Zderzenie na skrzyżowaniu: kask, krew w ustach i dziewięć minut do karetki
Jest sobota, 14:20, 26°C. Na skrzyżowaniu drogi powiatowej z drogą gminną motocyklista (około 30 lat) uderzył w bok samochodu osobowego przy prędkości około 40 km/h. Leży na asfalcie 6 m od motocykla, na wznak. Jest przytomny, ale splątany i nie pamięta zdarzenia; skarży się na ból karku i prawej ręki. Na prawej stronie kasku widać głębokie otarcie. Oddycha, ale oddech jest przyspieszony - 28 oddechów na minutę; w ustach widać krew i luźny ząb. Prawa ręka jest zniekształcona w okolicy przedramienia, a na spodniach, w okolicy uda, powoli powiększa się plama krwi. Kask jest zapięty i nie schodzi łatwo. Kierowca auta jest w szoku, ale chodzi. Dzwonisz na 112; dyspozytor mówi, że zespół ratownictwa będzie za około 9 minut. Na miejscu jest jeszcze dwóch świadków - jeden chce natychmiast ściągnąć kask, drugi chce postawić poszkodowanego na nogi.
1. Czy zdejmiesz kask przed przyjazdem zespołu ratownictwa? Podaj warunki, w których zdjęcie kasku byłoby konieczne, i opisz, jak zrobić to bezpiecznie.
Read the worked answer
Domyślnie: kask zostaje
Kask zdejmuje się tylko wtedy, gdy bez tego nie da się zapewnić drożności dróg oddechowych albo prowadzić resuscytacji - przy bezdechu, wymiotach, krwi zalewającej usta, konieczności RKO. Tutaj poszkodowany oddycha, kask nie uciska szyi, więc zostawiasz go i kontrolujesz oddech co minutę, cały czas stabilizując głowę.
Warunki wymuszające zdjęcie: bezdech, wymioty, obfite krwawienie z jamy ustnej, potrzeba wentylacji.
Technika, jeśli musisz:
- dwie osoby: jedna stabilizuje głowę i szyję (uchwyt za kąty żuchwy), druga zdejmuje kask,
- kask rozsuwa się na boki i ściąga bez rotacji i odchylania głowy, najpierw przód do góry,
- po zdjęciu podłóż zwiniętą odzież pod kark i utrzymuj głowę w linii kręgosłupa.
Świadkom powiedz wprost: kask zostaje, chyba że poszkodowany przestanie oddychać. Drugiemu świadkowi zabroń stawiania go na nogi.
2. Jak zabezpieczysz miejsce zdarzenia i jakie informacje przekażesz dyspozytorowi?
Read the worked answer
Najpierw własne bezpieczeństwo
- Włącz światła awaryjne motocykla, załóż kamizelkę odblaskową, ustaw się poza torem jazdy.
- Trójkąt ostrzegawczy: na drodze powiatowej co najmniej 50 m przed miejscem, na drodze gminnej 30–50 m, zależnie od widoczności i prędkości dopuszczalnej.
- Nie ruszaj motocykla ani auta - to materiał do ustalenia przebiegu zdarzenia; wyjątkiem jest bezpośrednie zagrożenie kolejnym zderzeniem.
- Wyznacz jedną osobę do kierowania ruchem i jedną do pilnowania poszkodowanego.
Zgłoszenie do dyspozytora:
- dokładna lokalizacja (droga, numer posesji, charakterystyczny punkt),
- liczba poszkodowanych i mechanizm (motocykl uderzył w bok auta),
- przytomność, oddech 28/min, krew i luźny ząb w ustach, podejrzenie urazu karku, zniekształcone przedramię, narastające krwawienie z uda,
- że kask jest na głowie i nie został zdjęty,
- że jesteś na miejscu i czekasz na zespół. Zostań na linii do przyjazdu.
3. Poszkodowany zaczyna wymiotować i traci przytomność. Jaka jest kolejność działań?
Read the worked answer
Drogi oddechowe wygrywają z „nie ruszaj”
- Udrożnij usta: usuń widoczne ciała obce palcem, jeśli dostęp jest możliwy bez przesuwania głowy; nie wyciągaj luźnego zęba na siłę.
- Aktualizuj zgłoszenie na 112 - wymioty i utrata przytomności zmieniają priorytet wezwania; poproś drugiego świadka o pomoc.
- Jeśli poszkodowany nie oddycha prawidłowo - RKO w stosunku 30:2, a kask zdejmij, bo uniemożliwia skuteczną wentylację.
- Jeśli oddycha, ale jest nieprzytomny i wymiotuje - obrót na bok z ochroną kręgosłupa szyjnego: jedna osoba trzyma głowę w linii tułowia, druga obraca całe ciało jako jedność (log roll), twarz skierowana w dół, żeby wydzielina swobodnie wypływała.
- Kontroluj oddech do przyjazdu zespołu i bądź gotów natychmiast rozpocząć RKO.
Nigdy nie zostawiaj takiej osoby samej na wznak - to najprostsza droga do zachłyśnięcia.