Een patiënt met diabetes die een kies wil laten trekken
Een 58-jarige vrouw met diabetes type 2 wil een sterk afgebroken eerste molaar rechtsboven laten verwijderen. Haar HbA1c is vorige maand 9,2 procent geweest. Ze gebruikt metformine en sinds kort insuline. Ze heeft de afgelopen week een grieperig gevoel gehad en hoest nog. Bij onderzoek is de tand niet pijnlijk, maar wel los en omgeven door ontstoken tandvlees. De bloeddruk is 158/94 mmHg. Ze rookt tien sigaretten per dag en vertelt dat ze de laatste tijd veel dorst heeft en vaak moet plassen. Ze vraagt of de tand vandaag weg kan.
1. Beargumenteer of de tand vandaag verwijderd moet worden of dat uitstel beter is. Betrek de HbA1c, de recente ziekte en de bloeddruk in je afweging.
Read the worked answer
Vandaag verwijderen is niet verstandig. De combinatie van een HbA1c van 9,2 procent, een recente luchtweginfectie, een verhoogde bloeddruk en klachten van dorst en veel plassen wijst op een slecht gereguleerde diabetes, mogelijk met hyperglykemie die op dit moment actief is. Dat verhoogt het risico op een vertraagde genezing, een postoperatieve infectie en een bloedsuikerontregeling rond de ingreep.
De HbA1c van 9,2 procent ligt ruim boven de waarden waarbij een electieve tandheelkundige ingreep bij voorkeur wordt uitgesteld. De grieperige klachten en het hoesten zijn een extra reden om te wachten: een acute infectie belast de glucoseregulatie verder en maakt een ingreep op dat moment onnodig riskant. De verhoogde bloeddruk van 158/94 mmHg is op zichzelf geen absolute contra-indicatie, maar vraagt wel aandacht en hercontrole.
De tand is niet pijnlijk en er is geen acute pusvorming. Er is dus geen dringende reden om nu te opereren. Het juiste beleid is uitstel, verwijzing naar de huisarts of diabeteszorg voor optimalisatie van de glucoseregulatie, en herbeoordeling wanneer de waarden zijn verbeterd en de infectie voorbij is. Ik zou ook de dorst en het vele plassen expliciet melden, omdat dat op een actieve ontregeling kan wijzen.
2. De patiënt wil niet wachten en vraagt om een antibioticakuur zodat de tand 'schoon' is en er toch getrokken kan worden. Hoe reageer je, en welke informatie geef je over roken en nazorg?
Read the worked answer
Een antibioticakuur als voorbereiding op een extractie bij een niet-acute, niet-pijnlijke tand is geen goede reden om te wachten met optimaliseren. Antibiotica behandelen geen losstaande tand en vervangen geen goede glucoseregulatie. Ze geven een schijnzekerheid en dragen bij aan resistentieontwikkeling. Alleen bij een duidelijke acute infectie met tekenen van verspreiding is een antibioticum overwogen, en dan nog als aanvulling op drainage, niet als voorbereiding.
Ik leg uit dat het risico niet in de tand zit, maar in de genezing en de algehele conditie. Een slecht gereguleerde diabetes vertraagt de wondgenezing en verhoogt de kans op een infectie na de ingreep. Daarom is uitstel geen bureaucratie maar bescherming van de patiënt.
Over roken: tien sigaretten per dag vermindert de doorbloeding van het tandvlees en vertraagt de genezing. Stoppen of tijdelijk minderen rond de ingreep is zinvol en moet worden besproken, ook al is dat een langduriger traject. Voor de nazorg: goede mondhygiëne, geen zuigbewegingen of spoelen in de eerste 24 uur, en letten op toenemende pijn, zwelling of koorts. Bij een wond die niet geneest of tekenen van infectie moet ze direct contact opnemen.