Poland Category C Theory Test study materials
Poland Category C Theory Test study resources

Poland Category C Theory Test key terms

Poland Category C Theory Test · Get comfortable with the vocabulary.

pierwszeństwo przejazdu

Prawo do przejechania skrzyżowania lub innego miejsca przed innym pojazdem, pieszym lub rowerzystą. Ustala się je na podstawie znaków, sygnałów świetlnych, a gdy ich brak - reguły prawej ręki.

Related: reguła prawej ręki, skrzyżowanie równorzędne, sygnały świetlne
reguła prawej ręki

Zasada obowiązująca na skrzyżowaniu równorzędnym: kierujący ustępuje pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. Nie dotyczy pojazdów szynowych ani sytuacji, gdy pierwszeństwo regulują znaki lub sygnały.

Related: skrzyżowanie równorzędne, pierwszeństwo przejazdu
skrzyżowanie równorzędne

Skrzyżowanie dróg, na którym żaden kierunek nie ma pierwszeństwa wynikającego ze znaków lub sygnałów. Obowiązuje na nim reguła prawej ręki, a kierujący musi zachować szczególną ostrożność.

Related: reguła prawej ręki, pierwszeństwo przejazdu
sygnały świetlne

Sygnały nadawane przez sygnalizator: zielony pozwala na wjazd, żółty ostrzega o zmianie i zakazuje wjazdu za sygnalizator, czerwony zakazuje wjazdu. Sygnał żółty migający oznacza obowiązek ustąpienia pierwszeństwa.

Related: pierwszeństwo przejazdu, sygnalizator kierunkowy
sygnalizator kierunkowy

Sygnalizator w kształcie strzałki wskazujący kierunek ruchu, którego dotyczy nadawany sygnał. Zielona strzałka zezwala na jazdę tylko w wskazanym kierunku, o ile nie zablokuje to skrzyżowania.

Related: sygnały świetlne
znak zakazu

Znak drogowy z grupy znaków zakazu, który wprowadza konkretny zakaz, np. zakaz wjazdu, zakaz wyprzedzania lub ograniczenie prędkości. Obowiązuje od miejsca ustawienia do końca obowiązywania wskazanego znakiem lub przepisem.

Related: ograniczenie prędkości, znak nakazu
znak nakazu

Znak drogowy nakazujący określone zachowanie, np. jazdę w wskazanym kierunku, minimalną prędkość lub obowiązek użycia pasa. Kierujący musi dostosować się do nakazu od miejsca ustawienia znaku.

Related: znak zakazu, pas ruchu
ograniczenie prędkości

Maksymalna dopuszczalna prędkość pojazdu na danym odcinku drogi, określona znakiem lub przepisem. W Polsce w obszarze zabudowanym wynosi zwykle 50 km/h, poza nim 90 km/h, a na autostradzie 140 km/h.

Related: prędkość bezpieczna, znak zakazu
pas ruchu

Wydzielona część jezdni przeznaczona do ruchu jednego rzędu pojazdów. Kierujący powinien zajmować pas zgodny z kierunkiem jazdy i zmieniać go tylko po upewnieniu się, że jest to bezpieczne.

Related: zmiana pasa ruchu, znak nakazu
zmiana pasa ruchu

Manewr polegający na przejściu pojazdem na sąsiedni pas jezdni. Wymaga uprzedniego zasygnalizowania kierunkowskazem, sprawdzenia lusterek i martwego pola oraz ustąpienia pierwszeństwa pojazdom już jadącym tym pasem.

Related: pas ruchu, martwe pole
wyprzedzanie

Manewr polegający na przejechaniu obok pojazdu jadącego w tym samym kierunku. Dozwolone tylko przy dobrej widoczności, na odcinkach, gdzie nie jest zabronione, i po upewnieniu się, że nie utrudni to ruchu innym.

Related: zakaz wyprzedzania, martwe pole
zakaz wyprzedzania

Zakaz przejeżdżania obok pojazdu jadącego w tym samym kierunku, wprowadzony znakiem lub przepisem, np. na skrzyżowaniu, przejściu dla pieszych czy w tunelu. Nie dotyczy wyprzedzania pojazdu jednośladowego.

Related: wyprzedzanie
przejście dla pieszych

Miejsce na jezdni oznaczone znakami i pasami, przeznaczone do przechodzenia pieszych. Kierujący musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu lub wchodzącemu na nie.

Related: pierwszeństwo przejazdu
prędkość bezpieczna

Prędkość, przy której kierujący panuje nad pojazdem i może zatrzymać się przed przeszkodą, którą dostrzegł. Zależy od warunków drogowych, widoczności, stanu nawierzchni i natężenia ruchu, nie tylko od ograniczenia.

Related: droga hamowania, ograniczenie prędkości
droga hamowania

Odległość, jaką pokonuje pojazd od rozpoczęcia hamowania do zatrzymania. Rośnie z kwadratem prędkości, więc dwukrotny wzrost prędkości wydłuża ją około czterokrotnie, zwłaszcza na mokrej nawierzchni.

