Poland Category C Theory Test key terms
Poland Category C Theory Test · Get comfortable with the vocabulary.
- pierwszeństwo przejazdu
- Related: reguła prawej ręki, skrzyżowanie równorzędne, sygnały świetlne
Prawo do przejechania skrzyżowania lub innego miejsca przed innym pojazdem, pieszym lub rowerzystą. Ustala się je na podstawie znaków, sygnałów świetlnych, a gdy ich brak - reguły prawej ręki.
- reguła prawej ręki
- Related: skrzyżowanie równorzędne, pierwszeństwo przejazdu
Zasada obowiązująca na skrzyżowaniu równorzędnym: kierujący ustępuje pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. Nie dotyczy pojazdów szynowych ani sytuacji, gdy pierwszeństwo regulują znaki lub sygnały.
- skrzyżowanie równorzędne
- Related: reguła prawej ręki, pierwszeństwo przejazdu
Skrzyżowanie dróg, na którym żaden kierunek nie ma pierwszeństwa wynikającego ze znaków lub sygnałów. Obowiązuje na nim reguła prawej ręki, a kierujący musi zachować szczególną ostrożność.
- sygnały świetlne
- Related: pierwszeństwo przejazdu, sygnalizator kierunkowy
Sygnały nadawane przez sygnalizator: zielony pozwala na wjazd, żółty ostrzega o zmianie i zakazuje wjazdu za sygnalizator, czerwony zakazuje wjazdu. Sygnał żółty migający oznacza obowiązek ustąpienia pierwszeństwa.
- sygnalizator kierunkowy
- Related: sygnały świetlne
Sygnalizator w kształcie strzałki wskazujący kierunek ruchu, którego dotyczy nadawany sygnał. Zielona strzałka zezwala na jazdę tylko w wskazanym kierunku, o ile nie zablokuje to skrzyżowania.
- znak zakazu
- Related: ograniczenie prędkości, znak nakazu
Znak drogowy z grupy znaków zakazu, który wprowadza konkretny zakaz, np. zakaz wjazdu, zakaz wyprzedzania lub ograniczenie prędkości. Obowiązuje od miejsca ustawienia do końca obowiązywania wskazanego znakiem lub przepisem.
- znak nakazu
- Related: znak zakazu, pas ruchu
Znak drogowy nakazujący określone zachowanie, np. jazdę w wskazanym kierunku, minimalną prędkość lub obowiązek użycia pasa. Kierujący musi dostosować się do nakazu od miejsca ustawienia znaku.
- ograniczenie prędkości
- Related: prędkość bezpieczna, znak zakazu
Maksymalna dopuszczalna prędkość pojazdu na danym odcinku drogi, określona znakiem lub przepisem. W Polsce w obszarze zabudowanym wynosi zwykle 50 km/h, poza nim 90 km/h, a na autostradzie 140 km/h.
- pas ruchu
- Related: zmiana pasa ruchu, znak nakazu
Wydzielona część jezdni przeznaczona do ruchu jednego rzędu pojazdów. Kierujący powinien zajmować pas zgodny z kierunkiem jazdy i zmieniać go tylko po upewnieniu się, że jest to bezpieczne.
- zmiana pasa ruchu
- Related: pas ruchu, martwe pole
Manewr polegający na przejściu pojazdem na sąsiedni pas jezdni. Wymaga uprzedniego zasygnalizowania kierunkowskazem, sprawdzenia lusterek i martwego pola oraz ustąpienia pierwszeństwa pojazdom już jadącym tym pasem.
- wyprzedzanie
- Related: zakaz wyprzedzania, martwe pole
Manewr polegający na przejechaniu obok pojazdu jadącego w tym samym kierunku. Dozwolone tylko przy dobrej widoczności, na odcinkach, gdzie nie jest zabronione, i po upewnieniu się, że nie utrudni to ruchu innym.
- zakaz wyprzedzania
- Related: wyprzedzanie
Zakaz przejeżdżania obok pojazdu jadącego w tym samym kierunku, wprowadzony znakiem lub przepisem, np. na skrzyżowaniu, przejściu dla pieszych czy w tunelu. Nie dotyczy wyprzedzania pojazdu jednośladowego.
- przejście dla pieszych
- Related: pierwszeństwo przejazdu
Miejsce na jezdni oznaczone znakami i pasami, przeznaczone do przechodzenia pieszych. Kierujący musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu lub wchodzącemu na nie.
- prędkość bezpieczna
- Related: droga hamowania, ograniczenie prędkości
Prędkość, przy której kierujący panuje nad pojazdem i może zatrzymać się przed przeszkodą, którą dostrzegł. Zależy od warunków drogowych, widoczności, stanu nawierzchni i natężenia ruchu, nie tylko od ograniczenia.
- droga hamowania
- Related: prędkość bezpieczna, przyczepność
Odległość, jaką pokonuje pojazd od rozpoczęcia hamowania do zatrzymania. Rośnie z kwadratem prędkości, więc dwukrotny wzrost prędkości wydłuża ją około czterokrotnie, zwłaszcza na mokrej nawierzchni.
