ITAA Belastingadviseur cheat sheet
ITAA Belastingadviseur · Keep the key ideas within reach.
Inkomstenbelasting
Box 1 (werk en woning): belastbaar inkomen = winst uit onderneming + loon + resultaat overige werkzaamheden + eigenwoninginkomen, verminderd met persoonsgebonden aftrek; tarief kent twee schijven met staffel voor de eerste schijf.
Box 2 (aanmerkelijk belang): reguliere voordelen en vervreemdingsvoordelen belast tegen een vast tarief over de eerste schijf en een hoger tarief daarboven; verlies uit AB alleen verrekenbaar met AB-inkomen.
Box 3 (sparen en beleggen): forfaitair rendement op basis van vermogensmix (banktegoeden, overige bezittingen, schulden) minus heffingsvrij vermogen; rendementspercentage wordt jaarlijks bij wet vastgesteld.
Aanmerkelijk belang bij 5% of meer van het geplaatste kapitaal of winstbewijzen; meegekocht dividend, verkrijgingsprijs en doorschuifregelingen bij overdracht bepalen de latere heffing.
Eigen woning: eigenwoningforfait als bijtelling, aftrekbare rente en kosten in box 1; Hillen-aftrek beperkt renteaftrek bij restschuld na verkoop; bijtellingstarief kent een aftoppingsregel.
Ondernemersfaciliteiten: zelfstandigenaftrek bij urencriterium (1.225 uur), startersaftrek, MKB-winstvrijstelling en investeringsaftrek (KIA, EIA, MIA) verlagen de belastbare winst.
Persoonsgebonden aftrek (o.a. alimentatie, specifieke zorgkosten, giften) wordt eerst in box 1 verrekend, daarna box 3, daarna box 2; onbenut deel schuift door als persoonsgebonden aftrek.
Verliesverrekening: verliezen uit box 1 verrekenbaar met inkomen uit het verleden (3 jaar terug) en de toekomst (9 jaar vooruit); verliezen uit box 2 en 3 kennen eigen termijnen en beperkingen.
Fiscaal partnerschap: keuzevrijheid bij meerderjarige partners met gezamenlijke huishouding; toerekening van gemeenschappelijke inkomensbestanddelen en aftrekposten beïnvloedt tariefvoordeel.
Vennootschapsbelasting
Belastbare winst = fiscale winst op basis van jaarrekeningwinst met fiscale correcties (niet-aftrekbare kosten, deelnemingsvrijstelling, afschrijvingsbeperkingen, voorzieningen).
Tarief kent twee schijven met een verlaagd tarief tot een wettelijke grens; boven de grens geldt het algemene tarief op de gehele winst boven die grens.
Deelnemingsvrijstelling: voordelen uit deelnemingen met 5% of meer aandelenbezit zijn vrijgesteld, mits niet als voorraad gehouden; liquidatieverliesregeling als tegenhanger.
Renteaftrekbeperking: earningsstripping (30% van de EBITDA, met drempel van EUR 1 miljoen) en specifieke regels voor overnameholdings en kunstmatige structuren.
Verliesverrekening: carry-back 1 jaar en carry-forward onbeperkt in tijd, maar met een jaarlijkse verrekeningsgrens van EUR 1 miljoen plus 50% van de winst daarboven.
Fiscale eenheid: moeder en dochter met ten minste 95% bezit kunnen een fiscale eenheid vormen; resultaten worden geconsolideerd en onderlinge transacties geneutraliseerd.
Innovatiebox: kwalificerende winst uit zelfontwikkelde immateriële activa effectief belast tegen een verlaagd tarief, mits wordt voldaan aan nexus- en administratievereisten.
AFM/ATAD-implementatie: beperking van renteaftrek, exitheffing en controlled foreign company-regels zijn in de Wet Vpb verankerd; houd rekening met EU-rechtelijke toetsing.
Voorzieningen en afschrijvingen: afschrijving op gebouwen beperkt tot 100% van de WOZ-waarde; afschrijving op goodwill in beginsel in 5 jaar (10 jaar voor bepaalde immateriële activa).
