Wypowiedzenie w trakcie zwolnienia po skardze na mobbing
Marta od czterech lat pracuje w centrum obsługi klienta. 5 lutego 2024 r. złożyła do HR pisemną skargę na mobbing ze strony przełożonego, wskazując konkretne zachowania: poniżanie na forum zespołu, izolowanie i podnoszenie głosu. 10 lutego poszła na zwolnienie lekarskie z powodu zaburzeń lękowych, które trwało do 25 lutego. 20 lutego, w trakcie zwolnienia, wręczono jej wypowiedzenie umowy o pracę z miesięcznym okresem wypowiedzenia, jako przyczynę podając utratę zaufania i niewłaściwe relacje z zespołem. Marta twierdzi, że wypowiedzenie jest odwetem za skargę i że była w tym czasie niezdolna do pracy. Pracodawca odpowiada, że decyzja została podjęta już 8 lutego, a jedynie wręczona 20 lutego, oraz że mobbing nie został udowodniony.
1. Oceń skuteczność wypowiedzenia w świetle art. 41 k.p. i art. 45 k.p.
Read the worked answer
Art. 41 k.p. zakazuje pracodawcy wypowiedzenia umowy o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika z powodu choroby. Marta była na zwolnieniu od 10 do 25 lutego, a wypowiedzenie wręczono jej 20 lutego. Oświadczenie pracodawcy stało się skuteczne z chwilą dotarcia do pracownika, czyli w trakcie zwolnienia. Wewnętrzna decyzja z 8 lutego nie zmienia tego skutku, ponieważ dopóki oświadczenie nie zostało złożone, nie wywołuje skutków prawnych. Wypowiedzenie narusza więc art. 41 k.p. Nie oznacza to jednak, że umowa rozwiązała się automatycznie. Marta musi zaskarżyć wypowiedzenie do sądu pracy. Zgodnie z art. 45 § 1 k.p. sąd może orzec o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – przywrócić pracownika do pracy lub zasądzić odszkodowanie. Sąd bada też, czy przyczyna wypowiedzenia była prawdziwa i konkretna. Utrata zaufania musi być poparta faktami, a nie ogólnym wrażeniem. Nawet gdyby wypowiedzenie było merytorycznie uzasadnione, naruszenie art. 41 k.p. daje podstawę do roszczeń.
2. Jak rozkłada się ciężar dowodu w sprawie o mobbing i ewentualny odwet po zgłoszeniu mobbingu?
Read the worked answer
W sprawie o mobbing co do zasady ciężar dowodu spoczywa na pracowniku. Marta musi wykazać zachowania spełniające definicję z art. 94³ § 1 k.p.: uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie, wywołujące zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, poniżenie lub izolację. Powinna przedstawić konkretne zdarzenia, daty, świadków, e-maile i skutki zdrowotne. Jeżeli uprawdopodobni mobbing, pracodawca musi wykazać, że nie doszło do takich zachowań albo że nie miały one znamion mobbingu. W zakresie odvetu sytuacja jest inna. Art. 18³a k.p. zakazuje nierównego traktowania, a art. 18³b k.p. przenosi ciężar dowodu na pracodawcę, jeżeli pracownik uprawdopodobni naruszenie zasady równego traktowania. Marta powinna więc wykazać związek czasowy między skargą z 5 lutego a wypowiedzeniem z 20 lutego oraz to, że inni pracownicy w podobnej sytuacji nie zostali zwolnieni. Wtedy to pracodawca musi udowodnić, że kierował się obiektywnymi powodami.
3. Jakich roszczeń może dochodzić Marta i jakie są ich granice?
Read the worked answer
Marta może dochodzić roszczeń z trzech podstaw. Po pierwsze, z art. 45 § 1 k.p. może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeśli umowa już się rozwiązała – przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Odszkodowanie odpowiada wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia, a przy umowie na czas nieokreślony – także za czas do rozwiązania umowy. Po drugie, z art. 94³ § 2 k.p. może żądać odszkodowania za mobbing, którego wysokość nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Musi jednak udowodnić mobbing i szkodę. Po trzecie, z art. 18³d k.p. może żądać odszkodowania za nierówne traktowanie, w tym odwet po zgłoszeniu mobbingu. Roszczenia można łączyć, ale sąd może uznać, że wypowiedzenie było wadliwe tylko formalnie, a mobbing nie został wykazany. Marta powinna też pamiętać o terminach: odwołanie do sądu pracy wnosi się w terminie 21 dni od doręczenia wypowiedzenia, a roszczenia z tytułu mobbingu przedawniają się w terminie trzech lat od dnia dowiedzenia się o szkodzie.