Related: prędkość bezpieczna, przyczepność
przyczepność

Zdolność opony do przenoszenia sił między kołem a nawierzchnią bez poślizgu. Zależy od rodzaju i stanu opony, nawierzchni, obciążenia oraz temperatury; spada na mokrej, oblodzonej lub zaolejonej jezdni.

Related: droga hamowania, aquaplaning
aquaplaning

Zjawisko utraty kontaktu opony z jezdnią na skutek warstwy wody, która nie zostaje odprowadzona przez bieżnik. Pojazd staje się niekierowalny; należy wtedy zdjąć nogę z gazu i nie hamować gwałtownie.

Related: przyczepność, droga hamowania
martwe pole

Obszar wokół pojazdu niewidoczny w lusterkach ani bezpośrednio przez kierującego. Przed zmianą pasa lub skrętem trzeba sprawdzić je obrotem głowy, szczególnie przy pojazdach ciężarowych i autobusach.

Related: zmiana pasa ruchu, wyprzedzanie
zmęczenie kierowcy

Obniżenie koncentracji i wydłużenie czasu reakcji spowodowane długą jazdą, brakiem snu lub porą dnia. Objawy to ziewanie, pieczenie oczu i trudność w utrzymaniu toru jazdy; wymagają przerwy, nie kawy.

Related: czas reakcji, jazda nocą
czas reakcji

Czas od dostrzeżenia zagrożenia do rozpoczęcia działania przez kierującego, zwykle około jednej sekundy. Wydłuża się przy zmęczeniu, alkoholu, rozproszeniu uwagi i złej widoczności, zwiększając drogę zatrzymania.

Related: zmęczenie kierowcy, droga hamowania
droga zatrzymania

Suma drogi przebytej w czasie reakcji kierującego i drogi hamowania. To rzeczywista odległość, po której pojazd zatrzyma się od momentu dostrzeżenia przeszkody, dlatego trzeba zachować odstęp.

Related: czas reakcji, droga hamowania
odstęp między pojazdami

Odległość dzieląca pojazd od pojazdu jadącego przed nim. Powinna pozwalać na zatrzymanie się w razie nagłego hamowania poprzednika; przy prędkości 100 km/h to co najmniej połowa prędkości w metrach.

Related: droga zatrzymania, prędkość bezpieczna
układ hamulcowy

Zespół elementów służących do zmniejszania prędkości i zatrzymywania pojazdu, obejmujący tarcze lub bębny, klocki, przewody i płyn hamulcowy. Jego sprawność trzeba kontrolować, a usterki natychmiast usuwać.

Related: ABS, płyn hamulcowy
ABS

System zapobiegający blokowaniu kół podczas hamowania, który pozwala zachować kierowalność pojazdu. Na śliskiej nawierzchni skraca drogę hamowania, ale nie zwalnia z obowiązku dostosowania prędkości do warunków.

Related: układ hamulcowy, przyczepność
płyn hamulcowy

Ciecz przenosząca nacisk z pedału hamulca do układu wykonawczego. Pochłania wilgoć z powietrza, więc wymaga wymiany co około dwa lata; zużyty płyn obniża temperaturę wrzenia i pogarsza skuteczność hamowania.

Related: układ hamulcowy
bieżnik opony

Część opony stykająca się z jezdnią, której rowki odprowadzają wodę. Minimalna głębokość bieżnika w Polsce wynosi 1,6 mm dla samochodu osobowego, ale na mokrej drodze bezpieczniej jest mieć znacznie więcej.

Related: aquaplaning, przyczepność
ciśnienie w oponach

Wartość ciśnienia powietrza w oponie zalecana przez producenta pojazdu. Zbyt niskie ciśnienie zwiększa zużycie paliwa i opony oraz pogarsza prowadzenie, a zbyt wysokie zmniejsza przyczepność i komfort.

Related: bieżnik opony, ekonomiczna jazda
oświetlenie pojazdu

Zespół lamp i sygnałów zapewniających widoczność pojazdu oraz widzenie drogi. Światła mijania muszą być włączone w nocy i w warunkach ograniczonej widoczności, a światła drogowe gasi się przy zbliżaniu do innych pojazdów.

Related: jazda nocą, widoczność
jazda nocą

Prowadzenie pojazdu po zmroku, gdy widoczność ogranicza się do zasięgu świateł. Wymaga zmniejszenia prędkości, większego odstępu i szczególnej ostrożności wobec pieszych, zwierząt i pojazdów bez oświetlenia.

Related: oświetlenie pojazdu, widoczność
widoczność

Odległość, na jaką kierujący wyraźnie dostrzega drogę, przeszkody i innych uczestników ruchu. Ograniczają ją mgła, opady, noc i zakręty; przy jej spadku należy zwolnić i zwiększyć odstęp.

