Niezależność firmy audytorskiej – długoletnia kadra, wycena i brat CFO
Firma audytorska FinAudit od 2019 r. bada spółkę giełdową TechPol S.A. Partner odpowiedzialny za zlecenie, Anna K., prowadzi je siódmy rok. Wynagrodzenie z badania i usług dodatkowych dla TechPol stanowi 22% przychodów firmy; w 2025 r. FinAudit wyceniła dla klienta nieruchomość inwestycyjną o wartości 40 mln zł, co stanowi 25% aktywów, oraz przygotowała dokumentację cen transferowych. Brat Anny K. jest od lutego 2026 r. dyrektorem finansowym TechPol. Zespół rozważa powierzenie wyceny innemu partnerowi i pozostawienie Anny K. jako partnera zlecenia. Klient chce też wynagrodzenia za pomoc w negocjacjach z bankiem uzależnionego od powodzenia finansowania. Technologia klienta jest w kryzysie; zarząd naciska na szybkie podpisanie opinii. Oceń niezależność i zagrożenia.
1. Zidentyfikuj zagrożenia dla niezależności i oceń, czy proponowane zabezpieczenia są wystarczające.
Read the worked answer
Występują co najmniej cztery silne zagrożenia. Po pierwsze, zagrożenie własnego interesu: 22% przychodów firmy pochodzi od jednego klienta, a proponowane wynagrodzenie za pomoc w negocjacjach z bankiem jest uzależnione od wyniku. Po drugie, zagrożenie samokontroli: FinAudit wyceniła nieruchomość odpowiadającą 25% aktywów, a następnie ma zbadać sprawozdanie zawierające tę wycenę. Po trzecie, zagrożenie zażyłości: partner prowadzi zlecenie siódmy rok. Po czwarte, zagrożenie bliskiej rodziny: brat partnera jest CFO klienta, co może powodować stronniczość i presję.
Przeniesienie wyceny do innego partnera nie usuwa zagrożenia samokontroli, jeśli firma nadal świadczy usługę wyceny o istotnym wpływie na sprawozdanie. Dla jednostki interesu publicznego tego rodzaju wycena może być usługą zakazaną, jeżeli ma istotny wpływ na sprawozdanie i nie jest jedynie mechaniczna. Nie można jej „zabezpieczyć” samym podziałem zespołów. Podobnie wynagrodzenie zależne od powodzenia finansowania jest niedopuszczalne lub co najmniej bardzo ryzykowne.
Wniosek: niezależność jest naruszona. Firma powinna albo wycofać się z wyceny i wynagrodzenia warunkowego oraz usunąć Annę K. ze zlecenia, albo zrezygnować z badania. Sam przegląd jakości i zgoda komitetu audytu nie wystarczą przy tak silnych zagrożeniach.
2. Jakie działania powinien podjąć biegły i firma przed podpisaniem opinii?
Read the worked answer
Przed podpisaniem opinii należy przeprowadzić konsultację z partnerem ds. etyki lub niezależności i udokumentować ocenę zagrożeń oraz dostępnych zabezpieczeń. Trzeba sprawdzić, czy wycena i dokumentacja cen transferowych są dozwolonymi usługami niebędącymi badaniem, czy nie tworzą samokontroli i czy nie wpływają na istotne pozycje sprawozdania. Konieczna jest też analiza okresu rotacji partnera i zgodności z przepisami o jednostkach interesu publicznego.
Firma powinna uzyskać zatwierdzenie usług dodatkowych przez komitet audytu, jeśli jest wymagane, oraz potwierdzić, że nie ma zakazu świadczenia danych usług. Brat CFO powinien zostać objęty testem niezależności; jeśli zagrożenie jest nie do zaakceptowania, Anna K. musi zostać wyłączona ze zlecenia. Nie wolno podpisywać opinii pod presją czasu.
Jeżeli klient nie zgadza się na zmiany, właściwym rozwiązaniem jest odmowa wydania opinii lub rezygnacja ze zlecenia. Dokumentacja powinna zawierać opis zagrożeń, podjętych działań, konsultacji, komunikacji z komitetem audytu i ostatecznej decyzji.