Certyfikat C1 key terms
Certyfikat C1 · Get comfortable with the vocabulary.
- abstrahować od czegoś
- Related: uogólniać, wnioskować
Świadomie pomijać szczegóły lub cechy, uznając je za nieistotne dla rozważania ogólniejszego problemu. Często używane w tekstach naukowych i filozoficznych.
- adekwatny
- Related: stosowny, proporcjonalny
Odpowiadający potrzebom lub okolicznościom w stopniu wystarczającym. Wyraz podkreśla trafność dopasowania, a nie tylko samą wystarczalność.
- ambiwalentny
- Related: dwuznaczny, niejednoznaczny
Odnoszący się do czegoś w sposób sprzeczny, łączący jednocześnie pozytywne i negatywne nastawienie. W tekstach opisuje postawy i emocje, rzadko przedmioty.
- argumentować
- Related: uzasadniać, kontrargument
Przedstawiać racje i dowody na poparcie własnego stanowiska, porządkując je w spójną całość. Wymaga nie tylko podania przyczyn, lecz także odniesienia się do kontrargumentów.
- bezstronny
- Related: obiektywny, rzetelny
Nieopowiadający się po żadnej ze stron sporu, oceniający sytuację na podstawie faktów. Słowo bywa mylone z obojętnością, która oznacza brak zaangażowania.
- kontrargument
- Related: argumentować, obalać
Argument wysuwany przeciwko tezie przeciwnika lub przeciw własnej tezie w celu jej osłabienia i sprawdzenia. W dyskusji akademickiej świadczy o dojrzałości rozumowania.
- obalać
- Related: kontrargument, podważać
Wykazywać fałszywość lub bezzasadność twierdzenia, tezy bądź zarzutu, przedstawiając dowody przeciwne. Czasownik zakłada skuteczność działania, a nie tylko próbę zaprzeczenia.
- podważać
- Related: obalać, wątpliwy
Wzbudzać wątpliwości co do prawdziwości lub wiarygodności czegoś, zwykle bez pełnego odrzucenia. Często dotyczy autorytetu, danych lub ustalonych opinii.
- rzetelny
- Related: bezstronny, wiarygodny
Wykonany starannie i zgodnie z faktami, bez zniekształceń. W odniesieniu do osób oznacza sumienność i odpowiedzialność w działaniu.
- wnioskować
- Related: abstrahować od czegoś, implikować
Wyciągać logiczny wniosek z dostępnych informacji lub przesłanek. W języku potocznym oznacza także składanie formalnego podania.
- implikować
- Related: wnioskować, niejednoznaczny
Pociągać za sobą określone następstwa lub zawierać ukrytą sugestię. Wyraz bywa błędnie używany jako synonim sugerowania wprost.
- niejednoznaczny
- Related: dwuznaczny, implikować
Dopuszczający więcej niż jedno odczytanie, wymagający interpretacji. W tekstach prawnych i literackich bywa cechą zamierzoną.
- proporcjonalny
- Related: adekwatny, stosowny
Zachowujący odpowiednie stosunki wielkości lub nasilenia względem czegoś innego. W kontekście prawnym oznacza reakcję współmierną do wagi problemu.
- stosowny
- Related: adekwatny, proporcjonalny
Pasujący do okoliczności, zwłaszcza do sytuacji oficjalnej lub uroczystej. Odnosi się przede wszystkim do zachowania, stroju i form wypowiedzi.
- wiarygodny
- Related: rzetelny, podważać
Budzący zaufanie dzięki spójności i potwierdzeniu w źródłach. W ocenie informacji oznacza, że można na niej opierać decyzje.
- dwuznaczny
- Related: niejednoznaczny, ambiwalentny
Mający dwa znaczenia, z których jedno bywa nieprzyzwoite lub kłopotliwe. W odróżnieniu od niejednoznaczności wyraz zawiera ocenę negatywną.
- uogólniać
- Related: abstrahować od czegoś, wnioskować
Formułować twierdzenie obejmujące wiele przypadków na podstawie kilku obserwacji. W rozumowaniu bywa źródłem błędu, gdy próba jest zbyt mała.
