Certyfikat C1 study materials
Certyfikat C1 study resources

Certyfikat C1 key terms

Certyfikat C1 · Get comfortable with the vocabulary.

abstrahować od czegoś

Świadomie pomijać szczegóły lub cechy, uznając je za nieistotne dla rozważania ogólniejszego problemu. Często używane w tekstach naukowych i filozoficznych.

Related: uogólniać, wnioskować
adekwatny

Odpowiadający potrzebom lub okolicznościom w stopniu wystarczającym. Wyraz podkreśla trafność dopasowania, a nie tylko samą wystarczalność.

Related: stosowny, proporcjonalny
ambiwalentny

Odnoszący się do czegoś w sposób sprzeczny, łączący jednocześnie pozytywne i negatywne nastawienie. W tekstach opisuje postawy i emocje, rzadko przedmioty.

Related: dwuznaczny, niejednoznaczny
argumentować

Przedstawiać racje i dowody na poparcie własnego stanowiska, porządkując je w spójną całość. Wymaga nie tylko podania przyczyn, lecz także odniesienia się do kontrargumentów.

Related: uzasadniać, kontrargument
bezstronny

Nieopowiadający się po żadnej ze stron sporu, oceniający sytuację na podstawie faktów. Słowo bywa mylone z obojętnością, która oznacza brak zaangażowania.

Related: obiektywny, rzetelny
kontrargument

Argument wysuwany przeciwko tezie przeciwnika lub przeciw własnej tezie w celu jej osłabienia i sprawdzenia. W dyskusji akademickiej świadczy o dojrzałości rozumowania.

Related: argumentować, obalać
obalać

Wykazywać fałszywość lub bezzasadność twierdzenia, tezy bądź zarzutu, przedstawiając dowody przeciwne. Czasownik zakłada skuteczność działania, a nie tylko próbę zaprzeczenia.

Related: kontrargument, podważać
podważać

Wzbudzać wątpliwości co do prawdziwości lub wiarygodności czegoś, zwykle bez pełnego odrzucenia. Często dotyczy autorytetu, danych lub ustalonych opinii.

Related: obalać, wątpliwy
rzetelny

Wykonany starannie i zgodnie z faktami, bez zniekształceń. W odniesieniu do osób oznacza sumienność i odpowiedzialność w działaniu.

Related: bezstronny, wiarygodny
wnioskować

Wyciągać logiczny wniosek z dostępnych informacji lub przesłanek. W języku potocznym oznacza także składanie formalnego podania.

Related: abstrahować od czegoś, implikować
implikować

Pociągać za sobą określone następstwa lub zawierać ukrytą sugestię. Wyraz bywa błędnie używany jako synonim sugerowania wprost.

Related: wnioskować, niejednoznaczny
niejednoznaczny

Dopuszczający więcej niż jedno odczytanie, wymagający interpretacji. W tekstach prawnych i literackich bywa cechą zamierzoną.

Related: dwuznaczny, implikować
proporcjonalny

Zachowujący odpowiednie stosunki wielkości lub nasilenia względem czegoś innego. W kontekście prawnym oznacza reakcję współmierną do wagi problemu.

Related: adekwatny, stosowny
stosowny

Pasujący do okoliczności, zwłaszcza do sytuacji oficjalnej lub uroczystej. Odnosi się przede wszystkim do zachowania, stroju i form wypowiedzi.

Related: adekwatny, proporcjonalny
wiarygodny

Budzący zaufanie dzięki spójności i potwierdzeniu w źródłach. W ocenie informacji oznacza, że można na niej opierać decyzje.

Related: rzetelny, podważać
dwuznaczny

Mający dwa znaczenia, z których jedno bywa nieprzyzwoite lub kłopotliwe. W odróżnieniu od niejednoznaczności wyraz zawiera ocenę negatywną.

Related: niejednoznaczny, ambiwalentny
uogólniać

Formułować twierdzenie obejmujące wiele przypadków na podstawie kilku obserwacji. W rozumowaniu bywa źródłem błędu, gdy próba jest zbyt mała.

