Beperkt stuurbrevet cheat sheet

Het Klein Vaarbewijs 1 is verplicht voor gezagvoerders van schepen van 15 tot 25 meter, en voor snelle motorboten ongeacht lengte; het Beperkt Stuurbrevet is het Belgische basisbewijs voor pleziervaart op de binnenwateren.

De gezagvoerder is wettelijk verantwoordelijk voor het schip, de opvarenden, de lading en het naleven van het BPR, ook wanneer een ander aan het roer staat.

Een schipper onder invloed van alcohol (meer dan 0,5 promille, of 0,2 promille bij beginnende bestuurders) mag het schip niet voeren; weigeren van een ademtest is strafbaar.

Het BPR (Belgisch Politiereglement voor de Scheepvaart) geldt op alle bevaarbare waterlopen; op de zee en de zeearmen geldt het COLREG (Internationaal Reglement ter Voorkoming van Aanvaringen).

Documenten die aan boord moeten zijn: bewijs van inschrijving, verzekeringsbewijs, vaarbewijs van de gezagvoerder en het BPR of een erkende samenvatting.

Een pleziervaartuig moet verzekerd zijn voor burgerlijke aansprakelijkheid; de minimumdekking en verplichte documenten worden door nationale wetgeving bepaald.

Een schip dat schade of letsel veroorzaakt, moet stoppen, hulp verlenen en zijn identiteit en de gegevens van het schip meedelen aan de benadeelde partij.

Verkeersregels, verbodsborden en betonning kunnen door de bevoegde overheid (waterbeheerder, havenkapitein, gemeente) worden aangevuld met plaatselijke reglementen die boven de algemene regel gaan.

Betonning in het BPR: vaste merktekens aan de rechterzijde van de vaarweg zijn rood, aan de linkerzijde groen, gezien in de richting van de vaart (stroomafwaarts of van de bron naar de monding).

Lichtsignalen: rood licht aan de rechterzijde, groen licht aan de linkerzijde; bij nacht of slecht zicht geven de lichten de zijde van de vaargeul aan.

Gele merktekens (boeien, tonnen) duiden op een bijzonder gebied, een verbod, een gevaar of een tijdelijke situatie; ze hebben voorrang op de gewone betonning.

Een vaargeul wordt begrensd door de kanten van de vaarweg of door de betonning; het is verboden buiten de betonde vaargeul te varen waar dat door borden of betonning verboden is.

Verbodsborden (rood-wit) en gebodsborden (blauw-wit) hebben de vorm van een cirkel of rechthoek; een rood-wit bord met een schip betekent meestal een vaarverbod of een beperking.

Bruggen en sluizen worden gemarkeerd met seinen (rode/groene lichten) en borden die de doorvaarthoogte, de breedte en de toegestane vaarrichting aangeven.

Een sluis wordt binnengevaren na groen licht; bij rood licht wachten op de aangewezen wachtplaats en de instructies van de sluiswachter opvolgen.

Op de binnenwateren geldt rechts verkeer: schepen houden de rechterzijde van de vaarweg aan, tenzij borden of betonning anders aangeven.

Kruisen: een schip dat van stuurboord komt heeft voorrang; het andere schip moet wijken en indien nodig zijn koers en snelheid aanpassen.

Frontaal ontmoeten: beide schepen wijken naar stuurboord uit en passeren elkaar bakboord op bakboord.

Inhalen: de inhaler wijkt uit en mag pas inhalen wanneer de vaarweg vrij is; de ingehaalde blijft zijn koers en snelheid behouden.

Een schip dat moet wijken, doet dit tijdig en duidelijk; bij twijfel over de voorrang wijkt het schip dat twijfelt uit om een aanvaring te voorkomen.

Motorboten wijken voor zeilschepen, tenzij het zeilschip de motorboot kruist en van stuurboord komt; roeiboten en kleine vaartuigen zonder motor hebben in de praktijk vaak voorrang.

Bij het naderen van een brug, sluis of nauwte geldt een voorrangsregel op basis van de vaarrichting en de aanduiding door borden; het schip dat tegen de stroom in vaart heeft vaak voorrang.

