Konflikt interesów w komisji egzaminu czeladniczego: 14 kandydatów i jeden termin
Izba rzemieślnicza w Radomiu zaplanowała sesję egzaminu czeladniczego w zawodzie stolarz na 18–19 maja. Zgłosiło się 14 kandydatów: dziewięciu po nauce w klasie wielozawodowej, praktykujących u sześciu pracodawców, oraz pięciu po kursie kwalifikacyjnym. Izba dysponuje trzema stanowiskami warsztatowymi i sześcioma egzaminatorami z listy. Trzy dni przed terminem okazuje się, że egzaminator A jest właścicielem zakładu, w którym praktykę odbywało pięciu kandydatów; egzaminator B jest ojcem jednego z kandydatów; egzaminator C przebywa na zwolnieniu lekarskim, ale deklaruje „wpadnięcie na jeden dzień”; sekretarz komisji ma zaplanowany urlop 19 maja. Część teoretyczna ma się odbyć 18 maja po południu, praktyczna nazajutrz od 7.00. Dyrektor izby uważa, że A i B trzeba zostawić, bo „znają zawód najlepiej i nie ma kim ich zastąpić”. Dodatkowo 17 maja pracodawca jednego kandydata informuje telefonicznie, że kandydat jest chory i ma zwolnienie do 25 maja, prosząc o „wpisanie obecności, żeby chłopak nie tracił roku”.
1. Oceń skład komisji. Kogo i w jakim zakresie należy wyłączyć oraz jak zorganizować egzamin, aby 14 kandydatów zostało ocenionych w terminie?
Read the worked answer
Ramka. Egzamin czeladniczy przeprowadza komisja powoływana przez izbę rzemieślniczą (ustawa o rzemiośle z 22.03.1989 r.; rozporządzenie MEN z 10.01.2017 r. w sprawie egzaminów czeladniczych i mistrzowskich). Skład imienny, jego zmiany i wyłączenia muszą być udokumentowane, bo od tego zależy ważność ocen.
Decyzje.
- B – wyłączyć w całości. Pokrewieństwo z kandydatem to konflikt interesów, którego nie da się „zrównoważyć” nadzorem; jego ocena byłaby pierwszym argumentem w skardze.
- A – wyłączyć nie z komisji, lecz z oceniania pięciu kandydatów z jego zakładu. Pozostałych dziewięciu może oceniać, jeśli nie brał udziału w przygotowaniu zadania i nie zna kryteriów poza protokołem. Jeśli zadanie pokrywa się z tym, które ćwiczył u siebie – wyłączyć całkowicie: ryzyko zarzutu ujawnienia zadania jest wtedy większe niż korzyść z jego udziału.
- C – nie powoływać. Zwolnienie lekarskie oznacza niezdolność do pracy; „wpadnięcie na jeden dzień” rodzi pytania o BHP, odpowiedzialność i ważność ocen.
- Sekretarz – wyznaczyć zastępcę na 19 maja (osoba z izby) albo przełożyć część praktyczną; protokół bez sekretarza jest wadliwy formalnie.
Organizacja. Dwie podkomisje, harmonogram 3 stanowisk × 5 kandydatów dziennie, każdy kandydat oceniany przez co najmniej dwóch egzaminatorów, jednakowe zadanie i kryteria zatwierdzone przed egzaminem.
2. Czy izba może spełnić prośbę pracodawcy o „wpisanie obecności”? Jak postąpić z kandydatem i jakie znaczenie ma zwolnienie lekarskie?
Read the worked answer
Nie wolno wpisać obecności. Poświadczenie w protokole zdarzenia, które nie miało miejsca, to co najmniej naruszenie dyscypliny pracy, a przy podpisaniu dokumentu – ryzyko odpowiedzialności karnej za poświadczenie nieprawdy. Wynik takiego kandydata byłby natychmiast podważalny, a wiarygodność całej sesji zachwiana.
Właściwe postępowanie.
- Notatka służbowa z rozmowy telefonicznej (data, godzina, treść, numer telefonu).
- Wezwanie kandydata do złożenia wyjaśnień i dokumentu potwierdzającego niezdolność; wystarczy zaświadczenie z niezbędnymi danymi – nie kopiujemy całej dokumentacji medycznej (RODO, minimalizacja danych).
- Protokół nieobecności usprawiedliwionej i pismo o nowym terminie za potwierdzeniem odbioru.
Dlaczego nie „na siłę”. Zwolnienie do 25 maja obejmuje dni egzaminu, a część praktyczna to praca przy maszynach i narzędziach. Organizowanie jej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy jest błędem BHP i podważa ważność egzaminu. Rozwiązanie: sesja dodatkowa bez ponownej opłaty (sprawdzić regulamin izby i rozporządzenie w zakresie zwrotu lub przeniesienia opłaty). Kandydata nie oceniamy – nie wystawiamy ocen niedostatecznych.
3. Jakie dokumenty i decyzje organizacyjne należy zabezpieczyć, aby ewentualna skarga kandydata nie doprowadziła do unieważnienia wyników?
Read the worked answer
Zasada: dokumentacja musi pozwolić odtworzyć, kto, kiedy, na jakiej podstawie i według jakich kryteriów oceniał. Bez tego każda skarga jest trudna do odparcia.
Pakiet dokumentów:
- uchwała lub zarządzenie o powołaniu komisji z imiennym składem oraz późniejsze zmiany składu;
- oświadczenia członków komisji o braku konfliktu interesów i bezstronności;
- opis zadania praktycznego i karta kryteriów oceny zatwierdzona przed egzaminem i podana kandydatom do wiadomości;
- karty ocen z punktacją cząstkową i krótkim uzasadnieniem, protokół zbiorczy z podpisami przewodniczącego, egzaminatorów i sekretarza;
- lista obecności, adnotacja o wyłączeniu A i B z określonych ocen wraz z powodem;
- pismo do kandydata o nowym terminie i korespondencja z pracodawcą, notatka telefoniczna;
- informacja o trybie odwoławczym i terminach, potwierdzenie zapoznania kandydatów;
- archiwizacja prac egzaminacyjnych przez okres wskazany w przepisach i regulaminie.
Decyzje: wyłączenia przed rozpoczęciem egzaminu, nie „po fakcie”; brak ocen zbiorczych wystawianych po sesji „z notatek”; jedna osoba odpowiedzialna za teczkę każdego kandydata.