- przyczepność
- Related: droga hamowania, aquaplaning
Zdolność opony do przenoszenia sił między kołem a nawierzchnią bez poślizgu. Zależy od rodzaju i stanu opony, nawierzchni, obciążenia oraz temperatury; spada na mokrej, oblodzonej lub zaolejonej jezdni.
- aquaplaning
- Related: przyczepność, droga hamowania
Zjawisko utraty kontaktu opony z jezdnią na skutek warstwy wody, która nie zostaje odprowadzona przez bieżnik. Pojazd staje się niekierowalny; należy wtedy zdjąć nogę z gazu i nie hamować gwałtownie.
- martwe pole
- Related: zmiana pasa ruchu, wyprzedzanie
Obszar wokół pojazdu niewidoczny w lusterkach ani bezpośrednio przez kierującego. Przed zmianą pasa lub skrętem trzeba sprawdzić je obrotem głowy, szczególnie przy pojazdach ciężarowych i autobusach.
- zmęczenie kierowcy
- Related: czas reakcji, jazda nocą
Obniżenie koncentracji i wydłużenie czasu reakcji spowodowane długą jazdą, brakiem snu lub porą dnia. Objawy to ziewanie, pieczenie oczu i trudność w utrzymaniu toru jazdy; wymagają przerwy, nie kawy.
- czas reakcji
- Related: zmęczenie kierowcy, droga hamowania
Czas od dostrzeżenia zagrożenia do rozpoczęcia działania przez kierującego, zwykle około jednej sekundy. Wydłuża się przy zmęczeniu, alkoholu, rozproszeniu uwagi i złej widoczności, zwiększając drogę zatrzymania.
- droga zatrzymania
- Related: czas reakcji, droga hamowania
Suma drogi przebytej w czasie reakcji kierującego i drogi hamowania. To rzeczywista odległość, po której pojazd zatrzyma się od momentu dostrzeżenia przeszkody, dlatego trzeba zachować odstęp.
- odstęp między pojazdami
- Related: droga zatrzymania, prędkość bezpieczna
Odległość dzieląca pojazd od pojazdu jadącego przed nim. Powinna pozwalać na zatrzymanie się w razie nagłego hamowania poprzednika; przy prędkości 100 km/h to co najmniej połowa prędkości w metrach.
- układ hamulcowy
- Related: ABS, płyn hamulcowy
Zespół elementów służących do zmniejszania prędkości i zatrzymywania pojazdu, obejmujący tarcze lub bębny, klocki, przewody i płyn hamulcowy. Jego sprawność trzeba kontrolować, a usterki natychmiast usuwać.
- ABS
- Related: układ hamulcowy, przyczepność
System zapobiegający blokowaniu kół podczas hamowania, który pozwala zachować kierowalność pojazdu. Na śliskiej nawierzchni skraca drogę hamowania, ale nie zwalnia z obowiązku dostosowania prędkości do warunków.
- płyn hamulcowy
- Related: układ hamulcowy
Ciecz przenosząca nacisk z pedału hamulca do układu wykonawczego. Pochłania wilgoć z powietrza, więc wymaga wymiany co około dwa lata; zużyty płyn obniża temperaturę wrzenia i pogarsza skuteczność hamowania.
- bieżnik opony
- Related: aquaplaning, przyczepność
Część opony stykająca się z jezdnią, której rowki odprowadzają wodę. Minimalna głębokość bieżnika w Polsce wynosi 1,6 mm dla samochodu osobowego, ale na mokrej drodze bezpieczniej jest mieć znacznie więcej.
- ciśnienie w oponach
- Related: bieżnik opony, ekonomiczna jazda
Wartość ciśnienia powietrza w oponie zalecana przez producenta pojazdu. Zbyt niskie ciśnienie zwiększa zużycie paliwa i opony oraz pogarsza prowadzenie, a zbyt wysokie zmniejsza przyczepność i komfort.
- oświetlenie pojazdu
- Related: jazda nocą, widoczność
Zespół lamp i sygnałów zapewniających widoczność pojazdu oraz widzenie drogi. Światła mijania muszą być włączone w nocy i w warunkach ograniczonej widoczności, a światła drogowe gasi się przy zbliżaniu do innych pojazdów.
- jazda nocą
- Related: oświetlenie pojazdu, widoczność
Prowadzenie pojazdu po zmroku, gdy widoczność ogranicza się do zasięgu świateł. Wymaga zmniejszenia prędkości, większego odstępu i szczególnej ostrożności wobec pieszych, zwierząt i pojazdów bez oświetlenia.
- widoczność
- Related: jazda nocą, prędkość bezpieczna
Odległość, na jaką kierujący wyraźnie dostrzega drogę, przeszkody i innych uczestników ruchu. Ograniczają ją mgła, opady, noc i zakręty; przy jej spadku należy zwolnić i zwiększyć odstęp.
