Hamowanie 18-tonowej ciężarówki na mokrej drodze
Prowadzisz 18-tonową ciężarówkę z ładunkiem 10 t po drodze krajowej poza terenem zabudowanym. Jedziesz z prędkością 80 km/h. Pada deszcz, nawierzchnia jest mokra, miejscami tworzą się kałuże. Opony mają bieżnik 4 mm. Przed tobą, w odległości około 40 m, jedzie samochód osobowy. Nagle jego światła stopu zapalają się i auto zaczyna gwałtownie hamować. Twój czas reakcji wynosi około 1 s. Droga jest prosta, widoczność dobra, ale na poboczu stoją znaki ostrzegawcze przed robotami drogowymi. Masz ABS i ESP, ale ładunek jest ułożony na paletach i nie jest zafoliowany. Na mokrej nawierzchni współczynnik przyczepności spada do około 0,4. Z lewej strony jest bariera, więc omijanie może być utrudnione. Zastanawiasz się, czy 40 m odstępu wystarczy i jak powinieneś hamować.
1. Oszacuj drogę zatrzymania przy 80 km/h na mokrej nawierzchni, przy czasie reakcji 1 s i współczynniku przyczepności 0,4. Porównaj z odstępem 40 m.
Read the worked answer
80 km/h to 22,2 m/s. Droga reakcji: 22,2 × 1 = 22,2 m. Droga hamowania: v²/(2·μ·g) = 22,2²/(2·0,4·9,81) ≈ 493/7,85 ≈ 63 m. Razem około 85 m. To znacznie więcej niż 40 m. Nawet przy μ = 0,5 wychodzi około 50 m hamowania plus 22 m reakcji, czyli 72 m. Wniosek: 40 m odstępu jest zbyt małe; przy 80 km/h na mokrej drodze bezpieczny odstęp to co najmniej około 80–90 m, czyli więcej niż połowa prędkości w metrach. Nie licz na to, że ABS skróci drogę hamowania - on pozwala głównie zachować kierowalność.
2. Jakie ryzyko stwarza bieżnik 4 mm i kałuże? Co zrobisz, jeśli poczujesz utratę przyczepności?
Read the worked answer
4 mm to blisko granicy odprowadzania wody; na kałuży może dojść do aquaplaningu, gdy film wody uniesie oponę. Objawy: kierownica staje się lekka, koła głośniej szumią, obroty rosną. Nie hamuj gwałtownie i nie skręcaj nerwowo. Zdejmij nogę z gazu, trzymaj kierownicę prosto, pozwól prędkości spaść, aż opony odzyskają kontakt. Potem hamuj łagodnie. Jeśli ładunek jest luźny, gwałtowne hamowanie może go przesunąć - dlatego wcześniej sprawdź zabezpieczenie palet.
3. Czy możesz ominąć hamujący samochód lewym pasem? Uzasadnij, mając na uwadze ładunek i roboty drogowe.
Read the worked answer
Nie bez sprawdzenia. Po pierwsze, 40 m to za mało na bezpieczne ominięcie; po drugie, z lewej jest bariera, a przy robotach drogowych pas może być zwężony. Gwałtowna zmiana pasa z 10 t ładunku zwiększa ryzyko przewrócenia i przesunięcia ładunku. Najpierw hamuj na wprost, utrzymaj tor, a manewr omijania rozważ tylko wtedy, gdy masz lustra, miejsce i pewność, że pas jest wolny. W razie wątpliwości wybierz hamowanie i zatrzymanie przed przeszkodą.