Odisha BSE Madhyama Sanskruta Vyakarana O Darshan study materials
Odisha BSE Madhyama Sanskruta Vyakarana O Darshan study resources

Odisha BSE Madhyama Sanskruta Vyakarana O Darshan: Dhaturupa and Lakara: Conjugation, Pada, Purusha and Vacana

Odisha BSE Madhyama Sanskruta Vyakarana O Darshan · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

Dhaturupa and Lakara: Conjugation, Pada, Purusha and Vacana

Dhaturupa and Lakara: verb conjugation

The exam tests roots in the ten lakāras, with pada, puruṣa and vacana. Identify the root, gaṇa, vikaraṇa, pada and ending.

Ten lakāras

  • laṭ present; laṅ imperfect; liṭ perfect; luṅ aorist.
  • lṛṭ simple future; lṛṅ conditional; luṭ periphrastic future.
  • loṭ imperative; vidhiliṅ optative; āśīrliṅ benedictive.

Padas and persons

  • Parasmaipada endings in laṭ: -mi, -si, -ti; -vaḥ, -thaḥ, -taḥ; -maḥ, -tha, -anti.
  • Ātmanepada endings in laṭ: -e, -se, -te; -vahe, -ethe, -ete; -mahe, -dhve, -ante.
  • Puruṣa: prathama (third), madhyama (second), uttama (first). Vacana: eka, dvi, bahu.

Model: bhū, laṭ, parasmaipada

  • bhavāmi, bhavasi, bhavati
  • bhavāvaḥ, bhavathaḥ, bhavataḥ
  • bhavāmaḥ, bhavatha, bhavanti

Model: paṭh, laṭ, parasmaipada

  • paṭhāmi, paṭhasi, paṭhati
  • paṭhāvaḥ, paṭhathaḥ, paṭhataḥ
  • paṭhāmaḥ, paṭhatha, paṭhanti

Ātmanepada model: labh, laṭ

  • labhe, labhase, labhate
  • labhāvahe, labhethe, labhete
  • labhāmahe, labhadhve, labhante

Worked example bhū + laṭ, prathama-puruṣa-eka-vacana. The present vikaraṇa śap adds -a. The root vowel ū takes guṇa to o; o before a becomes av, giving bhav-. With the ending -ti the form is bhavati. Reasoning: root + vikaraṇa + ending, with guṇa applied before the vikaraṇa.

Traps

  • Using parasmaipada endings for an ātmanepada root.
  • Forgetting guṇa or vṛddhi.
  • Confusing prathama with first person in English.
  • Mixing dual and plural.