Toelatingsexamen Tandarts flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Zwaartekrachtformule

De zwaartekracht op een massa m in een homogeen veld is Fz = m·g, met g ongeveer 9,81 m/s² bij het aardoppervlak. De kracht wordt uitgedrukt in newton.

Hydrostatische druk

De druk op diepte h in een vloeistof met dichtheid ρ is p = ρ·g·h. Deze druk hangt alleen af van dichtheid en diepte, niet van de vorm of breedte van het vat.

Wet van Archimedes

De opwaartse kracht op een ondergedompeld voorwerp is gelijk aan het gewicht van de verplaatste vloeistof: Fop = ρvloeistof·g·Vverplaatst. Een voorwerp drijft als de gemiddelde dichtheid kleiner is dan die van de vloeistof.

Eenparig versnelde beweging

Bij constante versnelling geldt v = v0 + a·t en s = v0·t + ½·a·t². Bij een vrije val zonder luchtweerstand is de versnelling gelijk aan g.

Behoud van mechanische energie

Zonder wrijving blijft de som van kinetische en zwaarte-energie constant: ½·m·v² + m·g·h is gelijk voor en na de beweging. Met wrijving wordt een deel omgezet in warmte.

Molaire massa en concentratie

Het aantal mol volgt uit n = m/M, waarbij M de molaire massa in g/mol is. In oplossing geldt bovendien n = c·V, met c in mol per liter en V in liter.

Algemene gaswet

Voor een ideaal gas geldt p·V = n·R·T, met R = 8,314 J/(mol·K). De temperatuur moet altijd in kelvin worden ingevuld: T(K) = T(°C) + 273,15.

pH en pOH

De pH is het negatieve logaritme van de hydroniumconcentratie: pH = −log[H3O+]. Bij 25 °C in water geldt pH + pOH = 14 en is een oplossing neutraal bij pH 7.

Monohybride kruising

Bij een kruising van twee heterozygoten Aa × Aa ontstaan genotypen in de verhouding 1 AA : 2 Aa : 1 aa, wat fenotypisch neerkomt op 3 dominant tegenover 1 recessief.

Mitose versus meiose

Mitose levert twee dochtercellen met hetzelfde diploïde chromosoomaantal als de moedercel. Meiose levert vier haploïde cellen met de helft van het aantal chromosomen, na één DNA-replicatie en twee delingen.

X-gebonden recessieve overerving

Een recessief gen op het X-chromosoom komt bij mannen tot uiting met één kopie, omdat zij maar één X hebben. Vrouwen zijn alleen aangedaan bij twee kopieën en kunnen draagster zijn.

Enzymkinetiek

Enzymen verlagen de activeringsenergie zonder de evenwichtsligging te veranderen. Bij verzadiging nadert de reactiesnelheid een maximum (Vmax), omdat alle actieve plaatsen bezet zijn.

Osmose

Osmose is de netto beweging van water door een semipermeabel membraan van een lage naar een hoge opgeloste-stofconcentratie. De osmotische druk hangt af van het aantal deeltjes in oplossing.

Wet van Ohm

Bij een ohmse geleider is de stroom evenredig met de spanning: U = I·R, met U in volt, I in ampère en R in ohm. Het elektrisch vermogen is P = U·I.

Celmembraan en diffusie

Diffusie is de spontane verplaatsing van deeltjes van hoge naar lage concentratie, zonder energieverbruik. Gefaciliteerde diffusie gebruikt membraaneiwitten en volgt eveneens de concentratiegradiënt.

Zuur-base-evenwicht

Een sterker zuur heeft een grotere zuurconstante Ka en een kleinere pKa. Bij titratie ligt het equivalentiepunt bij een zwak zuur met een sterke base boven pH 7.

SI-eenheden omzetten

Reken vóór de berekening om naar basiseenheden: 1 km = 1000 m, 1 cm³ = 10⁻⁶ m³, 1 mL = 10⁻³ L. Een fout in de eenheid geeft vaak een afwijking van een macht van tien.

Significante cijfers

Bij vermenigvuldigen en delen telt het kleinste aantal significante cijfers van de invoer. Bij optellen en aftrekken bepaalt het getal met de minst nauwkeurige decimaal de uitkomst.

Orde van grootte schatten

Rond alle invoer af op een macht van tien en reken daarna verder. Zo controleer je of een berekend antwoord plausibel is en of er geen factor tien of honderd is vergeten.

Procentuele verandering

De procentuele verandering is (nieuw − oud)/oud × 100. Volgen meerdere veranderingen elkaar op, dan vermenigvuldig je de bijbehorende factoren; percentages mag je niet eenvoudigweg optellen.

Kans op vereniging en doorsnede

Voor gebeurtenissen geldt P(A of B) = P(A) + P(B) − P(A en B). Alleen bij onafhankelijkheid geldt P(A en B) = P(A)·P(B); anders is de voorwaardenkans nodig.

Voorwaardelijke kans

De kans op A gegeven B is P(A|B) = P(A en B)/P(B), mits P(B) groter is dan nul. Deze regel voorkomt dat je kansen vermenigvuldigt zonder rekening te houden met afhankelijkheid.

Falsificatie van een hypothese

Een hypothese wordt wetenschappelijk getoetst door voorspellingen af te leiden en die aan waarneming te onderwerpen. Een enkele weerlegging volstaat om haar te verwerpen; bevestiging maakt haar slechts voorlopig aannemelijk.

Correlatie en causaliteit

Een statistisch verband tussen twee variabelen bewijst geen oorzakelijk verband. Een gemeenschappelijke derde factor of omgekeerde causaliteit kan het verband verklaren; een gecontroleerd experiment is nodig.

Controlegroep

Een controlegroep ondergaat alle omstandigheden behalve de onderzochte behandeling. Door vergelijking met de experimentele groep worden storende factoren en placebo-effecten zo veel mogelijk uitgesloten.

Helling van een grafiek

De helling van een rechte lijn is Δy/Δx, met de eenheid van y gedeeld door die van x. Bij een snelheid-tijdgrafiek is de helling de versnelling en de oppervlakte eronder de afgelegde afstand.

Dimensieanalyse

Bij dimensieanalyse vergelijk je de eenheden aan beide zijden van een vergelijking. Kloppen de dimensies niet, dan is de formule zeker onjuist; kloppen ze wel, dan is de formule nog niet bewezen.

Interpoleren en extrapoleren

Interpoleren schat een waarde tussen gemeten punten en is doorgaans betrouwbaar bij een duidelijk verband. Extrapoleren schat buiten het meetbereik en is onzekerder, omdat het verband daar kan veranderen.

Systematische versus toevallige fout

Een systematische fout verschuift alle metingen in dezelfde richting, bijvoorbeeld door een verkeerd geijkte meter. Toevallige fouten spreiden zich rond de ware waarde en nemen af bij herhaald meten en middelen.

Meetonzekerheid noteren

De meetonzekerheid wordt in dezelfde eenheid en op dezelfde decimaal als de meetwaarde genoteerd. Bij optellen en aftrekken worden absolute onzekerheden gecombineerd; bij vermenigvuldigen werkt men met relatieve onzekerheden.

Argumentatiestructuur

Een argument bestaat uit een of meer premissen en een conclusie. Bij een geldige redenering volgt de conclusie noodzakelijk uit de premissen; de feitelijke juistheid van de premissen staat daar los van.

Grafieken en tabellen lezen

Lees eerst de assen met hun grootheden en eenheden, daarna de schaal en het bereik. Let op onderbroken assen, want een gebroken schaal kan een klein verschil visueel sterk overdrijven.