Javne finansije i budžetski sistem
Osnovni pojmovi
Javne finansije obuhvataju prikupljanje i trošenje javnih sredstava. Budžet je osnovni finansijski plan države koji sadrži prihode i rashode za budžetsku godinu. Kandidat mora razumjeti budžetski proces: pripremu, usvajanje, izvršenje i kontrolu, te ulogu trezora i računovodstva.
Ključni koncepti
Načela budžeta (jedinstvo, tačnost, transparentnost, ravnoteža), budžetska klasifikacija, vrste prihoda i rashoda, budžetska rezerva, interna i eksterna revizija, te odgovornost za zakonito trošenje. Treba znati razliku između budžetskog i vanbudžetskog fonda, kao i pojam fiskalne discipline.
Zamke u pitanjima
Tipične zamke: brkanje budžetske godine i kalendarske godine; pretpostavka da se sredstva mogu preusmjeravati bez odobrenja; nerazlikovanje tekućih i kapitalnih rashoda; te pogrešno shvatanje da revizija zamjenjuje odgovornost rukovodioca. Pitanja često provjeravaju ko odobrava preraspodjelu sredstava i šta je namjensko trošenje.
Radno pravilo
Kod pitanja o trošenju: provjeri (1) da li je rashod predviđen budžetom, (2) da li postoji pravni osnov i ugovor, (3) da li je odobrenje dao ovlašteni rukovodilac, (4) da li je evidentiran. Primjer: neplanirani rashod može se pokriti iz budžetske rezerve samo pod zakonom propisanim uslovima i uz odgovarajuće odobrenje; u suprotnom je riječ o nezakonitom trošenju.