Potrącenia z wynagrodzenia przy zbiegu zajęć alimentacyjnego i bankowego
Jan K. jest zatrudniony w spółce produkcyjnej na pełny etat; jego wynagrodzenie netto wynosi 6 000 zł miesięcznie i nie obejmuje nagród. 10 marca 2024 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdańsku zajął jego wynagrodzenie na rzecz córki tytułem alimentów w kwocie 2 000 zł miesięcznie. 5 kwietnia 2024 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni zajął to samo wynagrodzenie na rzecz banku, który dochodzi 50 000 zł z odsetkami. Dłużnik złożył pracodawcy pismo, w którym żąda ograniczenia potrąceń, ponieważ choruje i utrzymuje dwoje dzieci; oświadczył też, że kredyt bankowy wziął były partner. Pracodawca otrzymał również od komornika gdyńskiego wezwanie do przekazywania „wszystkich dostępnych kwot”. Minimalne wynagrodzenie netto przyjęte w przykładzie wynosi 3 300 zł. Pracodawca nie wie, jak rozliczyć majową wypłatę i czy powinien uwzględnić pismo dłużnika.
1. Jaką kwotę pracodawca powinien potrącić z majowego wynagrodzenia i komu ją przekazać? Wskaż kolejność zaspokojenia i przedstaw obliczenia.
Read the worked answer
Pracodawca stosuje ustawowe granice potrąceń z art. 87–87¹ k.p., a nie własne uznanie. Najpierw alimenty: limit 3/5 z 6 000 zł to 3 600 zł, ale kwota wolna przy alimentach wynosi 60% minimalnego wynagrodzenia netto, czyli 0,6 × 3 300 zł = 1 980 zł. Po odjęciu kwoty wolnej na alimenty pozostaje 4 020 zł, więc 2 000 zł mieści się w limicie. Po potrąceniu alimentów zostaje 4 000 zł. Dla banku kwota wolna to 100% minimalnego wynagrodzenia, czyli 3 300 zł; różnica 4 000 zł – 3 300 zł = 700 zł. Limit 1/2, czyli 3 000 zł, nie został przekroczony. Kolejność wynika z czasu zajęcia - art. 881 k.p.c.: alimenty są pierwsze, a bank jest zaspokajany z nadwyżki. W maju pracodawca potrąca więc 2 000 zł i przekazuje komornikowi gdańskiemu, 700 zł przekazuje komornikowi gdyńskiemu, a dłużnikowi wypłaca 3 300 zł. Gdyby alimenty wygasły, bank mógłby otrzymać 2 700 zł, bo 6 000 zł – 3 300 zł = 2 700 zł.
2. Czy pracodawca powinien uwzględnić wniosek dłużnika o ograniczenie potrąceń z powodu choroby i utrzymywania dwojga dzieci?
Read the worked answer
Nie. Pracodawca nie jest organem uprawnionym do badania sytuacji rodzinnej dłużnika i nie może samodzielnie zmniejszyć potrąceń poniżej granic ustawowych. Choroba dłużnika i utrzymywanie dzieci mogą być podstawą wystąpienia do sądu o obniżenie alimentów albo o ograniczenie egzekucji w trybie przewidzianym przepisami, ale nie zmieniają automatycznie art. 87 i 87¹ k.p. Pismo dłużnika należy zachować w aktach pracowniczych i poinformować go o drodze sądowej. Twierdzenie, że kredyt zaciągnął były partner, również nie zwalnia pracodawcy - wobec niego liczy się tytuł wykonawczy i zajęcie. Gdyby pracodawca samowolnie wypłacił dłużnikowi więcej, naruszyłby obowiązki płatnika i mógł odpowiadać za szkodę wobec wierzyciela.
3. Czy pracodawca powinien wykonać wezwanie komornika gdyńskiego i przekazać mu całe dostępne wynagrodzenie?
Read the worked answer
Nie. Wezwanie do przekazywania „wszystkich dostępnych kwot” nie uchyla bezwzględnie obowiązujących limitów z art. 87–87¹ k.p. Pracodawca nie może przekazać komornikowi gdyńskiemu całego wynagrodzenia, bo pozbawiłby dłużnika kwoty wolnej i naruszył pierwszeństwo wcześniejszego zajęcia alimentacyjnego. Powinien przekazać alimenty komornikowi gdańskiemu, a kwotę 700 zł komornikowi gdyńskiemu. Jeżeli ma wątpliwości co do zbiegu, powinien niezwłocznie poinformować oba organy i stosować się do rozstrzygnięcia. Błędne rozliczenie może prowadzić do odpowiedzialności pracodawcy za niewykonanie zajęcia.