Een schip dat een gevaar of een bijzondere situatie nadert, moet zijn snelheid verminderen en zo nodig stoppen; voorrang hebben betekent niet dat men zonder overleg mag doorvaren.

Verplichte uitrusting op een pleziervaartuig: reddingsmiddelen voor elke opvarende, een brandblusser, een anker met lijn, een hoosvat of lenspomp, en een navigatieverlichting bij nacht.

Reddingsvesten moeten passen en in goede staat zijn; kinderen en niet-zwemmers dragen ze verplicht of sterk aanbevolen tijdens het varen.

Bij man-overboord: onmiddellijk 'man overboord' roepen, het slachtoffer blijven observeren, een reddingsmiddel gooien en het schip veilig terug manoeuvreren.

Bij brand: de motor en de brandstoftoevoer afsluiten, een brandblusser gebruiken gericht op de brandhaard, en bij een brand in de machinekamer de ruimte gesloten houden.

Mayday (noodsein) wordt gebruikt bij levensgevaar; Pan-Pan bij urgentie zonder onmiddellijk levensgevaar; Sécurité bij een veiligheidsbericht.

Een noodoproep via VHF-kanaal 16 bevat: scheepsnaam, positie, aard van het probleem, aantal personen aan boord en gevraagde hulp.

Voor het vertrek wordt de weersverwachting gecontroleerd en worden reddingsmiddelen, brandblusser en motor gecontroleerd; een vaarplan wordt aan een contactpersoon meegedeeld.

Een motorboot draait het gemakkelijkst bij lage snelheid met behulp van de roerstand en de schroefwerking; bij achteruit slaan kan het achterschip naar bakboord of stuurboord uitzwaaien.

Bij het aanmeren nadert men langzaam en schuin op de kade, met de boeg of de achtersteven tegen de wal, en worden landvasten eerst aan de walzijde vastgelegd.

Bij het ankeren wordt de ankerlijn of -ketting uitgevierd met een lengte van ongeveer 3 tot 5 keer de waterdiepte, afhankelijk van de bodem en de weersomstandigheden.

Een anker houdt het schip op zijn plaats door de horizontale trekkracht; bij harde wind of stroming wordt meer lijn uitgevierd en wordt de ankerwacht ingesteld.

Bij het manoeuvreren in een sluis of haven wordt rekening gehouden met stroming, wind en de nabijheid van andere schepen; men vaart langzaam en houdt voldoende afstand.

Afmeren gebeurt met behulp van landvasten, springen en stootwillen; de lijnen worden zo belegd dat het schip niet tegen de kade kan slaan bij het rijzen of dalen van het water.

Bij het verlaten van de aanlegplaats worden eerst de lijnen losgemaakt, wordt gecontroleerd of de vaarweg vrij is, en wordt langzaam achteruit of vooruit gevaren.

Getijden ontstaan door de aantrekkingskracht van de maan en de zon; bij springtij (volle en nieuwe maan) is het hoogteverschil groter dan bij doodtij.

De stroomrichting bij eb en vloed is niet gelijk aan de windrichting; bij het plannen van een tocht wordt rekening gehouden met de stroomsterkte en de vaarrichting.

Een weerkaart toont hoge- en lagedrukgebieden; lucht stroomt van hoge naar lage druk, en de windrichting wordt op het noordelijk halfrond tegen de wijzers van de klok in afgebogen.

Bij onweer wordt het water verlaten of wordt een veilige haven opgezocht; men blijft uit de buurt van metalen masten en vislijnen.

Windkracht wordt uitgedrukt in de schaal van Beaufort; windkracht 6 (25-30 knopen) betekent een sterke wind waarbij kleine schepen voorzichtig moeten varen.

Navigatie op de binnenwateren gebeurt met behulp van de betonning, borden, bruggen en sluizen; een kaart of vaarwegwijzer geeft de diepte, de doorvaarthoogte en de ligging van de vaargeul aan.

