Etyka zawodowa i niezależność biegłego rewidenta
Zakres dziedziny
Kodeks etyki IESBA, ustawa o biegłych rewidentach z 2017 r., rozporządzenie 537/2014 oraz nadzór Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego i KIBR. Egzamin bada nie definicje, lecz umiejętność rozstrzygnięcia konkretnego konfliktu.
Zasady fundamentalne
Uczciwość, obiektywizm, kompetencje zawodowe i należyta staranność, poufność, profesjonalne postępowanie.
Niezależność
- Dwa wymiary: niezależność umysłu (stan faktyczny) i niezależność wizerunku (test obiektywnego, poinformowanego obserwatora).
- Pięć zagrożeń: własny interes, samokontroli, rzecznictwa, zażyłości, zastraszania; ocenia się je i redukuje zabezpieczeniami, a gdy zabezpieczenia nie wystarczają - zlecenie trzeba odrzucić lub zakończyć.
- PIE: rotacja kluczowego biegłego rewidenta po 7 latach z 3-letnim okresem karencji; rotacja firmy po 10 latach, przedłużana do 20 lat przy przetargu i do 24 lat przy wspólnym badaniu.
- Usługi zakazane wobec PIE (art. 5 rozp. 537/2014): m.in. doradztwo podatkowe, prowadzenie ksiąg, sporządzanie sprawozdań finansowych, wycena, usługi prawne w sporze.
- Limit wynagrodzenia za usługi inne niż badanie: 70% średniej trzyletniej opłaty za badanie.
- Zakaz wynagrodzenia uwarunkowanego wynikiem, pożyczek, gwarancji i prezentów o istotnej wartości.
Przykład
Firma bada sprawozdanie PIE i jednocześnie sporządza dla niej dokumentację cen transferowych oraz zestawienie roczne. Sporządzanie sprawozdania i doradztwo podatkowe należą do usług zakazanych, a zabezpieczenia nie mogą ich legalizować - trzeba zrezygnować z jednego z zleceń i udokumentować decyzję w dokumentacji niezależności.
Pułapki
- Subiektywna ocena „czy to wygląda dobrze” zamiast testu obserwatora.
- Założenie, że zabezpieczenia dopuszczają każdą usługę dodatkową.
- Pomylenie 7-letniej rotacji kluczowego biegłego z 10-letnią rotacją firmy.