Matura Polish key terms

Dokument określający obowiązkowe treści nauczania i wymagania egzaminacyjne dla danego przedmiotu oraz etapu edukacyjnego; wyznacza zakres materiału sprawdzany na maturze.

Uszczegółowiony wykaz umiejętności i wiadomości, których opanowanie jest sprawdzane w zadaniach maturalnych; corocznie ogłaszany przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w formie aneksu.

Publikacja CKE opisująca strukturę egzaminu z danego przedmiotu: typy zadań, punktację, czas trwania i przykładowe arkusze wraz z zasadami oceniania.

Zestaw zadań egzaminacyjnych wraz z kartą odpowiedzi i miejscem na rozwiązania, przygotowany na dany termin i poziom; zawiera stronę tytułową z instrukcją.

Część arkusza przeznaczona na wpisywanie odpowiedzi do zadań zamkniętych; błędne zaznaczenie lub wpisanie odpowiedzi poza nią może skutkować brakiem punktów.

Zadanie, w którym zdający wybiera poprawną odpowiedź spośród podanych propozycji lub przyporządkowuje elementy; nie wymaga samodzielnego formułowania rozwiązania.

Zadanie wymagające samodzielnego sformułowania odpowiedzi, obliczeń lub dłuższej wypowiedzi pisemnej; oceniane według szczegółowych kryteriów punktowych.

Zbiór zasad przyznawania punktów za poszczególne zadania, uwzględniający poprawne metody, typowe błędy i rozwiązania alternatywne; podstawa pracy egzaminatora.

Osoba uprawniona do sprawdzania i oceniania prac maturalnych zgodnie z centralnym schematem oceniania; przechodzi szkolenie i weryfikację jakości pracy.

Liczba punktów możliwych do uzyskania za zadanie, część arkusza lub cały egzamin; wynik procentowy przelicza się na skalę procentową i staniny.

Dziewięciostopniowa skala statystyczna stosowana do prezentacji wyników egzaminu; pokazuje pozycję zdającego na tle populacji, a nie tylko liczbę zdobytych punktów.

Stosunek liczby punktów uzyskanych przez zdającego do maksymalnej liczby punktów możliwych do zdobycia, wyrażony w procentach; podstawa progu zdawalności.

Minimalny wynik procentowy wymagany do zdania egzaminu maturalnego z przedmiotów obowiązkowych; obecnie wynosi 30% punktów możliwych do uzyskania.

Dodatkowy termin egzaminu dla zdających, którzy nie uzyskali progu zdawalności z przedmiotu obowiązkowego; odbywa się w sierpniu tego samego roku.

Wyznaczony okres, w którym przeprowadza się egzaminy maturalne; obejmuje sesję główną w maju oraz sesję dodatkową i poprawkową w kolejnych terminach.

Przedmiot, z którego każdy zdający musi przystąpić do egzaminu, aby uzyskać świadectwo dojrzałości; obejmuje język polski, matematykę i język obcy nowożytny.

Przedmiot wybierany przez zdającego spoza zestawu obowiązkowego lub zdawany na poziomie rozszerzonym; wynik może być brany pod uwagę przy rekrutacji na studia.

Poziom egzaminu z przedmiotów obowiązkowych, sprawdzający opanowanie treści podstawy programowej w zakresie podstawowym; wymagany do zdania matury.

Poziom egzaminu z przedmiotów dodatkowych, sprawdzający treści podstawy programowej w zakresie rozszerzonym; wynik często decyduje o przyjęciu na studia.

Dokument potwierdzający zdanie egzaminu maturalnego i ukończenie szkoły ponadpodstawowej; zawiera wykaz zdanych przedmiotów oraz uzyskane wyniki.

Dokument dołączany do świadectwa dojrzałości, zawierający wyniki z przedmiotów dodatkowych oraz szczegółowe wyniki egzaminów zdawanych na poziomie rozszerzonym.

Formularz, w którym zdający wskazuje przedmioty, poziom i język egzaminu oraz system informatyczny; składany w szkole w wyznaczonym terminie.

Język, z którego zdający obowiązkowo przystępuje do egzaminu maturalnego; wybiera się spośród języków nauczanych w szkole, np. angielskiego, niemieckiego, francuskiego.

Dłuższa forma tekstu tworzona na egzaminie, np. rozprawka, list, artykuł; oceniana pod względem treści, kompozycji, języka i poprawności zapisu.

Zestaw wymagań stosowanych do oceny tekstu: zgodność z tematem, realizacja formy, spójność, bogactwo językowe i poprawność ortograficzno-interpunkcyjna.

Umiejętność odczytania sensu utworu, rozpoznania środków artystycznych i kontekstów oraz uzasadnienia interpretacji cytatami i argumentami z tekstu.

Odniesienie do innych utworów, epok, biografii autora lub zjawisk kultury, które pomaga zinterpretować omawiany tekst i wzbogaca argumentację wypowiedzi.

Szczególny sposób ukształtowania języka, np. metafora, epitet, porównanie, anafora; służy wywołaniu określonego efektu artystycznego w tekście.

Okres w historii literatury wyróżniany na podstawie panujących prądów, idei i konwencji artystycznych, np. renesans, barok, romantyzm, pozytywizm, modernizm.

Forma wypowiedzi pisemnej, w której zdający zajmuje stanowisko wobec problemu i uzasadnia je argumentami opartymi na lekturach, tekstach kultury lub doświadczeniu.

Zdanie wyrażające główne stanowisko autora wobec omawianego problemu; w rozprawce wyznacza kierunek argumentacji i powinno być konsekwentnie uzasadniane.

Przytoczony dowód lub uzasadnienie wspierające tezę, oparte na przykładzie z lektury, wydarzeniu historycznym lub tekście kultury; powinien być logicznie powiązany z tezą.

Funkcja opisana wzorem y = ax + b, której wykresem jest prosta; współczynnik a określa monotoniczność, a b punkt przecięcia z osią OY.

Funkcja postaci y = ax² + bx + c, gdzie a ≠ 0; jej wykresem jest parabola, a wyróżnik Δ = b² − 4ac określa liczbę miejsc zerowych.

Wyrażenie Δ = b² − 4ac obliczane dla trójmianu kwadratowego; jego znak wskazuje, czy równanie kwadratowe ma dwa, jedno czy zero rozwiązań rzeczywistych.

Zbiór dwóch lub więcej równań, których rozwiązaniem jest wspólna para lub trójka liczb spełniająca wszystkie równania jednocześnie; rozwiązuje się go metodą podstawiania lub przeciwnych współczynników.

Miara szansy zajścia zdarzenia, obliczana jako stosunek liczby wyników sprzyjających do liczby wszystkich wyników, gdy są one jednakowo prawdopodobne.

Dział matematyki zajmujący się liczeniem możliwych ustawień i wyborów elementów; na maturze obejmuje m.in. permutacje, kombinacje i regułę mnożenia.

Kolekcja elementów traktowana jako całość; w zadaniach maturalnych występuje w operacjach sumy, iloczynu i różnicy oraz w zapisie przedziałów liczbowych.