Matura History of Art flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Wenus z Willendorfu

Figurka z paleolitu przedstawiająca kobietę o rozbudowanych kształtach, wykonana z wapienia i pokryta czerwonym pigmentem; odkryta w Austrii, datowana na ok. 28–25 tys. lat p.n.e.

Malowidła z Lascaux

Paleolityczne malowidła naskalne we Francji ukazujące zwierzęta, m.in. byki i konie, wykonane ochrą i węglem; cechuje je brak linearnej perspektywy i wykorzystanie naturalnych wypukłości skały.

Ziggurat

Mezopotamska świątynia na planie prostokąta, wznoszona jako kilka tarasów schodzących ku górze, z sanktuarium na szczycie; przykład: ziggurat w Ur, budowla z cegły mułowej.

Kuros

Grecki posąg nagiego młodego mężczyzny z okresu archaicznego, stojący frontalnie z lewą nogą wysuniętą do przodu; pełnił funkcję wotywną lub nagrobną.

Porządek dorycki

Grecki porządek architektoniczny o kolumnie bez bazy, z kapitolem w formie echinusa i abakusa; fryz dzieli się na tryglify i metopy, a głowica jest surowa i geometryczna.

Mozaika rzymska

Technika dekoracyjna układania obrazu z drobnych kamieni lub szkła zwanych tesserae, stosowana na posadzkach i ścianach willi; przedstawiała sceny mitologiczne, krajobrazy i ornamenty.

Łuk triumfalny

Rzymska budowla upamiętniająca zwycięstwo wodza lub cesarza, z jednym lub trzema przejściami, ozdobiona reliefami i inskrypcją; przykład: łuk Konstantyna w Rzymie.

Katakumby

Podziemne cmentarze wczesnochrześcijańskie, wykute w tufie, z korytarzami i niszami grzebalnymi; zdobione malowidłami i symbolami, m.in. rybą, kotwicą i dobrym pasterzem.

Mandorla

Migdałowa aureola otaczająca całą postać, najczęściej Chrystusa w scenie Maiestas Domini; w sztuce bizantyńskiej i romańskiej oznacza boskość i chwałę.

Hagia Sophia

Bizantyjska świątynia w Konstantynopolu z VI w., wzniesiona przez Justyniana; jej kopuła opiera się na pendentywach, a wnętrze zdobią mozaiki i marmurowe okładziny.

Tympanon romański

Półkoliste pole nad portalem kościoła romańskiego, wypełnione reliefem; najczęściej przedstawia Maiestas Domini, sceny Sądu Ostatecznego lub motywy symboliczne.

Sklepienie krzyżowo-żebrowe

Gotyckie sklepienie utworzone przez przecięcie dwóch kolebek, wzmocnione żebrami kamiennymi; pozwalało rozłożyć ciężar na filary i uzyskać większe otwory okienne.

Witraż gotycki

Kolorowe szkło łączone ołowianymi ramkami, wypełniające okna kościołów gotyckich; przepuszcza światło i tworzy obrazy o tematyce biblijnej, często w rozetach i lancetach.

Sfumato

Technika malarska Leonarda da Vinci polegająca na łagodnym, stopniowym przejściu między światłem a cieniem, bez ostrych konturów; nadaje postaciom miękkość i atmosferę.

Perspektywa linearna

Renesansowa metoda przedstawiania przestrzeni za pomocą zbiegu linii w punkcie zbiegu na horyzoncie; pozwala uzyskać iluzję głębi i proporcjonalne zmniejszanie obiektów.

Manieryzm

Styl w sztuce XVI w. cechujący się wydłużonymi proporcjami, serpentynatą, sztucznymi kolorami i wyrafinowaniem form; odchodzi od harmonii renesansu, np. w twórczości Parmigianina.

Tenebryzm

Barokowa technika malarska skrajnie kontrastowego światłocienia, w której postacie wydobyte są z ciemnego tła silnym, kierunkowym światłem; charakterystyczna dla Caravaggia.

Rokoko

Styl XVIII w. w sztuce i wnętrzach, cechujący się asymetrią, motywem rocaille, pastelowymi barwami i lekkością; przedstawicielami są Watteau, Boucher i Fragonard.

Quadratura

Barokowa technika iluzjonistycznego malarstwa ściennego, która na płaskim suficie tworzy pozorną architekturę, otwory i głębię; często łączona z freskiem i sztukaterią.

Kontrapost

Ustawienie postaci, w którym ciężar ciała spoczywa na jednej nodze, a druga jest swobodnie ugięta; powoduje przeciwstawne skręcenie bioder i barków, ożywiając sylwetkę.

Neoklasycyzm

Kierunek w sztuce ok. 1750–1830 nawiązujący do antyku, oparty na linii, proporcji i chłodzie emocjonalnym; przedstawiciele: Jacques-Louis David i Jean-Auguste-Dominique Ingres.

Romantyzm

Kierunek w sztuce XIX w. stawiający emocje, wyobraźnię i naturę ponad reguły akademickie; w malarstwie ceniono kolor, dramatyczne sceny i historię, np. Delacroix i Friedrich.

Realizm

Kierunek w sztuce połowy XIX w. przedstawiający codzienne życie zwykłych ludzi bez idealizacji; twórcy, m.in. Gustave Courbet, podejmowali tematy pracy, wsi i społeczeństwa.

Impresjonizm

Kierunek w malarstwie od ok. 1870 r., oparty na obserwacji światła i koloru w plenerze; krótkie pociągnięcia pędzla, jasna paleta i rezygnacja z czerni, np. Monet.

Postimpresjonizm

Termin określający różne kierunki po impresjonizmie, ok. 1880–1900; Cézanne badał strukturę formy, Van Gogh kładł nacisk na ekspresję, a Gauguin na płaskie plamy koloru.

Historyzm

Postawa w sztuce XIX w. polegająca na świadomym nawiązywaniu do stylów minionych, np. neogotyk, neorenesans i neobarok; często stosowana w architekturze publicznej i kościelnej.

Kubizm

Kierunek w sztuce XX w. zapoczątkowany przez Picassa i Braque'a, polegający na geometryzacji form i ukazywaniu przedmiotu z wielu punktów widzenia jednocześnie.

Futuryzm

Włoski kierunek z początku XX w. wychwalający ruch, prędkość i technikę; w malarstwie stosowano wielokrotne nakładanie form i linii sił, np. u Boccioniego.

Surrealizm

Kierunek w sztuce XX w. czerpiący z snu, podświadomości i przypadku; dzieli się na weryzm, np. Dali i Magritte, oraz automatyzm, np. Masson i Ernst.

Minimalizm

Ruch w sztuce lat 60. XX w. redukujący formę do prostych, powtarzalnych elementów i przemysłowych materiałów; celem jest obiektywność i brak iluzji, np. u Donalda Judda.

Sztuka konceptualna

Kierunek od lat 60. XX w., w którym idea dzieła jest ważniejsza od obiektu; często używa tekstu, dokumentacji i instrukcji, a prekursorem jest ready-made Duchampa.

Postmodernizm

Nurt w sztuce i myśli od lat 70. XX w., charakteryzujący się pluralizmem, cytatem, pastiszem i ironią wobec wielkich narracji modernizmu; często łączy style i media.