Afghanistan Grade 12 Graduation key terms

معادله‌ای جبری که بزرگ‌ترین توان متغیر در آن دو است، مانند ax² + bx + c = 0. حل آن معمولاً با تجزیه، کامل کردن مربع یا فرمول عمومی انجام می‌شود.

کمیتی به صورت b² − 4ac در معادلهٔ درجه دوم که تعداد و نوع ریشه‌ها را نشان می‌دهد: مثبت دو ریشهٔ حقیقی، صفر یک ریشهٔ مضاعف، منفی بدون ریشهٔ حقیقی.

رابطه‌ای که ریشه‌های معادلهٔ ax² + bx + c = 0 را با قرار دادن ضرایب در آن به دست می‌دهد: x برابر است با منفی b به اضافه یا منهای جذر دلتا، تقسیم بر دو a.

رابطه‌ای که به هر عضو یک مجموعه دقیقاً یک عضو از مجموعهٔ دیگر نسبت می‌دهد. نمودار آن از آزمون خط عمودی پیروی می‌کند.

دامنه مجموعهٔ همهٔ مقادیر ورودی مجاز یک تابع است و برد مجموعهٔ همهٔ مقادیر خروجی که تابع تولید می‌کند.

در هر مثلث قائم‌الزاویه، مربع وتر برابر مجموع مربع‌های دو ضلع دیگر است. این رابطه برای محاسبهٔ طول اضلاع و فاصله‌ها به کار می‌رود.

نسبت‌های میان اضلاع مثلث قائم‌الزاویه مانند سینوس، کسینوس و تانژانت که برای محاسبهٔ زاویه‌ها و طول‌ها در مثلث‌ها استفاده می‌شوند.

تابعی مانند سینوس یا کسینوس که به هر زاویه یک مقدار عددی نسبت می‌دهد و در توصیف پدیده‌های تکراری مانند موج و حرکت دوره‌ای کاربرد دارد.

معیار عددی بین صفر و یک برای اندازه‌گیری امکان وقوع یک پیشامد. صفر به معنای عدم امکان و یک به معنای وقوع قطعی است.

میانگین مقدار متوسط داده‌هاست و انحراف معیار میزان پراکندگی داده‌ها را حول میانگین نشان می‌دهد؛ انحراف معیار بزرگ‌تر یعنی داده‌های پراکنده‌تر.

معیار نرخ تغییر یک تابع نسبت به متغیر آن؛ از نظر هندسی شیب خط مماس بر نمودار تابع در یک نقطه را نشان می‌دهد.

مقداری که یک تابع یا دنباله هنگام نزدیک شدن متغیر به یک نقطه به آن نزدیک می‌شود، حتی اگر تابع در آن نقطه تعریف نشده باشد.

آرایه‌ای ادبی که در آن واژه‌ای به جای واژه‌ای دیگر به کار می‌رود به دلیل شباهت میان دو چیز، بدون آوردن کلمهٔ تشبیه مانند «مثل» یا «مانند».

مانند کردن دو چیز با استفاده از واژه‌های پیوند مانند «مثل»، «مانند» یا «همچون»؛ ارکان آن مشبه، مشبه‌به، ادات تشبیه و وجه شبه است.

بیان مقصود با عبارتی که معنای ظاهری آن مقصود نیست و شنونده با درک معنای دور آن به مقصود می‌رسد، مانند «دست و پا کردن».

در شعر فارسی، بیت واحدی است که از دو مصراع تشکیل شده است؛ مصراع نخست را صدر و مصراع دوم را عجز می‌نامند.

وزن نظم آهنگین و تکرار منظم هجاهای کوتاه و بلند در شعر است و قافیه واژه‌های هم‌آهنگی است که در پایان مصراع‌های مشخص تکرار می‌شوند.

شکل و ساختار بیرونی شعر مانند غزل، قصیده، مثنوی، رباعی و قطعه که تعداد بیت‌ها و ترتیب قافیه را مشخص می‌کند.

فعل واژه‌ای است که انجام کار یا وقوع حالت را در زمان معین نشان می‌دهد؛ زمان فعل می‌تواند گذشته، حال یا آینده باشد.

فاعل کسی یا چیزی است که کار را انجام می‌دهد و مفعول کسی یا چیزی است که کار بر او واقع می‌شود؛ شناسایی آن‌ها برای درست نوشتن جمله ضروری است.

جمله مجموعه‌ای از واژه‌هاست که معنای کامل دارد و معمولاً از نهاد و گزاره تشکیل می‌شود؛ اجزای آن باید از نظر دستوری با هم هماهنگ باشند.

املا رعایت درست نوشتن واژه‌ها بر پایهٔ قاعده‌های خط است و نقطه‌گذاری به کار بردن نشانه‌هایی مانند ویرگول و نقطه برای روشن ساختن معنا و مرز جمله‌هاست.

