Matura Spanish study materials
Matura Spanish study resources

Matura Spanish key terms

Matura Spanish · Get comfortable with the vocabulary.

teza

Główna myśl lub stanowisko, które autor przedstawia w tekście i które stara się uzasadnić argumentami. W wypowiedzi maturalnej powinna być jasno sformułowana na początku lub na końcu.

Related: argument, wniosek
argument

Uzasadnienie, które ma przekonać odbiorcę do przyjęcia tezy. Może opierać się na faktach, przykładach, logice lub autorytetach. Wymagany w wypowiedzi argumentacyjnej na egzaminie.

Related: teza, przykład
przykład

Konkretny przypadek, wydarzenie lub cytat, który ilustruje i wzmacnia argument. Powinien być trafny i dobrze dobrany do tematu wypowiedzi.

Related: argument, cytat
cytat

Dosłowne przytoczenie czyichś słów, oznaczone cudzysłowem. W wypowiedzi maturalnej służy jako dowód lub ilustracja i musi być poprawnie oznaczony.

Related: przykład, teza
wniosek

Końcowa część wypowiedzi, w której autor podsumowuje rozważania i potwierdza lub modyfikuje tezę. Powinien logicznie wynikać z przedstawionych argumentów.

Related: teza, argument
spójność tekstu

Właściwość tekstu polegająca na tym, że zdania i akapity łączą się logicznie i tworzą całość. Wpływa na ocenę wypowiedzi pisemnej i ustnej.

Related: akapit, łącznik
akapit

Wydzielona graficznie część tekstu, która zawiera jedną myśl lub argument. W wypowiedzi pisemnej każdy nowy temat powinien zaczynać się od nowego akapitu.

Related: spójność tekstu, teza
łącznik

Wyraz lub wyrażenie, które łączy zdania i akapity, np. „ponadto”, „jednak”, „dlatego”. Ułatwia czytelnikowi śledzenie toku rozumowania.

Related: spójność tekstu, akapit
rejestr językowy

Stopień formalności języka dostosowany do sytuacji i odbiorcy. W egzaminie maturalnym wymagany jest rejestr formalny w wypowiedzi pisemnej i odpowiedni do kontekstu w ustnej.

Related: forma grzecznościowa, lista zwrotów
forma grzecznościowa

Sposób zwracania się do odbiorcy z zachowaniem uprzejmości, np. „Czy mógłby Pan…?”. Stosuje się ją w listach formalnych i wypowiedziach ustnych.

Related: rejestr językowy, list formalny
list formalny

Wypowiedź pisemna skierowana do osoby lub instytucji, w której obowiązuje określony układ: nagłówek, wstęp, rozwinięcie, zakończenie i podpis. Wymaga rejestru formalnego.

Related: forma grzecznościowa, rejestr językowy
rozprawka

Dłuższa wypowiedź pisemna, w której autor przedstawia tezę, argumenty i wniosek. Na egzaminie maturalnym jest to jedna z form wypowiedzi argumentacyjnej.

Related: teza, argument, wniosek
artykuł

Tekst publicystyczny, którego celem jest przedstawienie i komentowanie zjawisk lub wydarzeń. Wymaga tytułu, wstępu, rozwinięcia i zakończenia.

Related: rozprawka, teza
recenzja

Wypowiedź oceniająca dzieło, np. film, książkę lub spektakl. Zawiera opis, analizę i uzasadnioną ocenę.

Related: artykuł, argument
streszczenie

Krótkie przedstawienie najważniejszych treści tekstu, z zachowaniem jego sensu i kolejności informacji. Powinno być zwięzłe i rzeczowe.

Related: teza, wniosek
słuchanie ze zrozumieniem

Umiejętność wydobywania informacji z nagrania, np. określania głównej myśli, szczegółów i intencji mówiącego. Sprawdzana w części ustnej i pisemnej egzaminu.

Related: czytanie ze zrozumieniem, notowanie
czytanie ze zrozumieniem

Umiejętność odczytywania znaczenia tekstu, rozpoznawania jego struktury i wyciągania wniosków. Sprawdzana w arkuszu egzaminacyjnym.

Related: słuchanie ze zrozumieniem, teza
notowanie

Zapisywanie najważniejszych informacji z tekstu lub nagrania w formie skróconej. Pomaga w zapamiętywaniu i porządkowaniu treści.

Related: słuchanie ze zrozumieniem, streszczenie
opis

Forma wypowiedzi, która przedstawia wygląd, cechy lub przebieg zjawiska. Wymaga użycia przymiotników i wyrażeń charakteryzujących.

