Upadłość konsumencka, alimenty i hipoteka na mieszkaniu
Anna, 44 lata, rozwiedziona, ma dwoje dzieci w wieku 8 i 12 lat. Pracuje na umowie o pracę, wynagrodzenie netto 4 200 zł; płaci bieżące alimenty 1 500 zł, ma zaległość alimentacyjną 18 000 zł. Ma mieszkanie 65 m2 warte 450 000 zł, obciążone hipoteką 250 000 zł, kredyt gotówkowy 80 000 zł i 12 chwilówek na łącznie 60 000 zł. Chwilówki zaciągnęła w 2022 r. na leczenie dziecka i spłatę wcześniejszych zobowiązań; nie grała hazardowo. Komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia i wszczął egzekucję z mieszkania. Anna złożyła wniosek o upadłość konsumencką, twierdząc, że nie ma innych składników. Wierzyciel alimentacyjny i bank sprzeciwiają się: alimenty twierdzą, że „upadłość zlikwiduje alimenty”, bank twierdzi, że hipoteka pozwoli mu prowadzić egzekucję poza upadłością.
1. Czy sąd powinien oddalić wniosek Anny z powodu braku „wyjątkowych okoliczności” lub zaciągnięcia wielu chwilówek?
Read the worked answer
Od 2020 r. nie obowiązuje wymóg „wyjątkowych okoliczności”. Sąd ogłasza upadłość konsumencką, jeżeli dłużnik jest niewypłacalny, a wniosek nie jest oczywiście bezcelowy. Oddalenie jest możliwe, gdy dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Zaciągnięcie wielu chwilówek może być oceniane jako nieodpowiedzialne, ale same fakty - leczenie dziecka i spłata wcześniejszych zobowiązań - nie przesądzają o rażącym niedbalstwie. Sąd powinien ocenić, czy Anna miała realną zdolność do spłaty i czy działała w złej wierze. Brak „wyjątkowych okoliczności” nie jest podstawą oddalenia. Argument wierzycieli, że upadłość „zlikwiduje alimenty”, jest nieprawidłowy.
2. Czy ogłoszenie upadłości konsumenckiej umorzy alimenty i jak wpłynie na egzekucję alimentacyjną?
Read the worked answer
Alimenty nie podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej. Zaległe alimenty 18 000 zł oraz bieżące 1 500 zł pozostają zobowiązaniami Anny; plan spłaty nie może ich wygasić. Wierzyciel alimentacyjny powinien zgłosić wierzytelność, ale jego pozycja jest silniejsza niż zwykłych wierzycieli. Egzekucja alimentów nie może być traktowana tak samo jak egzekucja kredytu; alimenty są chronione i nie objęte umorzeniem. Anna nadal musi płacić bieżące alimenty, a zaległość może być dochodzona po upadłości. Twierdzenie, że upadłość „likwiduje alimenty”, jest więc błędne.
3. Czy bank może po ogłoszeniu upadłości prowadzić egzekucję z mieszkania Anny i jakie znaczenie ma hipoteka?
Read the worked answer
Bank nie może prowadzić odrębnej egzekucji z mieszkania po ogłoszeniu upadłości. Hipoteka pozostaje, ale zaspokojenie następuje w postępowaniu upadłościowym z ceny sprzedaży nieruchomości; bank powinien zgłosić wierzytelność. Mieszkanie co do zasady wchodzi do masy upadłości i może zostać sprzedane przez syndyka; hipoteka daje bankowi pierwszeństwo z ceny. Anna może starać się o zachowanie mieszkania, jeśli przedstawi realny plan spłaty i sąd upadłościowy na to pozwoli, ale nie ma do tego bezwarunkowego prawa. Samo posiadanie mieszkania nie wyłącza go z masy.