- gołoledź
- Related: przyczepność, droga hamowania
Warstwa lodu na jezdni powstała z zamarzającej mgły, mżawki lub deszczu. Znacznie wydłuża drogę hamowania i uniemożliwia precyzyjne kierowanie, dlatego wymaga jazdy bardzo wolno i bez gwałtownych ruchów kierownicą.
- dopuszczalna masa całkowita
- Related: ładunek, nacisk na oś
Maksymalna masa pojazdu wraz z ładunkiem, pasażerami i kierującym, określona w dowodzie rejestracyjnym. Przekroczenie jej jest niedozwolone i pogarsza prowadzenie, hamowanie oraz stan opon.
- nacisk na oś
- Related: dopuszczalna masa całkowita, ładunek
Masa przypadająca na pojedynczą oś pojazdu, liczona wraz z ładunkiem. Jest ograniczona przepisami i nośnością drogi; jej przekroczenie grozi mandatem oraz uszkodzeniem zawieszenia i nawierzchni.
- ładunek
- Related: dopuszczalna masa całkowita, zabezpieczenie ładunku
Rzeczy przewożone pojazdem, które muszą być rozmieszczone i zabezpieczone tak, aby nie zmieniały stateczności pojazdu, nie zasłaniały świateł i tablic oraz nie stwarzały zagrożenia dla innych.
- zabezpieczenie ładunku
- Related: ładunek, nacisk na oś
Sposób unieruchomienia przewożonych rzeczy za pomocą pasów, siatek lub klinów, aby nie przesunęły się podczas jazdy i hamowania. Ładunek nie może wystawać w sposób stwarzający zagrożenie ani zasłaniać pola widzenia.
- pierwsza pomoc
- Related: resuscytacja, numer alarmowy 112
Zestaw czynności podejmowanych natychmiast po wypadku, zanim przybędzie pogotowie: zabezpieczenie miejsca, wezwanie pomocy i udzielenie poszkodowanym niezbędnego wsparcia, w tym resuscytacji, jeśli nie oddychają.
- resuscytacja
- Related: pierwsza pomoc, numer alarmowy 112
Rytmiczne uciskanie klatki piersiowej, a u dorosłych także oddechy ratownicze, stosowane u osoby nieprzytomnej, która nie oddycha prawidłowo. Uciski wykonuje się z częstotliwością około 100–120 na minutę.
- numer alarmowy 112
- Related: pierwsza pomoc, wypadek drogowy
Bezpłatny numer służący do wezwania pogotowia, straży pożarnej lub policji w sytuacji zagrożenia życia lub bezpieczeństwa. Podczas zgłoszenia należy podać miejsce zdarzenia, liczbę poszkodowanych i rodzaj zagrożenia.
- wypadek drogowy
- Related: pierwsza pomoc, numer alarmowy 112
Zdarzenie w ruchu drogowym, w którym doszło do obrażeń ciała lub śmierci uczestnika. Kierujący ma obowiązek zatrzymać się, zabezpieczyć miejsce, udzielić pomocy i wezwać służby, a ucieczka jest przestępstwem.
- punkty karne
- Related: mandat, prawo jazdy
Punkty przyznawane kierującemu za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ewidencjonowane w systemie. Po przekroczeniu limitu kierujący kierowany jest na ponowny egzamin; punkty wygasają po określonym czasie bez nowych naruszeń.
- prawo jazdy
- Related: dowód rejestracyjny, punkty karne
Dokument uprawniający do kierowania pojazdem określonej kategorii, wydawany po zdaniu egzaminu państwowego. Należy mieć je przy sobie podczas jazdy i okazywać na żądanie uprawnionego organu.
- dowód rejestracyjny
- Related: prawo jazdy, dopuszczalna masa całkowita
Dokument potwierdzający rejestrację pojazdu i zawierający jego dane techniczne, w tym dopuszczalną masę i liczbę miejsc. Kierujący powinien mieć go przy sobie i okazywać podczas kontroli drogowej.
- mandat
- Related: punkty karne, ograniczenie prędkości
Kara pieniężna nakładana przez uprawniony organ, np. policję, za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wysokość mandatu zależy od rodzaju wykroczenia, a przy recydywie może zostać podwojona.
- ekonomiczna jazda
- Related: ciśnienie w oponach, prędkość bezpieczna
Styl prowadzenia ograniczający zużycie paliwa i emisję spalin: płynne przyspieszanie, wczesne zmiany biegów, przewidywanie sytuacji i unikanie zbędnego hamowania. Zmniejsza też zużycie hamulców i opon.
- recykling opon
- Related: bieżnik opony, ekonomiczna jazda
Ponowne wykorzystanie zużytych opon jako surowca, np. do produkcji granulatu lub nawierzchni. Zużyte opony są odpadem wymagającym właściwego przekazania, a ich porzucanie w lesie lub przy drodze jest nielegalne.