De fiscaal adviseur onder druk: geheimhouding, fraude en de meldplicht
Een belastingadviseur begeleidt een cliënt bij een controle. De cliënt bekent dat hij jarenlang omzet buiten de boeken heeft gehouden en vraagt de adviseur om de administratie aan te passen voordat de inspecteur langskomt. De adviseur heeft ook een second opinion gegeven aan een andere cliënt over dezelfde transactie, waardoor belangenconflicten kunnen ontstaan. De cliënt dreigt de opdracht te beëindigen als de adviseur niet meewerkt. De adviseur is lid van een beroepsorganisatie met gedragsregels en heeft een eigen kwaliteitszorgsysteem. De inspecteur heeft inmiddels om informatie gevraagd.
1. Mag de adviseur de administratie aanpassen of informatie achterhouden, en welke gedragsregels spelen?
Read the worked answer
Nee. Het aanpassen van de administratie om een controle te misleiden is het verstrekken van onjuiste informatie en kan strafbaar zijn (valsheid in geschrifte, fiscale fraude). De adviseur mag niet meewerken aan het verbergen van omzet. De gedragsregels van de beroepsorganisatie verplichten tot integriteit, objectiviteit en professionaliteit: de adviseur moet de wet naleven en mag geen misleidende informatie verstrekken aan de inspecteur. De geheimhoudingsplicht beschermt de vertrouwelijkheid van cliëntinformatie, maar is geen vrijbrief om de fiscus te misleiden. Bij een wettelijke verplichting tot informatieverstrekking of bij een strafbaar feit kan de geheimhouding wijken; de adviseur moet de grenzen van de geheimhouding kennen en zo nodig juridisch advies inwinnen.
Welke stappen? De adviseur moet de cliënt duidelijk maken dat hij niet meewerkt aan fraude, de opdracht opschorten of beëindigen als de cliënt volhardt, en de cliënt wijzen op de mogelijkheid van vrijwillige verbetering (inkeer) om strafvervolging te voorkomen. De adviseur moet de eigen dossiervorming zorgvuldig maken: wat is gezegd, wat is geadviseerd, welke stappen zijn gezet. Bij een vermoeden van witwassen of fraude kan een meldplicht gelden; de adviseur moet nagaan of hij onder een meldplicht valt en zo ja, hoe hij daaraan voldoet zonder de cliënt te waarschuwen. De dreiging met beëindiging van de opdracht mag niet leiden tot het schenden van de gedragsregels; de adviseur moet de opdracht dan beëindigen en de reden vastleggen.
2. Hoe moet de adviseur omgaan met het belangenconflict en met het verzoek van de inspecteur om informatie?
Read the worked answer
Het belangenconflict ontstaat doordat de adviseur voor twee cliënten over dezelfde transactie adviseert. De gedragsregels eisen dat de adviseur een belangenconflict voorkomt of beheerst. Eerst moet hij vaststellen of de belangen daadwerkelijk strijdig zijn: hebben beide cliënten tegengestelde belangen bij dezelfde transactie, dan mag hij niet voor beiden optreden. Hij moet beide cliënten informeren, toestemming vragen voor voortzetting of de opdracht voor een van hen beëindigen. Bij voortzetting moeten passende waarborgen worden getroffen: gescheiden teams, informatiebarrières en schriftelijke vastlegging. Zonder toestemming van beide cliënten moet hij zich terugtrekken.
Voor het verzoek van de inspecteur: de adviseur moet nagaan op welke wettelijke grondslag de inspecteur informatie vraagt. Bij een verzoek om informatie over de cliënt moet de adviseur de geheimhoudingsplicht respecteren, maar ook de wettelijke verplichtingen tot medewerking. De adviseur mag geen valse of misleidende informatie verstrekken. Bij een conflict tussen geheimhouding en medewerkingsplicht moet hij juridisch advies inwinnen en de cliënt informeren over de stappen, tenzij een meldplicht of een strafrechtelijk onderzoek dat verbiedt. De kwaliteitszorg vereist dat de adviseur het dossier compleet maakt, de beslissingen vastlegt en de cliënt schriftelijk informeert. Ten slotte moet hij beoordelen of hij de opdracht kan voortzetten; bij blijvende druk van de cliënt om te misleiden moet hij de opdracht beëindigen en de reden dokumenteren.