Omzetbelasting en andere indirecte belastingen
Belastbaar feit: levering van goederen en diensten door een ondernemer binnen het kader van de onderneming tegen vergoeding; plaats van levering en plaats van dienst bepalen de heffingsbevoegdheid.
Tarieven: algemeen tarief 21%, verlaagd tarief 9% voor aangewezen goederen en diensten (o.a. voedingsmiddelen, boeken, personenvervoer), en 0% voor intracommunautaire leveringen en uitvoer.
Vrijstellingen: artikel 11-regelingen (o.a. onderwijs, gezondheidszorg, financiële diensten, onroerend goed) geven geen recht op aftrek van voorbelasting.
Aftrek van voorbelasting: alleen voor zover goederen en diensten worden gebruikt voor belaste prestaties; bij gemengd gebruik geldt een pro-rata op basis van omzetverhoudingen.
Margeregeling: wederverkopers van gebruikte goederen, kunst en verzamelobjecten belasten de winstmarge; geen voorbelasting aftrekbaar op de inkoop.
Ondernemerscompensatie en kleine ondernemersregeling: ontheffing van administratie- en factureringsverplichtingen bij omzet onder de wettelijke drempel.
Intracommunautaire transacties: ICP-opgaaf, verleggingsregeling bij B2B-diensten en verwervingen; controle via VIES-registratie en juiste factuurvermeldingen.
Douanerechten en accijnzen: heffing bij invoer op basis van douanewaarde; accijnzen op alcohol, tabak en energie volgen specifieke wetgeving en tarieven.
Factuurvereisten: naam en adres partijen, btw-identificatienummer, datum, hoeveelheid en omschrijving, maatstaf van heffing, tarief en btw-bedrag; bij verlegging de vermelding 'btw verlegd'.
Loonbelasting en sociale verzekeringen
Loonbelasting wordt geheven via inhouding door de werkgever; de werknemer verrekent ingehouden loonheffing in de inkomstenbelasting.
Loon = alle vergoedingen voor arbeid, inclusief loon in natura, bonussen en aandelen; vrije vergoedingen en verstrekkingen alleen binnen de wettelijke gerichte vrijstellingen en vaste bedragen.
Werkgeversheffing Zvw: werkgever betaalt een inkomensafhankelijke bijdrage over het loon tot het maximumbijdrage-inkomen; werknemer betaalt zelf een deel via de inkomstenbelasting.
Premies werknemersverzekeringen (Aof, Awf, Ufo, WIA, WW) worden door de werkgever betaald; premies volksverzekeringen (AOW, Anw, Wlz) worden bij de werknemer ingehouden tot het premie-inkomensmaximum.
Gebruikelijkloonregeling: directeur-grootaandeelhouder moet ten minste het wettelijk minimum loon als gebruikelijk loon in aanmerking nemen, met afwijkingsmogelijkheden bij aannemelijkheid.
Anoniementarief: maximaal tarief bij ontbreken van een geldig identiteitsbewijs in de loonadministratie; ook bij niet-geverifieerde identiteit geldt het hoogste tarief.
Eindheffingsregelingen: werkgever kan bepaalde loonbestanddelen (o.a. geschenken, personeelsfeesten, aandelenoptierechten) in de eindheffing brengen tegen een vast tarief.
Sociale verzekeringen: verzekeringsplicht afhankelijk van woonplaats en arbeidsverhouding; grensarbeiders vallen onder Verordening 883/2004 met lex loci laboris als hoofdregel.
Aangifte loonheffingen: maandelijkse aangifte, betaling binnen de wettelijke termijn; correcties via suppletieaangifte met verzuimboetes bij te late indiening.
Successie- en schenkbelasting
Successierecht wordt geheven over de verkrijging krachtens erfrecht; schenkbelasting over verkrijgingen bij schenking. Beide vallen onder de Successiewet 1956.
Verkrijgingen van de langstlevende echtgenoot of partner zijn onder voorwaarden volledig vrijgesteld (partnervrijstelling), mits aan de zorg- en samenlevingsvereisten is voldaan.
