Egzamin Radcowski cheat sheet

Zdolność prawna: nabywana z urodzeniem, nie można jej się zrzec; zdolność do czynności prawnych: pełna od 18 lat, ograniczona 13–17 lat (zgoda przedstawiciela ustawowego), brak poniżej 13 lat.

Przedawnienie roszczeń majątkowych: 3 lata (działalność gospodarcza), 6 lat (roszczenia okresowe i związane z prowadzeniem działalności), 10 lat (pozostałe); koniec terminu przypada na koniec dnia kalendarzowego.

Terminy zawite (prekluzyjne) nie są uwzględniane z urzędu w przypadku przedawnienia, a sąd uwzględnia przedawnienie tylko na zarzut pozwanego; zarzut można podnieść do zamknięcia rozprawy w I instancji.

Właściwość sądu: rejonowy dla spraw do 100 000 zł oraz spraw pracowniczych, rodzinnych i niemajątkowych; okręgowy powyżej 100 000 zł i dla wskazanych spraw (np. praw autorskich, wydawniczych).

Postępowanie uproszczone: roszczenie do 20 000 zł oraz sprawy o roszczenia z umów najmu i dzierżawy; postępowanie upominawcze i nakazowe - gdy okoliczności nie budzą wątpliwości i roszczenie jest udowodnione dokumentami.

Apelacja: od wyroku sądu I instancji, w terminie 2 tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem; w postępowaniu uproszczonym apelację można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego lub proceduralnego, które mogły mieć wpływ na wynik.

Skarga kasacyjna: tylko od prawomocnego wyroku sądu II instancji, w terminie 2 miesięcy, oparta na podstawach: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; wymagane pełnomocnictwo procesowe.

Zawarcie umowy: oferta wiąże oferenta do wyznaczonego terminu, a jeśli go nie wyznaczono - do upływu czasu potrzebnego na odpowiedź; przyjęcie oferty z zastrzeżeniem zmian jest nową ofertą (art. 68 k.c.).

Zasada nullum crimen sine lege: czyn zabroniony musi być określony w ustawie obowiązującej w chwili jego popełnienia; zakaz analogii na niekorzyść sprawcy.

Strona podmiotowa: umyślność (zamiar bezpośredni - chce popełnić, ewentualny - godzi się) i nieumyślność (lekkomyślność, niedbalstwo); nieumyślne popełnienie czynu jest karalne tylko, gdy ustawa tak stanowi.

Formy stadialne: przygotowanie (karalne tylko wyjątkowo), usiłowanie (karalne, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary), dokonanie.

Wyłączenie odpowiedzialności: niepoczytalność (art. 31 k.k.), błąd co do faktu, błąd co do prawa (tylko usprawiedliwiony), działanie w granicach obrony koniecznej lub stanu wyższej konieczności.

Środki zapobiegawcze: tymczasowe aresztowanie (do 3 miesięcy, przedłużane), dozór policji, poręczenie, zakaz opuszczania kraju; łącznie stosuje się tylko środki niezbędne.

Postępowanie przygotowawcze: śledztwo (sprawy poważniejsze) lub dochodzenie; akt oskarżenia wnosi oskarżyciel publiczny, a w sprawach prywatnoskargowych - oskarżyciel prywatny.

Terminy: zażalenie na postanowienie - 7 dni od doręczenia; apelacja od wyroku sądu I instancji - 14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem; kasacja - 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku.

Zatarcie skazania: po 10 latach od wykonania kary pozbawienia wolności, po 5 latach od wykonania grzywny lub kary ograniczenia wolności, po 1 roku od wykonania kary nagany lub grzywny orzeczonej za występek.

Kodeks postępowania administracyjnego: organ prowadzi postępowanie z urzędu lub na wniosek; stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.

Terminy załatwienia sprawy: bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca; sprawy szczególnie skomplikowane - do 2 miesięcy; organ ma obowiązek zawiadomić stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Decyzja administracyjna: rozstrzyga sprawę co do istoty, zawiera oznaczenie organu, datę, stronę, podstawę prawną, rozstrzygnięcie i pouczenie o środkach odwoławczych.

Odwołanie: od decyzji wydanej w I instancji, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie; wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

Wznowienie postępowania administracyjnego: m.in. gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody, gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; termin 1 miesiąca od dowiedzenia się o okoliczności.

Stwierdzenie nieważności decyzji: gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już rozstrzygniętej lub została skierowana do osoby niebędącej stroną.

Wojewódzki sąd administracyjny: skarga na decyzję administracyjną w terminie 30 dni od doręczenia decyzji; skargę wnosi się do WSA za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

Administracyjne kary pieniężne: nakładane w drodze decyzji, muszą mieć podstawę ustawową i uwzględniać m.in. wagę i częstotliwość naruszeń; od decyzji przysługuje odwołanie.

