Prawo cywilne
Prawo cywilne
Domena obejmuje materialne prawo cywilne w zakresie, w którym wpływa ono na egzekucję: czynności prawne, zobowiązania, prawo rzeczowe, małżeńskie ustroje majątkowe i spadki. Egzamin pyta o skutki cesji, potrącenia, przedawnienia oraz o to, kto jest dłużnikiem i co wchodzi do majątku.
Podstawowe instytucje
- Czynność prawna jest ważna, gdy spełnia wymogi art. 58 KC; wady oświadczenia woli (art. 82–88 KC) mogą prowadzić do wzruszalności, a nie zawsze do nieważności.
- Cesja (art. 509 KC) przenosi wierzytelność bez zgody dłużnika, ale wymaga zawiadomienia go; wobec dłużnika skuteczna jest po zawiadomieniu.
- Potrącenie (art. 498 KC) wymaga istnienia dwóch wymagalnych wierzytelności pieniężnych i prowadzi do umorzenia ich do wysokości niższej.
- Przedawnienie: co do zasady 6 lat, a dla roszczeń okresowych i związanych z działalnością gospodarczą 3 lata (art. 118 KC). Sąd nie uwzględnia przedawnienia z urzędu (art. 117 § 2 KC).
- Współwłasność i małżeńska wspólność majątkowa wpływają na zakres egzekucji; wierzyciel musi niekiedy uzyskać klauzulę przeciwko małżonkowi dłużnika (art. 787 KPC).
Przykład
Dłużnik podnosi, że wierzytelność z pożyczki przedawniła się. Pożyczka była udzielona osobie fizycznej na cele prywatne, a od terminu zapłaty minęło pięć lat. Zastosowanie ma sześcioletni termin z art. 118 KC, więc zarzut jest przedwczesny. Inaczej byłoby, gdyby roszczenie było związane z działalnością gospodarczą - wtedy termin trzyletni mógłby już upłynąć. Przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie długu (art. 123 pkt 2 KC) zmienia wynik.
Pułapki
- Uznanie, że przedawnienie działa automatycznie.
- Mylenie cesji z przejęciem długu.
- Pomijanie wymagalności przy potrąceniu.
- Błędne ustalanie, czy dług obciąża majątek wspólny małżonków.