Kinderen en kleinkinderen: vrijstelling voor kinderen (jaarlijks geïndexeerd bedrag) en aanvullend een verhoogde vrijstelling voor verkrijgingen van ouders bij schenking (jubelton-achtige eenmalige verhoging).
Tariefgroepen: tarief en vrijstelling verschillen naar verwantschap (partner/kinderen, overige bloedverwanten, derden); tarief kent een progressieve structuur.
Waardering: woning op WOZ-waarde met een wettelijke marge; ondernemingsvermogen via voortzettingswaarde met doorschuiffaciliteiten (BOR) bij voortzetting van de onderneming.
Schenking: schenking is een overeenkomst om niet; bij een schenking onder voorbehoud of met lastvrijstelling worden de voorwaarden voor heffing bepaald.
Aangifte en betaling: successierecht binnen de wettelijke termijn na overlijden; schenkbelasting binnen de aangiftetermijn na de schenking; rente en boetes bij te late aangifte.
Internationaal: woonplaatsbeginsel voor successie- en schenkbelasting met evenredige vermindering voor buitenlandse verkrijgingen ter voorkoming van dubbele belasting.
Fictieve verkrijgingen: levensverzekeringen, pensioenen en bepaalde giften binnen 180 dagen voor overlijden worden als erfrechtelijke verkrijging aangemerkt.
Internationaal en Europees belastingrecht
Woonplaats en bron: NL heft op basis van woonplaatsbeginsel en bronbeginsel; verdragen wijzen heffingsrechten toe en voorzien in methoden ter voorkoming van dubbele belasting.
OESO-modelverdrag: vaste inrichting, vaste vertegenwoordiger, onroerend goed, dividenden, interest en royalty's kennen eigen toewijzingsregels en bronheffingsmaxima.
Verdragsvoordelen: subjectieve en objectieve vrijstellingen, limiter-on-benefits en principal-purpose-test beperken oneigenlijk gebruik van verdragen.
EU-recht: vrijheid van vestiging, vrij verkeer van kapitaal en non-discriminatie toetsen nationale regels; arresten van het Hof van Justitie bepalen de uitleg.
Moeder-dochterrichtlijn: deelnemingsvrijstelling en bronheffing op dividenden tussen EU-vennootschappen met ten minste 10% bezit (of 5% bij coöperaties).
Rente- en royaltyrichtlijn: geen bronheffing op rente en royalty's tussen verbonden EU-vennootschappen bij ten minste 25% bezit.
ATAD: renteaftrekbeperking, exitheffing, CFC-regels en hybride mismatches zijn geïmplementeerd; houd rekening met de implementatietermijnen en interpretatieverschillen.
Pillar Two (globaal minimumtarief): 15% effectief tarief voor groepen met omzet boven EUR 750 miljoen; bijheffing via QDMTT, IIR en UTPR.
Arbitrage en geschilbeslechting: EU-arbitrageverdrag en MAP-procedures onder belastingverdragen; wederzijdse overeenstemming en bindende arbitrage als sluitstuk.
Formeel belastingrecht en fiscale procedure
Aangifteplicht en termijn: aangifte binnen de wettelijke termijn; uitstelregeling via uitstelbesluit; niet-tijdige aangifte leidt tot verzuimboete en eventueel ambtshalve aanslag.
Aanslag: definitieve aanslag, voorlopige aanslag en navorderingsaanslag; navordering vereist een nieuw feit of kwade trouw, met uitzondering van de verlengde navorderingstermijn.
Bezwaar: binnen 6 weken na dagtekening van de aanslag; bezwaarschrift moet gemotiveerd zijn; termijnoverschrijding alleen verschoonbaar bij bijzondere omstandigheden.
Beroep en hoger beroep: beroep bij de rechtbank binnen 6 weken na uitspraak op bezwaar; hoger beroep bij het gerechtshof; cassatie bij de Hoge Raad.