- obiektywny
- Related: bezstronny, rzetelny
Opierający się na faktach niezależnych od osobistych przekonań. W krytyce oznacza ocenę bez wpływu sympatii lub uprzedzeń.
- wątpliwy
- Related: podważać, wiarygodny
Budzący zastrzeżenia co do prawdziwości lub jakości. Często stosowany wobec twierdzeń, których nie da się potwierdzić.
- uzasadniać
- Related: argumentować, kontrargument
Podawać przyczyny lub dowody potwierdzające słuszność decyzji bądź poglądu. W odróżnieniu od argumentowania nie zakłada sporu z przeciwnikiem.
- spójny
- Related: rzetelny, uogólniać
Tworzący logiczną i uporządkowaną całość, w której elementy wzajemnie się nie wykluczają. W ocenie tekstu oznacza brak sprzeczności.
- zniuansowany
- Related: niejednoznaczny, adekwatny
Uwzględniający subtelne różnice i odcienie znaczeniowe, unikający uproszczeń. W opisie opinii wskazuje na ostrożność w formułowaniu sądów.
- dorozumiany
- Related: implikować, niejednoznaczny
Taki, który nie został wypowiedziany wprost, lecz wynika z kontekstu. W umowach dotyczy warunków uznawanych za oczywiste.
- nacechowany
- Related: dwuznaczny, zniuansowany
Zawierający określony odcień emocjonalny lub oceniający, wykraczający poza znaczenie neutralne. W analizie słownictwa pozwala rozpoznać nastawienie autora.
- zastrzeżenie
- Related: dorozumiany, podważać
Uwaga ograniczająca lub warunkująca wcześniejsze stwierdzenie. W umowach oznacza klauzulę chroniącą jedną ze stron przed skutkami ogólnego zapisu.
- przesłanka
- Related: wnioskować, argumentować
Założenie lub fakt, na którym opiera się rozumowanie bądź decyzja. W logice stanowi część wywodu prowadzącą do wniosku.
- wywód
- Related: argumentować, przesłanka
Dłuższy, uporządkowany tok rozumowania prowadzący do określonego wniosku. Wymaga przejrzystej struktury i jasnych przejść między etapami.
- nurt
- Related: paradygmat, konwencja
Kierunek w sztuce, myśli lub nauce, charakteryzujący się wspólnymi założeniami. W znaczeniu przenośnym oznacza także główny tok wydarzeń.
- paradygmat
- Related: nurt, konwencja
Przyjęty w danej dziedzinie wzorzec myślenia i rozwiązywania problemów. Zmiana paradygmatu oznacza odejście od dotychczasowych założeń.
- konwencja
- Related: nurt, stosowny
Powszechnie przyjęty sposób postępowania lub porozumienie w danej grupie. W sztuce oznacza ustaloną umowę dotyczącą przedstawiania rzeczywistości.
- odnieść się do czegoś
- Related: kontrargument, argumentować
Zająć stanowisko wobec poruszonej kwestii lub nawiązać do niej w wypowiedzi. W dyskusji publicznej oznacza ustosunkowanie się do zarzutu.
- zręcznie
- Related: stosowny, adekwatny
W sposób sprawny i pomysłowy, z wyczuciem sytuacji. W opisie działań językowych wskazuje na umiejętne dobieranie argumentów.
- skrupulatny
- Related: rzetelny, wiarygodny
Działający z drobiazgową dokładnością, zwracający uwagę na najmniejsze szczegóły. W ocenie pracy podkreśla rzetelność i systematyczność.
- niewspółmierny
- Related: proporcjonalny, adekwatny
Nieproporcjonalnie duży lub mały w stosunku do czegoś. W debacie publicznej opisuje reakcję przerastającą wagę problemu.
- doprecyzować
- Related: niejednoznaczny, zastrzeżenie
Uczynić wypowiedź dokładniejszą przez dopisanie lub wyjaśnienie szczegółów. W dokumentach pozwala uniknąć sporów o interpretację.
- sugestywny
- Related: nacechowany, implikować
Oddziałujący na wyobraźnię lub skłaniający do określonego odbioru, często silniej niż wynika to z faktów. W reklamie bywa narzędziem perswazji.