CELGA 1 (Galician A2) key terms

Fórmula breve que se usa ao comezar unha conversa ou ao atoparse con alguén, como «Ola» ou «Bos días». Aparece en situacións formais e informais.

Expresión que se emprega ao rematar un encontro ou unha conversa, por exemplo «Ata logo» ou «Adeus». Pode ser formal ou coloquial segundo o contexto.

Maneira de dirixirse a outra persoa, usando formas como «ti», «vostede» ou títulos. Depende do grao de confianza e da situación comunicativa.

Nivel de formalidade que adopta un falante nunha situación concreta. Pode ser culto, coloquial ou informal, e condiciona o vocabulario e as estruturas empregadas.

Acto de dicir o nome propio e dar datos básicos ao coñecer alguén, ou de introducir a outra persoa. Empréganse verbos como «chamarse», «ser» e «vivir».

Enunciado co que se pide información. En galego adoita levar entoación ascendente e pode comezar por interrogativos como «que», «onde», «cando» ou «como».

Réplica que contesta a unha pregunta ou a unha petición. Debe concordar co tipo de información solicitada e coa intención comunicativa do emisor.

Palabra que introduce unha pregunta e pide un tipo concreto de información, como «que», «quen», «onde», «cando», «canto» ou «por que».

Correspondencia de xénero e número entre o substantivo e os artigos, adxectivos e pronomes que o acompañan, e de persoa e número entre suxeito e verbo.

Categoría gramatical que clasifica os substantivos en masculinos e femininos en galego. Determina a forma do artigo e doutros elementos concordantes.

Categoría gramatical que indica se unha palabra está en singular ou en plural. Afecta ao substantivo, ao adxectivo, ao artigo e ao verbo.

Palabra que acompaña ao substantivo e indica se é coñecido ou non. En galego existen o definido («o, a, os, as») e o indefinido («un, unha, uns, unas»).

Palabra que substitúe ao substantivo ou a un sintagma nominal para evitar repeticións. Pode ser persoal, demostrativo, posesivo, relativo ou interrogativo.

Clase de palabra que expresa accións, estados ou procesos e que se conxuga en persoa, número, tempo e modo. É o núcleo do predicado.

Conxunto de formas que adopta un verbo segundo a persoa, o número, o tempo e o modo. En galego os verbos agrúpanse en tres modelos ou conjugacións.

Categoría do verbo que sitúa a acción no presente, no pasado ou no futuro respecto do momento da fala. Combínase co modo e co aspecto.

Tempo verbal que expresa accións pasadas. En galego inclúe formas como o pretérito perfecto («fun»), o imperfecto («ía») e o pluscuamperfecto («fixera»).

Forma non persoal do verbo que expresa a acción en abstracto e remata en «-ar», «-er» ou «-ir». Pode funcionar como substantivo nalgúns contextos.

Forma non persoal do verbo que indica acción en desenvolvemento e remata en «-ando» ou «-endo». Emprégase en construcións como «estou estudando».

Construción formada por un verbo auxiliar e unha forma non persoal, como «ir facer» ou «estar lendo». Expresa valores aspectuais como futuro, obriga ou acción en curso.

Palabra invariable que relaciona palabras ou grupos e indica relacións de lugar, tempo, causa ou finalidade. Exemplos: «a», «de», «en», «con», «para», «por».

Unión de dúas palabras nunha soa forma, como «do» (de + o), «no» (en + o) ou «ao» (a + o). É obrigatoria en galego estándar.

Colocación do acento gráfico nas palabras segundo as regras de aguda, grave e esdrúxula. Tamén distingue significados en pares como «el» e «él».

Conxunto de normas que regulan a escrita correcta das palabras, incluíndo o uso de letras, acentos, maiúsculas e signos de puntuación.

Conxunto de palabras que unha persoa coñece e emprega nunha lingua. Nos niveis iniciais organízase por áreas temáticas como familia, comida ou vivenda.

Repertorio de palabras dunha lingua ou dun ámbito determinado. Inclúe palabras simples, compostas e expresións fixas propias do idioma.

Unidade mínima de comunicación con sentido completo nun contexto dado. Pode ser unha palabra, unha frase ou un conxunto de oracións.

Contido que o emisor transmite ao receptor nunha situación comunicativa. Pode ser oral ou escrito e ten unha intención determinada.

Persoa que produce e transmite unha mensaxe nun acto de comunicación. Escolle o código e o rexistro segundo o destinatario e a situación.

Persoa que recibe e interpreta a mensaxe do emisor. A súa comprensión depende do coñecemento do código e do contexto compartido.

Conxunto de circunstancias que rodean un acto comunicativo: quen fala, con quen, onde, cando e con que finalidade. Axuda a interpretar correctamente a mensaxe.

Nome propio dun lugar, como cidade, río, montaña ou parroquia. En Galicia abundan os topónimos de orixe latina, xermánica ou prerromana.

Nome que designa os habitantes dun lugar, como «coruñés», «ourensán» ou «vigués». Adoita formarse a partir do topónimo correspondente.

Estudo dos nomes propios, tanto de persoas como de lugares. Inclúe a antroponimia, que analiza nomes de persoa, e a toponimia.

Conxunto de bens culturais, históricos ou naturais que unha comunidade considera propios e transmite ás xeracións futuras. En Galicia inclúe lingua, música e arquitectura.

Conxunto de coñecementos, crenzas, costumes, artes e formas de vida que caracterizan un grupo social. A lingua é un dos seus principais elementos.

Sentimento de pertenza a un grupo ou comunidade, baseado en elementos compartidos como a lingua, a historia ou as tradicións. A lingua galega é un referente central.

Proceso polo que unha lingua recupera usos e funcións sociais en ámbitos como a educación, a administración ou os medios. En Galicia está regulada pola lexislación vixente.