गद्य साहित्य: इतिहास, विधा आ उत्तर-संरचना
परिचय
गद्य साहित्य खंडमे पाठ्यपुस्तकक निबंध, कथा, उपन्यास-अंश, संस्मरण आ जीवनी पर लेखक-परिचय, विषय-वस्तु, पात्र, उद्देश्य आ भाषा-शैलीक प्रश्न आबैत अछि। उत्तरमे तथ्य आ पाठ-आधार दुनु चाही।
मुख्य नियम
- लेखक, रचना, काल आ विधा केँ तालिकामे लिखू; वर्तनी एकरूप राखू।
- मैथिली गद्यक आरंभ ज्योतिरीश्वर ठाकुरक 'वर्णरत्नाकर' (लगभग १३२४ ई.) सँ मानल जाइत अछि - ई समाजचित्रात्मक गद्य अछि, उपन्यास नहि।
- आधुनिक गद्यमे हरिमोहन झाक 'कन्यादान' सामाजिक उपन्यासक रूपमे, आ रामनाथ झाक निबंध-कथा मैथिली गद्यक विकासक बिंदु छी।
- पात्रक नाम संग भूमिका लिखू; केवल नाम-सूची अंक नहि दैत।
- तुलनात्मक प्रश्नमे आधार (विधा, काल, विषय) पहिने घोषित करू।
कार्य-उदाहरण
प्रश्न: 'वर्णरत्नाकर' मे मिथिलाक समाजक चित्रण कैसे भेल अछि? संरचना: प्रस्तावना (ग्रंथ आ लेखक), मुख्य बिंदु (जाति, व्यवसाय, वेशभूषा, खान-पान, धर्म, लोक-व्यवहार), पाठ-आधारित उदाहरण, निष्कर्ष। तर्क: प्रश्न 'चित्रण' माँगैत अछि, एहि से केवल परिचय लिखब अपूर्ण; प्रत्येक बिंदु संग समाजक स्तर देखाब।
अंक-कटौतीक जाल
- विद्यापतिक 'कीर्तिलता' (पद्य) आ 'वर्णरत्नाकर' (गद्य) मिला देब।
- काल वा लेखकक नाम गलत लिखब।
- उपन्यासक पात्र केँ कथाक पात्र कहब।
- उद्धरण देल बिना 'भाषा-शैली' पर दावा करब।