Utrata ciśnienia w hamulcach pneumatycznych na zjeździe
Jedziesz 18-tonową ciężarówką z ładunkiem 9 t po górskiej drodze. Przed tobą zjazd o nachyleniu 6% i długości 2 km. Na początku zjazdu ciśnienie w układzie pneumatycznym wynosi 8 bar. Po około 800 m, podczas ciągłego hamowania pedałem, ciśnienie spada do 5,5 bar, zapala się czerwona kontrolka i słychać brzęczyk. Hamulce zaczynają słabnąć, a zapach spalenizny nasila się. Prędkość wynosi około 60 km/h. Z przodu, za zakrętem, widzisz miejsce do zatrzymania. Nie masz retardera, ale możesz użyć hamulca silnikowego. Na poboczu nie ma bariery, a ruch z tyłu jest niewielki. Zastanawiasz się, co się dzieje i czy możesz dojechać do końca zjazdu.
1. Wyjaśnij, dlaczego ciśnienie spadło i dlaczego hamulce słabną. Wskaż dwa niezależne zjawiska.
Read the worked answer
Pierwsze to ubytek powietrza: przy ciągłym hamowaniu układ zużywa powietrze, a jeśli sprężarka nie nadąża lub jest nieszczelność, ciśnienie spada z 8 do 5,5 bar. Drugie to fading hamulców: ciągłe hamowanie rozgrzewa bębny lub tarcze i okładziny, współczynnik tarcia spada, pedał robi się miękki, a droga hamowania rośnie. Zapach spalenizny potwierdza przegrzanie. Oba zjawiska nakładają się: masz mniej powietrza i mniejsze tarcie. Nie wolno tego ignorować.
2. Jak prawidłowo zjeżdżać takim pojazdem? Podaj kolejność działań.
Read the worked answer
Przed zjazdem zmniejsz prędkość i wybierz niższy bieg, na przykład 3. lub 2., aby hamulce silnika przejęły część pracy. Używaj hamulca nożnego krótko i mocniej, a potem zwalniaj, zamiast trzymać pedał lekko przez długi czas. Obserwuj ciśnienie i temperaturę. Przy 5,5 bar i brzęczyku zjedź na najbliższe bezpieczne miejsce, zatrzymaj się, zaciągnij hamulec postojowy, ostudź hamulce i sprawdź układ. Nie dojeżdżaj do końca zjazdu na siłę.
3. Co się stanie, jeśli ciśnienie spadnie do około 4,5 bar, i jak zareagujesz?
Read the worked answer
Przy około 4,5 bar zaczynają samoczynnie działać sprężyny hamulców postojowych; pojazd może gwałtownie wyhamować, a koła zablokować. Jeśli to nastąpi w zakręcie, ryzyko poślizgu i przewrócenia jest duże. Dlatego już przy 5,5 bar należy szukać miejsca do zatrzymania, a nie czekać. Jeśli hamulce same zadziałają, mocno trzymaj kierownicę, nie kontruj gwałtownie, staraj się zatrzymać na prostym odcinku i włącz światła awaryjne. Po zatrzymaniu zabezpiecz pojazd i wezwij pomoc techniczną.