Informatieverplichtingen: artikel 47 AWR verplicht tot het verstrekken van gegevens; medewerkingsplicht en verschoningsrecht voor adviseurs zijn begrensd.
Controle en boeten: verzuimboete bij vormverzuimen, vergrijpboete bij opzet of grove schuld; afstemming op evenredigheid en boetematiging bij vrijwillige verbetering.
Invordering: dwangbevel, beslag en verjaringstermijnen; uitstel van betaling en kwijtschelding via de ontvanger met specifieke voorwaarden.
Fiscale eenheid en medeaansprakelijkheid: bestuurdersaansprakelijkheid bij niet-betaling; meldingsplicht bij betalingsonmacht binnen twee weken.
Kennisgeving en bekendmaking: besluiten moeten worden bekendgemaakt; gebreken in de bekendmaking beïnvloeden de start van de bezwaartermijn.
Jaarrekening, winstbepaling en financieel recht
Jaarrekening: balans, winst-en-verliesrekening, kasstroomoverzicht en toelichting; wettelijke grondslag in Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving.
Stelsel van baten en lasten: opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben; matchingbeginsel en realisatiebeginsel als uitgangspunt.
Waarderingsgrondslagen: verkrijgings- of vervaardigingsprijs, actuele waarde en bedrijfswaarde; consistentie en stelselwijziging met terugwerkende kracht en toelichting.
Afschrijvingen: afschrijving op basis van economische levensduur; restwaarde en afschrijvingsmethode (lineair, degressief) moeten worden toegelicht.
Voorzieningen: alleen opnemen bij een bestaande verplichting of waarschijnlijke verliezen; fiscaal gelden strengere voorwaarden dan commercieel.
Fiscale winstbepaling: aansluiting van commerciële winst naar fiscale winst via correcties; goed koopmansgebruik, realisatiebeginsel en voorzichtigheidsbeginsel.
Deelnemingen: waardering volgens nettovermogenswaarde of kostprijs; fiscaal geldt de deelnemingsvrijstelling en vindt geen afwaardering plaats bij vrijgestelde deelnemingen.
Verslaggevingsplicht: publicatie bij de Kamer van Koophandel; kleine rechtspersonen kunnen gebruikmaken van vrijstellingen en verkorte balans.
Financieel recht: kapitaalbescherming, dividenduitkeringstoets en bestuursaansprakelijkheid bij faillissement zijn relevant voor de fiscale positie van de vennootschap.
Beroepsethiek, gedragsregels en kwaliteitszorg
Fundamentele beginselen: integriteit, objectiviteit, vakbekwaamheid en zorgvuldigheid, vertrouwelijkheid en professioneel gedrag.
Onafhankelijkheid: geen financiële belangen, geen persoonlijke relaties en geen langdurige betrokkenheid die de objectiviteit aantast; bij assurance-opdrachten gelden strengere regels.
Vertrouwelijkheid: gegevens van cliënten mogen niet worden gedeeld zonder toestemming, behoudens wettelijke verplichtingen en verschoningsrecht in fiscale procedures.
Kwaliteitszorg: kantoorbrede kwaliteitsbeheersing, jaarlijkse review, dossiercontrole en permanente educatie (PE-verplichting) voor registerbelastingadviseurs.
Belangenconflicten: bij tegenstrijdige belangen moet de opdracht worden geweigerd of moet afstemming met beide partijen plaatsvinden; vastlegging in het dossier.
Poortwachtersrol: meldingsplicht bij ongebruikelijke transacties (Wwft), cliëntenonderzoek en identificatieverificatie zijn verplicht voor fiscale dienstverleners.
Tuchtrecht en toezicht: klachten bij de tuchtraad, beroep bij het College van Beroep; maatregelen variëren van berisping tot doorhaling.
Dossiervorming: vastleggen van opdrachtbevestiging, uitgangspunten, advies en communicatie; het dossier moet de gevolgde redenering kunnen onderbouwen.
Gedragsregels: geen misleidende advisering, transparante honorariumafspraken en tijdige communicatie bij wijzigingen in wetgeving of standpunten.