Tajemnica zawodowa a żądanie organu wydania dokumentów klienta
W trakcie kontroli podatkowej u klienta (spółki z o.o.) organ podatkowy wzywa doradcę podatkowego, prowadzącego dla klienta obsługę księgową i doradztwo, do wydania „wszystkich dokumentów związanych z rozliczeniami VAT za 2023 r., w tym korespondencji e-mail z klientem i notatek z analiz podatkowych". Doradca przechowuje dokumenty w dwóch zbiorach: (a) dokumentacja księgowa powierzona mu do prowadzenia ksiąg, (b) własne notatki i analizy prawne oraz korespondencja z klientem dotycząca interpretacji przepisów. Organ twierdzi, że skoro doradca prowadzi księgi, to jest „prowadzącym księgi" i musi wydać wszystko.
1. Rozstrzygnij, które dokumenty doradca powinien wydać, a których może odmówić, powołując się na tajemnicę zawodową.
Read the worked answer
Tajemnica zawodowa doradcy podatkowego (ustawa o doradztwie podatkowym) obejmuje informacje uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu. Nie jest jednak absolutna – przepisy Ordynacji podatkowej przewidują obowiązki informacyjne i możliwość zwolnienia z tajemnicy w określonych trybach. Rozróżnienie: (a) dokumentacja księgowa powierzona doradcy do prowadzenia ksiąg – co do zasady podlega udostępnieniu organowi w zakresie niezbędnym do kontroli, ponieważ doradca występuje tu jako prowadzący księgi; (b) własne notatki, analizy prawne i korespondencja z klientem – objęte są silniejszą ochroną jako wytwór pracy doradczej; ich wydanie wymaga oceny, czy organ żąda ich w trybie przewidzianym dla uchylenia tajemnicy. Doradca powinien: (1) wystąpić do organu o doprecyzowanie żądania; (2) wydać dokumentację księgową w zakresie ściśle związanym z kontrolą; (3) odmówić wydania notatek i analiz, wskazując podstawę ochrony tajemnicy, i ewentualnie zwrócić się o rozstrzygnięcie trybu zwolnienia. Nie wolno mu jednak bezpodstawnie odmówić wydania dokumentacji księgowej, bo narazi klienta na zarzut utrudniania kontroli.
2. Jakie znaczenie dla oceny ma okoliczność, że doradca łączy funkcję prowadzącego księgi i doradcy? Wskaż ryzyka etyczne.
Read the worked answer
Łączenie funkcji powoduje nakładanie się dwóch reżimów: obowiązków prowadzącego księgi (dostępność dokumentacji dla organu) oraz ochrony tajemnicy zawodowej doradcy. Ryzyka etyczne: (1) ryzyko ujawnienia informacji objętych tajemnicą przy okazji wydawania dokumentacji księgowej; (2) ryzyko konfliktu interesów, gdy organ żąda dokumentów dotyczących także innych klientów; (3) ryzyko naruszenia obowiązku lojalności wobec klienta przy jednoczesnym obowiązku współpracy z organem. Doradca powinien rozdzielić fizycznie i organizacyjnie zbiory dokumentów, prowadzić rejestr żądań organów, informować klienta o każdym żądaniu i podejmowanych krokach oraz dokumentować podstawy odmowy. W razie wątpliwości powinien zwrócić się o rozstrzygnięcie do organu lub skorzystać z pomocy prawnej, zamiast samodzielnie decydować o zakresie ujawnienia.