Matura Spanish key terms
Matura Spanish · Get comfortable with the vocabulary.
- teza
- Related: argument, wniosek
Główna myśl lub stanowisko, które autor przedstawia w tekście i które stara się uzasadnić argumentami. W wypowiedzi maturalnej powinna być jasno sformułowana na początku lub na końcu.
- argument
- Related: teza, przykład
Uzasadnienie, które ma przekonać odbiorcę do przyjęcia tezy. Może opierać się na faktach, przykładach, logice lub autorytetach. Wymagany w wypowiedzi argumentacyjnej na egzaminie.
- przykład
- Related: argument, cytat
Konkretny przypadek, wydarzenie lub cytat, który ilustruje i wzmacnia argument. Powinien być trafny i dobrze dobrany do tematu wypowiedzi.
- cytat
- Related: przykład, teza
Dosłowne przytoczenie czyichś słów, oznaczone cudzysłowem. W wypowiedzi maturalnej służy jako dowód lub ilustracja i musi być poprawnie oznaczony.
- wniosek
- Related: teza, argument
Końcowa część wypowiedzi, w której autor podsumowuje rozważania i potwierdza lub modyfikuje tezę. Powinien logicznie wynikać z przedstawionych argumentów.
- spójność tekstu
- Related: akapit, łącznik
Właściwość tekstu polegająca na tym, że zdania i akapity łączą się logicznie i tworzą całość. Wpływa na ocenę wypowiedzi pisemnej i ustnej.
- akapit
- Related: spójność tekstu, teza
Wydzielona graficznie część tekstu, która zawiera jedną myśl lub argument. W wypowiedzi pisemnej każdy nowy temat powinien zaczynać się od nowego akapitu.
- łącznik
- Related: spójność tekstu, akapit
Wyraz lub wyrażenie, które łączy zdania i akapity, np. „ponadto”, „jednak”, „dlatego”. Ułatwia czytelnikowi śledzenie toku rozumowania.
- rejestr językowy
- Related: forma grzecznościowa, lista zwrotów
Stopień formalności języka dostosowany do sytuacji i odbiorcy. W egzaminie maturalnym wymagany jest rejestr formalny w wypowiedzi pisemnej i odpowiedni do kontekstu w ustnej.
- forma grzecznościowa
- Related: rejestr językowy, list formalny
Sposób zwracania się do odbiorcy z zachowaniem uprzejmości, np. „Czy mógłby Pan…?”. Stosuje się ją w listach formalnych i wypowiedziach ustnych.
- list formalny
- Related: forma grzecznościowa, rejestr językowy
Wypowiedź pisemna skierowana do osoby lub instytucji, w której obowiązuje określony układ: nagłówek, wstęp, rozwinięcie, zakończenie i podpis. Wymaga rejestru formalnego.
- rozprawka
- Related: teza, argument, wniosek
Dłuższa wypowiedź pisemna, w której autor przedstawia tezę, argumenty i wniosek. Na egzaminie maturalnym jest to jedna z form wypowiedzi argumentacyjnej.
- artykuł
- Related: rozprawka, teza
Tekst publicystyczny, którego celem jest przedstawienie i komentowanie zjawisk lub wydarzeń. Wymaga tytułu, wstępu, rozwinięcia i zakończenia.
- recenzja
- Related: artykuł, argument
Wypowiedź oceniająca dzieło, np. film, książkę lub spektakl. Zawiera opis, analizę i uzasadnioną ocenę.
- streszczenie
- Related: teza, wniosek
Krótkie przedstawienie najważniejszych treści tekstu, z zachowaniem jego sensu i kolejności informacji. Powinno być zwięzłe i rzeczowe.
- słuchanie ze zrozumieniem
- Related: czytanie ze zrozumieniem, notowanie
Umiejętność wydobywania informacji z nagrania, np. określania głównej myśli, szczegółów i intencji mówiącego. Sprawdzana w części ustnej i pisemnej egzaminu.
- czytanie ze zrozumieniem
- Related: słuchanie ze zrozumieniem, teza
Umiejętność odczytywania znaczenia tekstu, rozpoznawania jego struktury i wyciągania wniosków. Sprawdzana w arkuszu egzaminacyjnym.
- notowanie
- Related: słuchanie ze zrozumieniem, streszczenie
Zapisywanie najważniejszych informacji z tekstu lub nagrania w formie skróconej. Pomaga w zapamiętywaniu i porządkowaniu treści.
- opis
- Related: opowiadanie, charakterystyka
Forma wypowiedzi, która przedstawia wygląd, cechy lub przebieg zjawiska. Wymaga użycia przymiotników i wyrażeń charakteryzujących.
