Badanie sprawozdań finansowych i usługi atestacyjne
Zakres dziedziny
Międzynarodowe Standardy Badania (MSB/ISA) stosowane w Polsce, standardy usług atestacyjnych (ISAE 3000, ISAE 3402) oraz MSB 800 i 805 dla badania wycinków. Dla jednostek zainteresowania publicznego (PIE) dochodzi rozporządzenie 537/2014: kluczowe sprawy badania i sprawozdanie dodatkowe dla komitetu audytu.
Reguły rdzeniowe
- Istotność (MSB 320): próg ilościowy (typowo 5% zysku przed opodatkowaniem, 0,5–1% przychodów, 1–2% aktywów) korygowany czynnikami jakościowymi; istotność wykonawcza to 50–75% ogólnej, by pokryć nieujawnione błędy.
- Ryzyko (MSB 315/330): ocena na poziomie sprawozdania i twierdzeń; odpowiedź przez testy kontroli lub procedury substantywne.
- Dowody (MSB 500): wystarczalność i adekwatność; dowody zewnętrzne są silniejsze od wewnętrznych, pisemne od ustnych.
- Kontynuacja działalności (MSB 570): istotna niepewność → akapit ostrzegawczy bez modyfikacji opinii; niewłaściwe założenie → opinia negatywna.
- Modyfikacje (MSB 705): zastrzeżenie (wpływ istotny, nierozległy), opinia negatywna (istotny i rozległy), odmowa (brak dowodów o rozległym wpływie).
- MSB 701: kluczowe sprawy badania tylko w opinii dla PIE.
Przykład
PIE, zysk przed podatkiem 8 mln zł: istotność 5% = 400 tys. zł, wykonawcza 75% = 300 tys. zł. Zapasy 3,8 mln zł, kontrole wewnętrzne słabe - brak podstaw do polegania na kontrolach, testy substantywne na próbie. Wykryty błąd 350 tys. zł przekracza istotność, ale nie jest rozległy → opinia z zastrzeżeniem, nie negatywna.
Pułapki
- Mylenie akapitu o istotnej niepewności z modyfikacją opinii.
- Stosowanie MSB 600 bez oceny kompetencji biegłego komponentu.
- Pominięcie MSB 720 przy badaniu raportu rocznego zawierającego inne informacje.
- Akapit nacisku na sprawę (MSB 706) użyty zamiast zastrzeżenia.