Related: jazda nocą, prędkość bezpieczna
gołoledź

Warstwa lodu na jezdni powstała z zamarzającej mgły, mżawki lub deszczu. Znacznie wydłuża drogę hamowania i uniemożliwia precyzyjne kierowanie, dlatego wymaga jazdy bardzo wolno i bez gwałtownych ruchów kierownicą.

Related: przyczepność, droga hamowania
dopuszczalna masa całkowita

Maksymalna masa pojazdu wraz z ładunkiem, pasażerami i kierującym, określona w dowodzie rejestracyjnym. Przekroczenie jej jest niedozwolone i pogarsza prowadzenie, hamowanie oraz stan opon.

Related: ładunek, nacisk na oś
nacisk na oś

Masa przypadająca na pojedynczą oś pojazdu, liczona wraz z ładunkiem. Jest ograniczona przepisami i nośnością drogi; jej przekroczenie grozi mandatem oraz uszkodzeniem zawieszenia i nawierzchni.

Related: dopuszczalna masa całkowita, ładunek
ładunek

Rzeczy przewożone pojazdem, które muszą być rozmieszczone i zabezpieczone tak, aby nie zmieniały stateczności pojazdu, nie zasłaniały świateł i tablic oraz nie stwarzały zagrożenia dla innych.

Related: dopuszczalna masa całkowita, zabezpieczenie ładunku
zabezpieczenie ładunku

Sposób unieruchomienia przewożonych rzeczy za pomocą pasów, siatek lub klinów, aby nie przesunęły się podczas jazdy i hamowania. Ładunek nie może wystawać w sposób stwarzający zagrożenie ani zasłaniać pola widzenia.

Related: ładunek, nacisk na oś
pierwsza pomoc

Zestaw czynności podejmowanych natychmiast po wypadku, zanim przybędzie pogotowie: zabezpieczenie miejsca, wezwanie pomocy i udzielenie poszkodowanym niezbędnego wsparcia, w tym resuscytacji, jeśli nie oddychają.

Related: resuscytacja, numer alarmowy 112
resuscytacja

Rytmiczne uciskanie klatki piersiowej, a u dorosłych także oddechy ratownicze, stosowane u osoby nieprzytomnej, która nie oddycha prawidłowo. Uciski wykonuje się z częstotliwością około 100–120 na minutę.

Related: pierwsza pomoc, numer alarmowy 112
numer alarmowy 112

Bezpłatny numer służący do wezwania pogotowia, straży pożarnej lub policji w sytuacji zagrożenia życia lub bezpieczeństwa. Podczas zgłoszenia należy podać miejsce zdarzenia, liczbę poszkodowanych i rodzaj zagrożenia.

Related: pierwsza pomoc, wypadek drogowy
wypadek drogowy

Zdarzenie w ruchu drogowym, w którym doszło do obrażeń ciała lub śmierci uczestnika. Kierujący ma obowiązek zatrzymać się, zabezpieczyć miejsce, udzielić pomocy i wezwać służby, a ucieczka jest przestępstwem.

Related: pierwsza pomoc, numer alarmowy 112
punkty karne

Punkty przyznawane kierującemu za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ewidencjonowane w systemie. Po przekroczeniu limitu kierujący kierowany jest na ponowny egzamin; punkty wygasają po określonym czasie bez nowych naruszeń.

Related: mandat, prawo jazdy
prawo jazdy

Dokument uprawniający do kierowania pojazdem określonej kategorii, wydawany po zdaniu egzaminu państwowego. Należy mieć je przy sobie podczas jazdy i okazywać na żądanie uprawnionego organu.

Related: dowód rejestracyjny, punkty karne
dowód rejestracyjny

Dokument potwierdzający rejestrację pojazdu i zawierający jego dane techniczne, w tym dopuszczalną masę i liczbę miejsc. Kierujący powinien mieć go przy sobie i okazywać podczas kontroli drogowej.

Related: prawo jazdy, dopuszczalna masa całkowita
mandat

Kara pieniężna nakładana przez uprawniony organ, np. policję, za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wysokość mandatu zależy od rodzaju wykroczenia, a przy recydywie może zostać podwojona.

Related: punkty karne, ograniczenie prędkości
ekonomiczna jazda

Styl prowadzenia ograniczający zużycie paliwa i emisję spalin: płynne przyspieszanie, wczesne zmiany biegów, przewidywanie sytuacji i unikanie zbędnego hamowania. Zmniejsza też zużycie hamulców i opon.

Related: ciśnienie w oponach, prędkość bezpieczna
recykling opon

Ponowne wykorzystanie zużytych opon jako surowca, np. do produkcji granulatu lub nawierzchni. Zużyte opony są odpadem wymagającym właściwego przekazania, a ich porzucanie w lesie lub przy drodze jest nielegalne.

Related: bieżnik opony, ekonomiczna jazda