- opowiadanie
- Related: opis, narracja
Forma wypowiedzi, która przedstawia ciąg wydarzeń w określonym czasie i miejscu. Zawiera wstęp, rozwinięcie i zakończenie.
- charakterystyka
- Related: opis, przykład
Opis cech osoby lub postaci, obejmujący wygląd, zachowanie i osobowość. Wymaga podania przykładów potwierdzających cechy.
- narracja
- Related: opowiadanie, opis
Sposób przedstawiania wydarzeń przez narratora. Może być pierwszoosobowa lub trzecioosobowa i wpływa na odbiór tekstu.
- egzamin ustny
- Related: egzamin pisemny, monolog, dialog
Część egzaminu maturalnego, podczas której zdający odpowiada na pytania i realizuje zadania mówione. Ocenia się płynność, poprawność i umiejętność argumentowania.
- egzamin pisemny
- Related: egzamin ustny, arkusz egzaminacyjny
Część egzaminu maturalnego, podczas której zdający rozwiązuje zadania w arkuszu. Obejmuje czytanie, słuchanie, znajomość środków językowych i wypowiedź pisemną.
- arkusz egzaminacyjny
- Related: egzamin pisemny, klucz odpowiedzi
Zestaw zadań, który zdający otrzymuje na egzaminie pisemnym. Zawiera instrukcje, teksty, nagrania i miejsce na odpowiedzi.
- klucz odpowiedzi
- Related: arkusz egzaminacyjny, punktacja
Dokument zawierający poprawne odpowiedzi i zasady oceniania zadań egzaminacyjnych. Służy egzaminatorom do sprawdzania prac.
- punktacja
- Related: klucz odpowiedzi, kryteria oceniania
System przyznawania punktów za poszczególne zadania i kryteria. Określa, ile punktów można uzyskać za daną część egzaminu.
- kryteria oceniania
- Related: punktacja, egzamin ustny
Zasady, według których ocenia się wypowiedź ustną lub pisemną, np. treść, organizacja, bogactwo językowe i poprawność. Są jawne i znane zdającym.
- monolog
- Related: dialog, egzamin ustny
Wypowiedź jednej osoby na określony temat, np. opis obrazka lub prezentacja stanowiska. Wymaga logicznego uporządkowania treści.
- dialog
- Related: monolog, egzamin ustny
Rozmowa dwóch lub więcej osób, podczas której uczestnicy wymieniają informacje i reagują na siebie. Na egzaminie ustnym sprawdza umiejętność interakcji.
- sytuacja komunikacyjna
- Related: rejestr językowy, dialog
Okoliczności, w których odbywa się rozmowa, np. miejsce, relacja między rozmówcami i cel wypowiedzi. Wpływa na dobór środków językowych.
- funkcje językowe
- Related: sytuacja komunikacyjna, lista zwrotów
Cele, jakie realizuje wypowiedź, np. prośba, zaproszenie, odmowa, wyrażanie opinii. Znajomość ich jest sprawdzana w zadaniach egzaminacyjnych.
- lista zwrotów
- Related: funkcje językowe, rejestr językowy
Zestaw przydatnych wyrażeń i konstrukcji do realizacji określonych funkcji językowych. Ułatwia przygotowanie do wypowiedzi ustnych i pisemnych.
- bogactwo językowe
- Related: poprawność językowa, kryteria oceniania
Zróżnicowanie słownictwa i struktur gramatycznych w wypowiedzi. Jest jednym z kryteriów oceniania wypowiedzi ustnej i pisemnej.
- poprawność językowa
- Related: bogactwo językowe, kryteria oceniania
Zgodność wypowiedzi z normami gramatycznymi, leksykalnymi i ortograficznymi. Błędy językowe wpływają na ocenę egzaminu.
- środki językowe
- Related: poprawność językowa, bogactwo językowe
Elementy języka, takie jak słownictwo, gramatyka i składnia, które służą do budowania wypowiedzi. Znajomość środków językowych jest sprawdzana w zadaniach.
- zadanie otwarte
- Related: zadanie zamknięte, kryteria oceniania
Zadanie, w którym zdający sam formułuje odpowiedź, np. list lub rozprawka. Oceniane według kryteriów, a nie tylko klucza.
- zadanie zamknięte
- Related: zadanie otwarte, klucz odpowiedzi
Zadanie, w którym zdający wybiera odpowiedź spośród podanych opcji, np. prawda/fałsz lub test wyboru. Oceniane na podstawie klucza odpowiedzi.
- minimum zdane
- Related: punktacja, kryteria oceniania
Najmniejsza liczba punktów, którą trzeba uzyskać, aby zdać egzamin maturalny z danego przedmiotu. Określona w przepisach egzaminacyjnych.