidowane sprawozdanie, potrzeba dodatkowych procedur, ryzyko kontynuacji działalności i ewentualna modyfikacja opinii. Jeżeli zarząd nie współpracuje, trzeba rozważyć eskalację i wpływ na możliwość dalszego badania.
Dokumentacja powinna pozwolić doświadczonemu biegłemu zrozumieć, dlaczego opinia została zmodyfikowana lub dlaczego nie zmodyfikowano jej mimo ograniczenia. Trzeba także udokumentować ocenę listu wsparcia, umów kredytowych, zdolności jednostki dominującej do finansowania komponentu oraz wpływ tych faktów na założenie kontynuacji działalności.