Related: abstrahować od czegoś, wnioskować
obiektywny

Opierający się na faktach niezależnych od osobistych przekonań. W krytyce oznacza ocenę bez wpływu sympatii lub uprzedzeń.

Related: bezstronny, rzetelny
wątpliwy

Budzący zastrzeżenia co do prawdziwości lub jakości. Często stosowany wobec twierdzeń, których nie da się potwierdzić.

Related: podważać, wiarygodny
uzasadniać

Podawać przyczyny lub dowody potwierdzające słuszność decyzji bądź poglądu. W odróżnieniu od argumentowania nie zakłada sporu z przeciwnikiem.

Related: argumentować, kontrargument
spójny

Tworzący logiczną i uporządkowaną całość, w której elementy wzajemnie się nie wykluczają. W ocenie tekstu oznacza brak sprzeczności.

Related: rzetelny, uogólniać
zniuansowany

Uwzględniający subtelne różnice i odcienie znaczeniowe, unikający uproszczeń. W opisie opinii wskazuje na ostrożność w formułowaniu sądów.

Related: niejednoznaczny, adekwatny
dorozumiany

Taki, który nie został wypowiedziany wprost, lecz wynika z kontekstu. W umowach dotyczy warunków uznawanych za oczywiste.

Related: implikować, niejednoznaczny
nacechowany

Zawierający określony odcień emocjonalny lub oceniający, wykraczający poza znaczenie neutralne. W analizie słownictwa pozwala rozpoznać nastawienie autora.

Related: dwuznaczny, zniuansowany
zastrzeżenie

Uwaga ograniczająca lub warunkująca wcześniejsze stwierdzenie. W umowach oznacza klauzulę chroniącą jedną ze stron przed skutkami ogólnego zapisu.

Related: dorozumiany, podważać
przesłanka

Założenie lub fakt, na którym opiera się rozumowanie bądź decyzja. W logice stanowi część wywodu prowadzącą do wniosku.

Related: wnioskować, argumentować
wywód

Dłuższy, uporządkowany tok rozumowania prowadzący do określonego wniosku. Wymaga przejrzystej struktury i jasnych przejść między etapami.

Related: argumentować, przesłanka
nurt

Kierunek w sztuce, myśli lub nauce, charakteryzujący się wspólnymi założeniami. W znaczeniu przenośnym oznacza także główny tok wydarzeń.

Related: paradygmat, konwencja
paradygmat

Przyjęty w danej dziedzinie wzorzec myślenia i rozwiązywania problemów. Zmiana paradygmatu oznacza odejście od dotychczasowych założeń.

Related: nurt, konwencja
konwencja

Powszechnie przyjęty sposób postępowania lub porozumienie w danej grupie. W sztuce oznacza ustaloną umowę dotyczącą przedstawiania rzeczywistości.

Related: nurt, stosowny
odnieść się do czegoś

Zająć stanowisko wobec poruszonej kwestii lub nawiązać do niej w wypowiedzi. W dyskusji publicznej oznacza ustosunkowanie się do zarzutu.

Related: kontrargument, argumentować
zręcznie

W sposób sprawny i pomysłowy, z wyczuciem sytuacji. W opisie działań językowych wskazuje na umiejętne dobieranie argumentów.

Related: stosowny, adekwatny
skrupulatny

Działający z drobiazgową dokładnością, zwracający uwagę na najmniejsze szczegóły. W ocenie pracy podkreśla rzetelność i systematyczność.

Related: rzetelny, wiarygodny
niewspółmierny

Nieproporcjonalnie duży lub mały w stosunku do czegoś. W debacie publicznej opisuje reakcję przerastającą wagę problemu.

Related: proporcjonalny, adekwatny
doprecyzować

Uczynić wypowiedź dokładniejszą przez dopisanie lub wyjaśnienie szczegółów. W dokumentach pozwala uniknąć sporów o interpretację.

Related: niejednoznaczny, zastrzeżenie
sugestywny

Oddziałujący na wyobraźnię lub skłaniający do określonego odbioru, często silniej niż wynika to z faktów. W reklamie bywa narzędziem perswazji.

Related: nacechowany, implikować