Matura History of Art cheat sheet

Paleolit: malowidła w Lascaux i Altamirze ukazują zwierzęta; brak perspektywy linearnej, kontury i pigment z ochry oraz węgla.

Neolit: megality, np. Stonehenge z trylitami; kręgi kamienne pełniły funkcje rytualne i astronomiczne.

Mezopotamia: ziggurat to tarasowa świątynia z sanktuarium na szczycie; relief asyryjski przedstawia sceny władcy i wojny.

Egipt: kanon przedstawiania - głowa i nogi z profilu, oko i barki frontalnie; postacie w pasach, hierarchia skali.

Grecja archaiczna: kuros - nagi młodzieniec z lewą nogą wysuniętą; kora - ubrana dziewczyna; uśmiech archaiczny.

Grecja klasyczna: kontrapost; porządki dorycki, jonicki i koryncki; Partenon na Akropolu, Fidiasz.

Rzym: łuk półkolisty, sklepienie kolebkowe i krzyżowe, beton; portret realistyczny i historyczny relief, np. kolumna Trajana.

Ceramika grecka: czarnofigurowa - czarne postacie na ceglastym tle; czerwonofigurowa - postacie ceglaste na czarnym tle.

Mozaika: tesserae; w Rzymie posadzki i ściany willi, sceny mitologiczne i ornamentalne.

Bazylika wczesnochrześcijańska: plan podłużny, nawa główna wyższa, absyda, transept; katakumby jako cmentarze podziemne.

Bizancjum: kopuła na pendentywach, złote mozaiki, ikonostas; Hagia Sophia w Konstantynopolu, VI w.

Romański: masywne mury, małe okna, łuk półkolisty, sklepienie kolebkowe lub krzyżowe; portal z tympanonem.

Gotycki: łuk ostry, sklepienie krzyżowo-żebrowe, przypory i łuki oporowe; witraże i rozety.

Rozpoznawanie portalu: romański - półkolisty tympanon z Maiestas Domini; gotycki - ostrołuk, wimperga, pinakle.

Symbolika: mandorla to migdałowa aureola wokół całej postaci; nimb okrągły oznacza świętego, kwadratowy - osobę żyjącą.

Malarstwo: złote tło, hierarchia skali, płaska przestrzeń; ikona i mozaika bizantyńska, miniatura romańska i gotycka.

Rzeźba: romańska - relief w tympanonie, schematyzm; gotycka - naturalizm, miękki układ szat, portale katedr.

Renesans: perspektywa linearna, proporcje, antyk; Quattrocento (XV w.) i Cinquecento (XVI w.).

Leonardo: sfumato, chiaroscuro, kontrapost; Michał Anioł - dynamika ciała; Rafael - harmonia kompozycji.

Manieryzm: wydłużone proporcje, serpentinata, sztuczne kolory, wyrafinowanie; odejście od renesansowej harmonii.

Barok: dynamizm, diagonal, teatralny światłocień; Caravaggio - tenebryzm, Bernini - rzeźba w ruchu.

Rokoko: asymetria, rocaille, pastel, lekkość; Watteau, Boucher, Fragonard; wnętrza z lustrami i sztukaterią.

Rozpoznawanie: barokowy kościół - fasada z wolutami i kopuła; rokokowe wnętrze - złote ornamenty, lustra, jasne barwy.

Gatunki malarskie: vanitas, martwa natura, pejzaż, portret; w baroku popularne iluzjonistyczne plafony.

Architektura: renesans - kopuła i porządek; barok - plan centralny, elipsa, falująca fasada.

Neoklasycyzm: antyk, linia, proporcja, chłód; David i Ingres; kontrast z romantyzmem.

Romantyzm: emocje, natura, historia, dramat; Delacroix, Friedrich; kolor i wyobraźnia ponad akademickimi regułami.

Realizm: codzienność bez idealizacji; Courbet, Millet; tematy pracy, wsi i społeczeństwa.

Impresjonizm: światło i kolor, plener, krótki pędzel; Monet, Renoir; rezygnacja z czerni i konturu.

Postimpresjonizm: Cézanne - struktura, Van Gogh - ekspresja, Gauguin - płaskie plamy; ok. 1880–1900.

Historyzm: świadome nawiązania do stylów minionych; neogotyk, neorenesans, neobarok w architekturze XIX w.

Secesja: linia falista, ornament, inspiracja naturą; Mucha, Gaudí; ok. 1890–1910.

Akademizm: reguły, idealizacja, temat historyczny; Salon i nagrody; opozycja wobec realizmu i impresjonizmu.

Kubizm: geometryzacja, wielość punktów widzenia; Picasso, Braque; faza analityczna i syntetyczna.

Futuryzm: ruch, prędkość, technika; Marinetti, Boccioni; linie sił i wielokrotne formy.

Surrealizm: sen, podświadomość, przypadek; Dali, Magritte - weryzm; Masson, Ernst - automatyzm.

Minimalizm: redukcja formy, powtarzalność, materiały przemysłowe; Judd, Morris; obiektywność bez iluzji.

Sztuka konceptualna: idea ponad obiektem; tekst, dokumentacja, instrukcja; ready-made Duchampa jako prekursor.

Postmodernizm: pluralizm, cytat, pastisz, ironia; od lat 70. XX w.; łączenie stylów i mediów.

Abstrakcja: XX w.; od ekspresjonizmu abstrakcyjnego do op-artu; rezygnacja z przedstawiania rzeczywistości.

Nowe media: instalacja, wideo, performance, sztuka Internetu; od lat 60. XX w. do XXI w.