Azərbaycan dili: Rəsmi üslubda işgüzar məktubun redaktəsi
Əcnəbi doktorant Azərbaycan dilində rəsmi məktub yazır. Qaralama belədir: «Salam, professor. Mən sizinlə danışmaq istəyirəm. Mənim işim yaxşı getmir. Zəhmət olmasa tez cavab verin.» Məktub universitetin elmi katibinə göndəriləcək, mövzu isə dissertasiya mövzusunun dəyişdirilməsi ilə bağlı rəsmi müraciətdir. İmtahan tələbi: rəsmi üslub, müraciət forması, konkret xahiş və nəzakətli ton. Namizədin 15 dəqiqəsi var və məktub 90 sözdən çox olmamalıdır. O, «Salam» və «tez cavab verin» ifadələrinin uyğun olmadığını bilir, lakin rəsmi müraciət formulunu və xahişin necə yumşaldılacağını dəqiq xatırlamır.
1. Qaralamadakı üç əsas üslub problemini konkret ifadələrlə göstərin və hər birinin niyə rəsmi məktuba uyğun olmadığını izah edin.
Read the worked answer
Birinci problem «Salam» müraciətidir: rəsmi yazışmada bu, qeyri-formal səviyyə yaradır və vəzifəli şəxsə müraciət formasını əvəz etmir; adətən «Hörmətli professor» və ya «Hörmətli elmi katib» kimi müraciət tələb olunur. İkinci problem «Mənim işim yaxşı getmir» ifadəsidir: bu, gündəlik danışıq üslubudur və konkret mövzunu göstərmir; rəsmi məktubda problem dəqiq adlandırılmalıdır, məsələn «dissertasiya mövzusunun dəyişdirilməsi zərurəti». Üçüncü problem «Zəhmət olmasa tez cavab verin» ifadəsidir: «tez» sözü tələbkarlıq çaları verir və nəzakətli xahişi əmrlə əvəz edir; rəsmi üslubda vaxt məhdudiyyəti əsaslandırılmalı, xahiş isə yumşaq formada bildirilməlidir. Bu üç nöqtə imtahan tələbləri ilə birbaşa üst-üstə düşür.
2. Məktubu 90 sözdən çox olmayaraq yenidən yazın və istifadə etdiyiniz iki nəzakət strategiyasını əsaslandırın.
Read the worked answer
Yenidən yazılmış variant: «Hörmətli elmi katib, dissertasiya mövzumun dəyişdirilməsi ilə bağlı sizə müraciət edirəm. Hazırkı mövzu üzrə ilkin tədqiqat nəticələri göstərir ki, seçilmiş istiqamət elmi yenilik baxımından kifayət qədər əsaslandırılmamışdır. Bu səbəbdən mövzunun dəqiqləşdirilməsini xahiş edirəm. Müvafiq sənədləri və elmi rəhbərin rəyini əlavə edirəm. Məsələnin növbəti iclasda müzakirəsinə imkan yaradılmasını xahiş edirəm. Əvvəlcədən təşəkkür edirəm. Hörmətlə, [ad].» Nəzakət strategiyaları: birinci, xahiş «xahiş edirəm» feli ilə yumşaldılıb və əsaslandırma ilə əlaqələndirilib, beləliklə tələb tonu aradan qalxır. İkinci, vaxt tələbi «növbəti iclasda» kimi neytral ifadə ilə verilib; bu, «tez» sözünün təcili tələb çalarını əvəz edir və qərarı qəbul edənin səlahiyyətinə buraxır.