Opowiadanie o wymianie: imperfecto czy indefinido?
Uczeń klasy maturalnej (formuła 2015) pisze opowiadanie na 150 słów o swoim pobycie w Sewilli. Wymagane jest użycie czasów przeszłych i co najmniej dwóch spójników. W tekście ma dwa zdania, które sprawiają mu trudność: (1) «Cuando ___ (llegar) a Sevilla, ya ___ (anochecer) y no ___ (haber) nadie en la estación.» (2) «Mientras ___ (esperar) el autobús, de repente ___ (ver) a una amiga que no ___ (ver) desde el colegio.» Kolega podpowiada, że «wszystkie czasowniki w tle powinny być w imperfecto, a wszystkie akcje w indefinido». Uczeń zauważa jednak, że w zdaniu (1) «llegar» jest jednorazowe, a «anochecer» opisuje stan, który już trwał. W zdaniu (2) «ver» pojawia się dwa razy, ale w różnych znaczeniach. Ma 20 minut na napisanie tekstu i nie chce stracić punktów za gramatykę, ale też nie chce, by opowiadanie było sztywne.
1. Uzupełnij zdanie (1) i wyjaśnij wybór każdej formy.
Read the worked answer
«Cuando llegué a Sevilla, ya había anochecido y no había nadie en la estación.» - llegué: jednorazowe wydarzenie zamykające sekwencję; había anochecido: czynność wcześniejsza niż przyjazd, więc pluscuamperfecto; no había nadie: opis tła/stanu w imperfecto. Gdyby użyć anochecía, zdanie znaczyłoby ‘zmierzchało się’, czyli proces trwał w chwili przyjazdu; ya sugeruje jednak, że było już ciemno. Hubo przy nadie brzmiałoby jak jednorazowe zdarzenie ‘nikogo nie było (w tym momencie)’, ale naturalny opis stacji to no había nadie. To pokazuje, że sam podział ‘tło/akcja’ nie wystarcza - liczy się aspekt i relacja czasowa.
2. Uzupełnij zdanie (2) i wyjaśnij, dlaczego dwa razy «ver» ma inną formę.
Read the worked answer
«Mientras esperaba el autobús, de repente vi a una amiga que no veía desde el colegio.» - esperaba: czynność trwająca w tle; vi: nagłe wydarzenie przerywające tło; no veía: stan/okres od szkoły do spotkania. Możliwe jest też no había visto (pluscuamperfecto), jeśli chcemy podkreślić doświadczenie ‘nie widziałem jej wcześniej aż do tego momentu’. W wyborze pomaga desde el colegio: naturalnie łączy się z imperfecto no veía, które opisuje trwający okres. Dwa razy ver ma różną funkcję: pierwsze to zdarzenie, drugie to stan.
3. Czy reguła «tło = imperfecto, akcje = indefinido» wystarcza w tych zdaniach? Odpowiedz, wskazując kontrprzykład.
Read the worked answer
Nie wystarcza. Kontrprzykład 1: anochecer jest wydarzeniem, ale występuje w pluscuamperfecto, bo jest wcześniejsze niż inne wydarzenie. Kontrprzykład 2: drugie ver opisuje stan i występuje w imperfecto, choć nie jest ‘tłem’ w sensie scenerii. Reguła ‘tło = imperfecto, akcje = indefinido’ jest użyteczną heuristicą, ale na maturze trzeba czytać relacje: czy czynność jest zakończona, powtarzalna, trwająca, czy wcześniejsza względem innej. Warto sprawdzić, czy w zdaniu są wykładniki typu ya, de repente, mientras, desde - one podpowiadają aspekt, ale nie zastępują analizy.