Zaskarżenie uchwały o dywidendzie i ukrytym wynagrodzeniu wspólnika

Podstawą zaskarżenia jest art. 249 § 1 k.s.h. Powództwo o uchylenie uchwały wytacza się przeciwko spółce w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia jej podjęcia. C był obecny na zgromadzeniu i głosował przeciw, więc co do zasady miał wiadomość o uchwale 20 czerwca 2024 r. Termin miesięczny upływał 20 lipca 2024 r. Sześciomiesięczny termin jest terminem maksymalnym i nie przedłuża terminu miesięcznego. Twierdzenie, że C dowiedział się o uchwale dopiero 10 lipca z odpisu protokołu, jest wątpliwe, skoro uczestniczył w głosowaniu. Gdyby jednak sąd uznał, że treść uchwały nie została mu należycie zakomunikowana, termin mógłby biec później, ale nadal nie później niż do 20 grudnia 2024 r. C powinien więc złożyć pozew możliwie szybko i wyjaśnić, dlaczego nie miał wiadomości wcześniej. Jeżeli pozew zostanie złożony po 20 lipca 2024 r., istnieje duże ryzyko oddalenia powództwa z powodu spóźnienia.

Art. 249 § 1 k.s.h. wymaga, aby uchwała była sprzeczna z umową spółki albo sprzeczna z dobrymi obyczajami i jednocześnie godziła w interesy spółki lub miała na celu pokrzywdzenie wspólnika. C nie może poprzestać na twierdzeniu, że wynagrodzenie jest wysokie. Musi wykazać, że uchwała w istocie omija zasady podziału zysku i preferuje A kosztem spółki oraz pozostałych wspólników. Pomocne są okoliczności: brak umowy o świadczenie usług, brak raportu, brak dowodów rzeczywistego świadczenia, przyznanie wynagrodzenia temu samemu wspólnikowi, który głosował za uchwałą, oraz zbieżność w czasie z wypłatą dywidendy. Jeżeli A rzeczywiście świadczył usługi po cenach rynkowych, uchwała może być zgodna z prawem. Ciężar dowodu co do zasadności zaskarżenia spoczywa na C. Sąd bada nie tylko treść uchwały, ale też jej cel i skutki. Pokrzywdzenie wspólnika nie musi oznaczać straty księgowej – wystarczy nierówne traktowanie lub pozbawienie C należnej mu części zysku. Spółka może bronić się, że decyzja biznesowa mieści się w granicach uznania wspólników.

Tak, ale jest to środek fakultatywny. Zgodnie z art. 249 § 2 k.s.h. wytoczenie powództwa o uchylenie uchwały nie wstrzymuje jej wykonania, jednak sąd może na wniosek powoda wstrzymać wykonanie uchwały. Powód musi uprawdopodobnić, że uchwała jest niezgodna z prawem lub umową spółki. W praktyce sąd bierze też pod uwagę interes spółki i wspólników oraz ryzyko nieodwracalnych skutków. C powinien złożyć wniosek razem z pozwem lub w toku sprawy, wskazując, że wypłata 300 000 zł może być trudna do odwrócenia, a A jest wspólnikiem większościowym. Samo uprawdopodobnienie sprzeczności z dobrymi obyczajami może być niewystarczające, jeżeli sąd ograniczy się do dosłownej treści przepisu. C powinien więc równolegle wykazywać naruszenie umowy spółki albo przepisów prawa, np. zasad podziału zysku. Wstrzymanie wykonania nie jest automatyczne – sąd może oddalić wniosek, nawet jeśli później uchyli uchwałę.