Spółka z o.o.: kapitał zakładowy min. 5 000 zł, minimalna wartość udziału 50 zł; wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ale odpowiadają do wysokości niewniesionego wkładu.

Spółka akcyjna: kapitał zakładowy min. 100 000 zł, akcje o wartości nominalnej min. 1 grosz; założyciele muszą wnieść wkłady pokrywające co najmniej 25% kapitału zakładowego.

Spółka jawna: każdy wspólnik odpowiada solidarnie i bez ograniczenia za zobowiązania spółki; wspólnik nie może bez zgody pozostałych prowadzić działalności konkurencyjnej.

Spółka komandytowa: komplementariusz odpowiada bez ograniczenia, komandytariusz do wysokości sumy komandytowej; spółka komandytowo-akcyjna - akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania.

Zgromadzenie wspólników sp. z o.o.: podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, o ile ustawa lub umowa nie stanowi inaczej; zmiana umowy wymaga większości 2/3 głosów.

Reprezentacja: spółka z o.o. jest reprezentowana przez zarząd; w spółce akcyjnej zarząd może być jedno- lub wieloosobowy; członek zarządu ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce.

Kodeks spółek handlowych: do spółek handlowych stosuje się przepisy k.c. w zakresie nieuregulowanym; spółki osobowe powstają z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS.

Zakaz konkurencji i odpowiedzialność: członek zarządu nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi; naruszenie może skutkować odwołaniem i roszczeniem odszkodowawczym.

Umowa o pracę: zawierana na czas nieokreślony, określony lub na czas wykonania określonej pracy; umowa na okres próbny do 3 miesięcy, na czas określony do 33 miesięcy (z wyjątkami).

Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony: 2 tygodnie (staż < 6 miesięcy), 1 miesiąc (6 miesięcy–3 lata), 3 miesiące (≥ 3 lata).

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracodawcę: ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, popełnienie przestępstwa, utrata uprawnień; termin 1 miesiąca od dowiedzenia się o okoliczności.

Czas pracy: nie więcej niż 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w 5-dniowym tygodniu; odpoczynek dobowy min. 11 godzin, tygodniowy min. 35 godzin.

Urlop wypoczynkowy: 20 dni (staż < 10 lat) lub 26 dni (≥ 10 lat); do stażu wlicza się m.in. naukę szkolną i studia (nie więcej niż 8 lat).

Wynagrodzenie: minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane corocznie w drodze rozporządzenia; wynagrodzenie za pracę jest wypłacane co najmniej raz w miesiącu.

Ubezpieczenia społeczne: składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe; podstawą wymiaru jest przychód; ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne dla zleceniobiorców.

Zasiłek chorobowy: przysługuje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (dla pracowników), wynosi 80% podstawy, a za czas hospitalizacji 70%; zasiłek macierzyński - 100% podstawy.

Małżeństwo: zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego; przeszkody: wiek poniżej 18 lat, ubezwłasnowolnienie, pozostawanie w związku małżeńskim, pokrewieństwo w linii prostej.

Rozwód: sąd orzeka, gdy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia; nie orzeka rozwodu, jeśli miałoby to być sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci.

Separacja: orzekana, gdy rozkład pożycia jest trwały; skutkuje ustaniem wspólności majątkowej i obowiązku alimentacyjnego między małżonkami, ale małżeństwo trwa.

Majątkowy ustrój małżeński: wspólność ustawowa obejmuje dorobek; przedmioty majątkowe nabyte przed ślubem, spadki i darowizny należą do majątku osobistego.

Intercyza: umowa majątkowa małżeńska może ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność z wyrównaniem dorobków; wymaga formy aktu notarialnego.

Władza rodzicielska: obejmuje pieczę nad osobą i majątkiem dziecka oraz reprezentację; sąd opiekuńczy może ją ograniczyć lub pozbawić, gdy dobro dziecka jest zagrożone.

Alimenty: obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo; zakres zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i możliwości zarobkowych zobowiązanego.

Adopcja: przysposobienie wymaga zgody przysposabiającego i przedstawiciela ustawowego dziecka; między przysposabiającym a przysposobionym powstaje stosunek jak między rodzicem a dzieckiem.

Własność: prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią, z wyłączeniem innych osób; przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego i wpisu do księgi wieczystej.

Posiadanie: faktyczne władanie rzeczą; posiadacz samoistny może zasiedzieć nieruchomość po 20 latach (30 lat w złej wierze), a rzecz ruchomą po 3 latach.

Służebność: gruntowa (obciąża nieruchomość na rzecz innej nieruchomości), osobista (na rzecz osoby), przesyłu; ustanawiana umową lub orzeczeniem sądu.

