Lingua e sistema: coñecemento do código
Este dominio avalia o coñecemento explícito do sistema lingüístico galego no nivel C1: morfoloxía, sintaxe, ortografía, léxico e pronuncia. Non abonda con recoñecer a forma correcta; cómpre xustificar a escolla e detectar interferencias do castelán. A proba combina corrección formal con adecuación ao estándar.
Morfosintaxe
- Clíticos: colocación (enclíticos no infinitivo, xerundio e imperativo; proclíticos con formas persoais), contraccións (mo, cho, llo...), concordancia.
- Perífrases: «ter que + infinitivo» (obriga), «deber de + infinitivo» (suposición), «acabar de + infinitivo» (pasado inmediato), «estar a + infinitivo» (progresivo).
- Subordinación: «aínda que», «malia que», «a non ser que», «por moi... que» + subxuntivo; «cando» + subxuntivo en futuro.
- Condicionais: «a condición de que» + subxuntivo; «de + infinitivo» para condición xeral («De chover, suspendemos»).
- Relativos: «que», «o cal», «cuxo»; concordancia e rexencia.
Ortografía e léxico
- Acentuación: «aínda» (todavía) fronte a «ainda» (inclusive); «porque / por que / porqué / por quê»; hiatos e ditongos.
- Norma: evitar castelanismos léxicos e construcións; preferir «axudar», «agora», «coller» segundo contexto.
- Léxico C1: colocacións, frasemas, prefixación e sufixación.
- Pronuncia: nasalidade, oposicións vocálicas abertas/fechadas e realización de «x».
Exemplo comentado
«Se tiveras tempo, virías comigo» fronte a «Se tiveres tempo, vén comigo». A primeira é hipotética irreal/afastada (imperfecto de subxuntivo + condicional); a segunda é real futura (futuro de subxuntivo + imperativo). O erro típico é mesturar: «Se tiveras tempo, vén». A diferenza non é de corrección abstracta, senón de significado: o falante presenta o feito como improbable ou como condición futura. O C1 esixe escoller o esquema temporal coherente.
Erros que custan puntos
- Traducir literalmente do castelán («me se esqueceu»; en galego «esquecéuseme»).
- Poñer «deber» por «deber de».
- Usar «estar + xerundio» onde a norma prefire «estar a + infinitivo».
- Esquecer a concordancia do pronome «llo/lla» co complemento.
- Confundir «máis» e «mais».
- Mesturar «se» reflexivo e «se» conxunción na mesma análise.