De nalatenschap met een buitenlandse trust en een schenking onder voorbehoud
De heer De Vries (Nederlands inwoner) overlijdt in 2024. Hij heeft bij testament een trust opgericht naar het recht van Jersey, waarin zijn twee kinderen begunstigden zijn. De trust bezit een bankrekening van € 500.000 en een villa in Frankrijk van € 800.000. Daarnaast heeft De Vries in 2022 een schenking gedaan van € 100.000 aan zijn dochter, onder de voorwaarde dat de schenking pas definitief zou worden bij zijn overlijden. De dochter heeft het bedrag in 2022 ontvangen en gebruikt. De kinderen vragen zich af welke erfbelasting en schenkbelasting in Nederland verschuldigd is, en of het verdrag met Frankrijk de heffing over de villa beperkt.
1. Hoe wordt de trust behandeld voor de Nederlandse erfbelasting, en welke gevolgen heeft de schenking onder voorbehoud?
Read the worked answer
De trust is naar Nederlands recht geen zelfstandig belastingplichtige voor de erfbelasting. Beslissend is of de trust als transparant wordt aangemerkt: als de begunstigden een onvoorwaardelijk recht hebben op de trustactiva, worden die activa aan hen toegerekend. Bij een discretionaire trust, waarbij de trustee naar eigen inzicht kan uitkeren, is dat niet zonder meer het geval; dan kan de trust als afzonderlijk vermogen worden behandeld en kan de erfbelasting pas bij uitkering aan de begunstigden aan de orde zijn. De inspecteur zal kijken naar de trustakte: zijn de rechten van de kinderen onvoorwaardelijk, dan vallen de activa in de nalatenschap en worden zij belast tegen het tarief voor verkrijging door kinderen (met de vrijstelling en het tarief van 2024). Is de trust discretionair, dan is de heffing complexer en kan een fictieve verkrijging of een aanmerkelijk belang aan de orde zijn. De bankrekening van € 500.000 valt in beginsel in de nalatenschap als de trust transparant is; anders moet worden beoordeeld of sprake is van een schenking onder voorbehoud.
De schenking van € 100.000 onder voorbehoud is een schenking waarvan de uitvoering afhankelijk is gesteld van het overlijden. Naar Nederlands recht wordt een dergelijke schenking behandeld als een schenking die pas bij overlijden wordt uitgevoerd, waardoor zij in de erfbelasting kan worden betrokken als een fictieve verkrijging. De dochter heeft het bedrag al ontvangen, maar de voorwaarde maakt dat de schenking pas definitief wordt bij overlijden. Dat betekent dat de schenkbelasting van 2022 mogelijk moet worden herzien en dat het bedrag in de erfbelasting wordt betrokken. Er kan ook sprake zijn van dubbele heffing; dan moet worden bezien of een vermindering of teruggaaf mogelijk is. Advies: leg de trustakte en de schenkingsakte voor aan de inspecteur en beoordeel de toerekening en de termijnen.
2. Welke rol speelt het belastingverdrag met Frankrijk bij de villa van € 800.000, en hoe voorkomt Nederland dubbele heffing?
Read the worked answer
Voor onroerende zaken geldt in vrijwel alle verdragen dat de situsstaat (Frankrijk) het recht heeft om erfbelasting te heffen over de villa. Het verdrag met Frankrijk volgt in de regel het OESO-model voor nalatenschappen: onroerende zaken worden belast in de staat waar zij zijn gelegen. Dat betekent dat Frankrijk over de villa mag heffen, ook al woont de erflater in Nederland. Nederland mag de villa ook in de grondslag betrekken als de erflater inwoner was, maar moet dubbele heffing voorkomen. Dat gebeurt via een verrekeningsmethode: Nederland verleent een vermindering van erfbelasting voor de in Frankrijk betaalde belasting over de villa, tot het bedrag van de Nederlandse erfbelasting over datzelfde vermogen. De verrekening is dus beperkt tot de Nederlandse heffing over de villa; als Frankrijk meer heft, is het meerdere niet verrekenbaar.
Praktisch: de kinderen moeten de Franse erfbelastingaanslag en de betalingsbewijzen overleggen bij de Nederlandse aangifte. De villa wordt gewaardeerd tegen de waarde in het economische verkeer; let op de waarderingsverschillen tussen beide landen, want die beïnvloeden de verrekeningsruimte. Ook moet worden bezien of de trust de villa houdt: als de trust transparant is, wordt de villa aan de kinderen toegerekend en geldt de verrekening voor hen. Is de trust niet transparant, dan kan de situsstaat de trust als eigenaar aanmerken en ontstaat een mismatch. Advies: vraag tijdig een Franse aangifte aan, dokumenteer de waarde en claim de verrekening binnen de Nederlandse aangiftetermijn.