Related: opowiadanie, charakterystyka
opowiadanie

Forma wypowiedzi, która przedstawia ciąg wydarzeń w określonym czasie i miejscu. Zawiera wstęp, rozwinięcie i zakończenie.

Related: opis, narracja
charakterystyka

Opis cech osoby lub postaci, obejmujący wygląd, zachowanie i osobowość. Wymaga podania przykładów potwierdzających cechy.

Related: opis, przykład
narracja

Sposób przedstawiania wydarzeń przez narratora. Może być pierwszoosobowa lub trzecioosobowa i wpływa na odbiór tekstu.

Related: opowiadanie, opis
egzamin ustny

Część egzaminu maturalnego, podczas której zdający odpowiada na pytania i realizuje zadania mówione. Ocenia się płynność, poprawność i umiejętność argumentowania.

Related: egzamin pisemny, monolog, dialog
egzamin pisemny

Część egzaminu maturalnego, podczas której zdający rozwiązuje zadania w arkuszu. Obejmuje czytanie, słuchanie, znajomość środków językowych i wypowiedź pisemną.

Related: egzamin ustny, arkusz egzaminacyjny
arkusz egzaminacyjny

Zestaw zadań, który zdający otrzymuje na egzaminie pisemnym. Zawiera instrukcje, teksty, nagrania i miejsce na odpowiedzi.

Related: egzamin pisemny, klucz odpowiedzi
klucz odpowiedzi

Dokument zawierający poprawne odpowiedzi i zasady oceniania zadań egzaminacyjnych. Służy egzaminatorom do sprawdzania prac.

Related: arkusz egzaminacyjny, punktacja
punktacja

System przyznawania punktów za poszczególne zadania i kryteria. Określa, ile punktów można uzyskać za daną część egzaminu.

Related: klucz odpowiedzi, kryteria oceniania
kryteria oceniania

Zasady, według których ocenia się wypowiedź ustną lub pisemną, np. treść, organizacja, bogactwo językowe i poprawność. Są jawne i znane zdającym.

Related: punktacja, egzamin ustny
monolog

Wypowiedź jednej osoby na określony temat, np. opis obrazka lub prezentacja stanowiska. Wymaga logicznego uporządkowania treści.

Related: dialog, egzamin ustny
dialog

Rozmowa dwóch lub więcej osób, podczas której uczestnicy wymieniają informacje i reagują na siebie. Na egzaminie ustnym sprawdza umiejętność interakcji.

Related: monolog, egzamin ustny
sytuacja komunikacyjna

Okoliczności, w których odbywa się rozmowa, np. miejsce, relacja między rozmówcami i cel wypowiedzi. Wpływa na dobór środków językowych.

Related: rejestr językowy, dialog
funkcje językowe

Cele, jakie realizuje wypowiedź, np. prośba, zaproszenie, odmowa, wyrażanie opinii. Znajomość ich jest sprawdzana w zadaniach egzaminacyjnych.

Related: sytuacja komunikacyjna, lista zwrotów
lista zwrotów

Zestaw przydatnych wyrażeń i konstrukcji do realizacji określonych funkcji językowych. Ułatwia przygotowanie do wypowiedzi ustnych i pisemnych.

Related: funkcje językowe, rejestr językowy
bogactwo językowe

Zróżnicowanie słownictwa i struktur gramatycznych w wypowiedzi. Jest jednym z kryteriów oceniania wypowiedzi ustnej i pisemnej.

Related: poprawność językowa, kryteria oceniania
poprawność językowa

Zgodność wypowiedzi z normami gramatycznymi, leksykalnymi i ortograficznymi. Błędy językowe wpływają na ocenę egzaminu.

Related: bogactwo językowe, kryteria oceniania
środki językowe

Elementy języka, takie jak słownictwo, gramatyka i składnia, które służą do budowania wypowiedzi. Znajomość środków językowych jest sprawdzana w zadaniach.

Related: poprawność językowa, bogactwo językowe
zadanie otwarte

Zadanie, w którym zdający sam formułuje odpowiedź, np. list lub rozprawka. Oceniane według kryteriów, a nie tylko klucza.

Related: zadanie zamknięte, kryteria oceniania
zadanie zamknięte

Zadanie, w którym zdający wybiera odpowiedź spośród podanych opcji, np. prawda/fałsz lub test wyboru. Oceniane na podstawie klucza odpowiedzi.

Related: zadanie otwarte, klucz odpowiedzi
minimum zdane

Najmniejsza liczba punktów, którą trzeba uzyskać, aby zdać egzamin maturalny z danego przedmiotu. Określona w przepisach egzaminacyjnych.

Related: punktacja, kryteria oceniania