Hipoteka: zabezpiecza wierzytelność pieniężną na nieruchomości; powstaje z wpisem do księgi wieczystej; hipoteka umowna i przymusowa.

Zastaw: zabezpieczenie na rzeczy ruchomej; zastaw rejestrowy wpisywany do rejestru zastawów; przewłaszczenie na zabezpieczenie wymaga formy zależnej od rzeczy.

Zobowiązania: dłużnik odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie; odszkodowanie obejmuje stratę (damnum emergens) i utracone korzyści (lucrum cessans).

Solidarność dłużników: wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna.

Bezpodstawne wzbogacenie: kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innego, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdy to niemożliwe - do zwrotu jej wartości.

Radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w kancelarii; może być wspólnikiem spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej.

Tajemnica zawodowa: radca prawny ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu; obowiązek trwa bezterminowo.

Konflikt interesów: radca prawny nie może podejmować się prowadzenia sprawy, w której występuje sprzeczność interesów stron; zakaz dotyczy także spraw powiązanych.

Zakaz reklamy: radca prawny nie może reklamować się w sposób sprzeczny z godnością zawodu; informowanie o działalności musi mieć charakter rzeczowy i nieporównawczy.

Wynagrodzenie: ustalane w umowie z klientem; nie może być uzależnione wyłącznie od wyniku sprawy (pactum de quota litis jest niedopuszczalne).

Obowiązki wobec sądu: radca prawny jest pełnomocnikiem strony, ale nie może wprowadzać sądu w błąd ani składać oświadczeń niezgodnych z prawdą.

Samorząd: organy izby - zgromadzenie izby, rada izby, dziekan, komisja rewizyjna, sąd dyscyplinarny; nadzór nad wykonywaniem zawodu sprawuje Minister Sprawiedliwości.

Odpowiedzialność dyscyplinarna: kary - upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie prawa wykonywania zawodu, wydalenie z zawodu; postępowanie prowadzi sąd dyscyplinarny.

Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.: najwyższe prawo Rzeczypospolitej; przepisy konstytucji stosuje się bezpośrednio, o ile nie stanowią inaczej.

Zasada podziału władz: władza ustawodawcza (Sejm i Senat), wykonawcza (Prezydent i Rada Ministrów), sądownicza (sądy i trybunały); władze są rozdzielone i równoważą się.

Sejm: 460 posłów, kadencja 4 lata; Senat: 100 senatorów, kadencja 4 lata; wybory do Sejmu proporcjonalne, do Senatu większościowe.

Prezydent: wybierany w wyborach powszechnych na 5 lat, max. dwie kadencje; ma prawo weta zawieszającego (Sejm może je odrzucić większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów).

Rada Ministrów: powoływana przez Prezydenta na wniosek Prezesa Rady Ministrów; Sejm uchwala wotum zaufania większością bezwzględną; konstruktywne wotum nieufności.

Trybunał Konstytucyjny: bada zgodność ustaw z konstytucją, umów międzynarodowych z ustawami; orzeczenia o niezgodności są ostateczne i wiążące.

Trybunał Stanu: odpowiada za naruszenie konstytucji lub ustawy przez osoby zajmujące najwyższe stanowiska państwowe; postawienie w stan oskarżenia uchwala Sejm.

Prawa i wolności: ograniczenia tylko w drodze ustawy i tylko, gdy są konieczne w demokratycznym państwie; zakaz dyskryminacji, wolność słowa, prawo do sądu.

Ordynacja podatkowa: podatnik, płatnik, inkasent; obowiązek podatkowy powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie tego obowiązku.

Terminy przedawnienia: zobowiązanie podatkowe przedawnia się po 5 latach od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności; bieg przerywa m.in. wydanie decyzji.

PIT: skala progresywna 12% do 120 000 zł i 32% powyżej; kwota wolna 30 000 zł; możliwość wyboru podatku liniowego 19% dla działalności gospodarczej.

VAT: stawki 23%, 8%, 5%, 0%; podatnikiem jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą; obowiązek rejestracji i składania JPK_VAT.

CIT: stawka 19%, a dla małych podatników i rozpoczynających działalność 9%; rok podatkowy może być inny niż kalendarzowy.

Podatek od czynności cywilnoprawnych: stawki m.in. 2% dla umowy sprzedaży nieruchomości, 1% dla pożyczki; podatnikiem jest nabywca lub strona umowy.

Kontrola podatkowa i skarbowa: wszczęcie kontroli wymaga zawiadomienia; postępowanie podatkowe kończy się decyzją, od której przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia w terminie 14 dni.

Finanse publiczne: budżet państwa uchwalany w formie ustawy na rok kalendarzowy; dług publiczny nie może przekroczyć 60% PKB (progi ostrożnościowe 50% i 55%).