Een veilige vaartijd wordt bepaald door de combinatie van getij, stroming, wind en zicht; bij mist of zware regen wordt de snelheid verminderd en wordt zo nodig een veilige ligplaats opgezocht.

Een schip moet zijn vaart verminderen in de nabijheid van zwemmers, aanlegplaatsen, bruggen, sluizen en andere schepen; het mag geen hinder of gevaar veroorzaken.

Bij het varen in een vaargeul wordt zoveel mogelijk de rechterzijde aangehouden en worden andere schepen niet gehinderd bij het passeren.

Een schip dat voor anker ligt of afgemeerd is, moet 's nachts of bij slecht zicht zijn verlichting voeren volgens de voorschriften.

Geluidseinen (stootsignalen) worden gebruikt om een manoeuvre aan te kondigen; één korte stoot betekent 'ik ga stuurboord uit', twee korte stoten 'ik ga bakboord uit'.

Bij een aanvaring of ongeval wordt hulp verleend, worden de gegevens uitgewisseld en wordt indien nodig de bevoegde autoriteit verwittigd.

Op de binnenwateren mag men niet varen met een schip dat niet voldoende bemand is; de bemanning moet in staat zijn het schip veilig te voeren en de nodige manoeuvres uit te voeren.

Het noorden op een kaart is boven; koersen worden uitgedrukt in graden van 0 (noord) tot 360, met de klok mee.

Een peiling is de hoek tussen de koers van het schip en de richting naar een object; met twee peilingen kan men zijn positie bepalen.

Afstanden op het water worden uitgedrukt in zeemijlen (1 zeemijl = 1852 meter) of kilometers; snelheid in knopen (1 knoop = 1 zeemijl per uur).

Bij het navigeren op de binnenwateren wordt gebruikgemaakt van vaste punten zoals bruggen, sluizen, kerktorens en boeien om de positie te controleren.

Een kompas geeft de magnetische noordrichting; de afwijking tussen het magnetische en het ware noorden wordt veroorzaakt door de magnetische declinatie en de scheepsafwijking.

Bij het plannen van een tocht wordt rekening gehouden met de afstand, de vaartijd, de stroom en de beschikbare daglichtperiode.

De gezagvoerder draagt de eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid van alle opvarenden en voor de naleving van de vaarregels.

Een schipper moet voorzichtig en met gepaste snelheid varen, rekening houdend met het weer, de stroming, de drukte op het water en de aard van de vaarweg.

Het is verboden te varen met een schip dat niet deugdelijk is uitgerust of waarvan de motor of de stuurinrichting niet naar behoren werkt.

Bij het naderen van een sluis of brug worden de instructies van het bedienend personeel opgevolgd; het is verboden de seinen te negeren.

Afval, olie en brandstof mogen niet in het water worden geloosd; het milieu moet worden beschermd en afval wordt aan de wal ingezameld.

Bij een noodsituatie wordt eerst hulp verleend aan personen in gevaar; daarna wordt de situatie gemeld aan de bevoegde autoriteit.

Voor het vertrek worden de weersverwachting, de waterstand, de stroming en de staat van de motor gecontroleerd.

De bemanning wordt geïnformeerd over de veiligheidsmiddelen, de plaats van de reddingsvesten en de procedures bij man-overboord en brand.

Bij het aanmeren wordt gebruikgemaakt van stootwillen en worden de landvasten vastgelegd op een manier die rekening houdt met het getij en de stroming.

Bij het ankeren wordt de ankerplaats gekozen op basis van de diepte, de bodemgesteldheid en de beschutting tegen wind en stroming.

Bij het varen in ondiep water wordt de snelheid verminderd en wordt de diepte in de gaten gehouden om vastlopen te voorkomen.

Na het varen wordt het schip gecontroleerd op schade, wordt de motor afgezet en worden de lijnen en het materiaal opgeborgen.

VHF-kanaal 16 is het nood- en oproepkanaal; na het tot stand brengen van contact wordt overgeschakeld naar een werkkanaal.

Mayday wordt driemaal uitgesproken bij levensgevaar, gevolgd door de scheepsnaam, positie en aard van het probleem.