مجموعهٔ نشانه‌های نوشتاری زبان پشتو که شامل حروف عربی با افزودن حروف ویژهٔ پشتو مانند ځ، څ، ږ و ښ است و برای نوشتن واژه‌های پشتو به کار می‌رود.

صرف به تغییر شکل واژه و ساخت واژه‌های جدید می‌پردازد و نحو به چگونگی چیدن واژه‌ها در جمله و رابطهٔ دستوری میان آن‌ها می‌پردازد.

میراث ادبی زبان پشتو شامل شعر و نثر که با قالب‌هایی مانند غزل و چاربیتی و با مضامین حماسی، عاشقانه و عرفانی شناخته می‌شود.

پنج پایهٔ عملی دین اسلام: شهادتین، نماز، روزه، زکات و حج که انجام آن‌ها بر مسلمان بالغ و توانا واجب است.

توحید باور به یگانگی خداوند است و ایمان پذیرش قلبی و زبانی و عملی این باور همراه با اعتقاد به پیامبران، فرشتگان، کتاب‌ها، روز قیامت و قدر است.

فقه دانش استنباط احکام عملی دین از منابع آن است و احکام دستورهای عملی مانند واجب، حرام، مستحب، مکروه و مباح را در بر می‌گیرد.

شتاب یک جسم با نیروی خالص وارد بر آن نسبت مستقیم و با جرم آن نسبت وارونه دارد؛ رابطهٔ آن F = ma است.

نیرو عامل تغییر حالت حرکت یا شکل جسم است و حرکت تغییر موقعیت جسم نسبت به زمان و نسبت به یک نقطهٔ مرجع است.

انرژی توانایی انجام کار است و قانون پایستگی می‌گوید انرژی نه از بین می‌رود و نه از هیچ پدید می‌آید، بلکه تنها از شکلی به شکل دیگر تبدیل می‌شود.

اتم کوچک‌ترین واحد یک عنصر است که ویژگی‌های شیمیایی آن را حفظ می‌کند و عنصر ماده‌ای است که همهٔ اتم‌های آن عدد اتمی یکسان دارند.

جدولی که عنصرها را بر پایهٔ عدد اتمی و آرایش الکترونی در دوره‌ها و گروه‌ها می‌چیند و روند ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی آن‌ها را نشان می‌دهد.

نیروی جاذبه‌ای که اتم‌ها را به هم می‌پیوندد و از طریق دادن، گرفتن یا هم‌رسانی الکترون‌ها شکل می‌گیرد و خواص مادهٔ حاصل را تعیین می‌کند.

سلول کوچک‌ترین واحد زندهٔ بدن است و اندامک‌ها ساختارهای تخصص‌یافتهٔ درون سلول مانند هسته و میتوکندری هستند که وظایف ویژه انجام می‌دهند.

ژن بخشی از DNA است که اطلاعات ساخت یک صفت را در خود دارد و وراثت انتقال این اطلاعات از والدین به فرزندان است.

فتوسنتز فرایندی است که گیاه با نور خورشید از آب و کربن‌دی‌اکسید مواد غذایی می‌سازد و تنفس فرایندی است که سلول با شکستن مواد غذایی انرژی آزاد می‌کند.

رشتهٔ نبردهای مردم افغانستان در سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم برای رهایی از نفوذ و سلطهٔ بریتانیا که سرانجام به استقلال کشور انجامید.

رویدادهای سیاسی و اجتماعی افغانستان از آغاز سدهٔ بیستم تا امروز، از جمله اصلاحات، کودتاها، جنگ‌ها و تلاش‌های صلح و بازسازی.

ویژگی‌های طبیعی کشور مانند کوه‌های هندوکش، رودخانه‌ها، دره‌ها، اقلیم خشک و موقعیت محصور در خشکی که بر زندگی مردم اثر می‌گذارد.

شکل فعل که نشان می‌دهد کار در گذشته، حال یا آینده رخ می‌دهد؛ شناخت آن برای درست ساختن جمله در زبان انگلیسی ضروری است.

توانایی شناخت معنی واژه‌ها و فهمیدن پیام یک متن انگلیسی با یافتن ایدهٔ اصلی و جزئیات و استنباط معنی از بافت جمله.

حقوق امتیازهایی است که قانون برای هر شهروند تضمین می‌کند و وظایف تکالیفی است که هر شهروند در برابر جامعه و کشور بر عهده دارد.

دولت نهادی است که امور عمومی کشور را اداره می‌کند و قانون اساسی عالی‌ترین سند حقوقی است که ساختار دولت و حقوق بنیادی شهروندان را تعیین می‌کند.

آثار مادی مانند بناها و صنایع دستی و آثار معنوی مانند زبان، آداب و آیین‌ها که از نسل‌های گذشته به ما رسیده و نشان‌دهندهٔ هویت ملی است.