Pan-Pan wordt gebruikt bij urgentie zonder onmiddellijk levensgevaar, bijvoorbeeld bij motorpech of een klein ongeval.

Sécurité wordt gebruikt voor veiligheidsberichten, zoals waarschuwingen voor drijvend materiaal of weerswaarschuwingen.

Bij het horen van een noodoproep wordt stilte in acht genomen en wordt hulp verleend indien men daartoe in staat is.

Naast de VHF kunnen ook mobiele telefoon, lichtsignalen en handgebaren worden gebruikt om hulp in te roepen.

Rode boeien en tonnen markeren de rechterzijde van de vaargeul; groene boeien en tonnen markeren de linkerzijde.

Gele boeien duiden op een bijzonder gebied of een gevaar; ze kunnen ook een tijdelijke situatie aangeven.

Zwarte en gele merktekens kunnen een verbod of een beperking aangeven; de betekenis wordt bepaald door de vorm en de kleur van het teken.

Bij het naderen van een brug wordt de doorvaarthoogte aangegeven door borden; men moet controleren of het schip erdoor kan.

Sluizen worden gemarkeerd met lichten en borden; groen licht betekent dat men mag binnenvaren, rood licht betekent wachten.

Betonning kan tijdelijk worden gewijzigd bij werken of evenementen; men volgt dan de aanduidingen van de bevoegde autoriteit.

Bij het kruisen van koersen heeft het schip dat van stuurboord komt voorrang; het andere schip wijkt uit.

Bij frontaal ontmoeten wijken beide schepen naar stuurboord uit en passeren ze elkaar bakboord op bakboord.

Bij het inhalen wijkt de inhaler uit en houdt de ingehaalde zijn koers en snelheid.

Een schip dat moet wijken, doet dit tijdig en duidelijk; bij twijfel wijkt men uit om een aanvaring te voorkomen.

Motorboten wijken voor zeilschepen, behalve wanneer het zeilschip de motorboot van stuurboord kruist.

In een nauwte of bij een brug wordt de voorrang bepaald door de vaarrichting en de aanduiding door borden.

Reddingsvesten moeten voor elke opvarende aanwezig zijn en in goede staat verkeren.

Een brandblusser moet bereikbaar en gebruiksklaar zijn; bij brand wordt de brandstoftoevoer afgesloten.

Een anker met voldoende lijn of ketting is verplicht; de lengte wordt aangepast aan de waterdiepte.

Een hoosvat of lenspomp is nodig om water uit het schip te verwijderen.

Navigatieverlichting moet bij nacht en slecht zicht worden gevoerd volgens de voorschriften.

Bij man-overboord wordt onmiddellijk een reddingsmiddel geworpen en wordt het slachtoffer in het oog gehouden.

Bij het aanmeren wordt langzaam genaderd en worden stootwillen gebruikt om schade te voorkomen.

Landvasten worden zo belegd dat het schip kan meebewegen met het getij en de stroming.

Bij het ankeren wordt de ankerlijn uitgevierd tot ongeveer 3 tot 5 keer de waterdiepte.

Bij het manoeuvreren in een sluis wordt rekening gehouden met stroming en de nabijheid van andere schepen.

Bij het verlaten van de aanlegplaats wordt eerst gecontroleerd of de vaarweg vrij is.

Een motorboot draait het gemakkelijkst bij lage snelheid met behulp van de roerstand en de schroefwerking.

Getijden worden veroorzaakt door de aantrekkingskracht van de maan en de zon; bij springtij is het verschil groter dan bij doodtij.

De stroomrichting bij eb en vloed verschilt van de windrichting; bij het plannen van een tocht wordt hiermee rekening gehouden.

Een weerkaart toont hoge- en lagedrukgebieden; de wind waait van hoge naar lage druk.

Windkracht wordt uitgedrukt in de schaal van Beaufort; windkracht 6 betekent een sterke wind.

Bij mist of zware regen wordt de snelheid verminderd en wordt zo nodig een veilige ligplaats opgezocht.

Bij onweer wordt het water verlaten of wordt een veilige haven opgezocht.